Ιστορίες εθνικών ευεργετών, Ζώης Καπλάνης

Πρώτη Δημοσίευση: 12/03/2018 09:53 - Τελευταία Ενημέρωση: 12/03/2018 09:53
Για να μαθαίνουν οι νέοι μας… 
Ο μεγάλος αυτός εθνικός ευεργέτης γεννήθηκε στο Γραμμένο της Ηπείρου. Ένα χωριουδάκι ορεινό, ανάμεσα στη Δωδώνη και τα Γιάννενα.
Ήταν τεσσάρων χρόνων όταν έχασε τη μητέρα του και έπειτα από λίγο βρέθηκε στα χέρια μιας σκληρής μητριάς, γιατί έχασε και τον πατέρα του, που στο μεταξύ είχε ξαναπαντρευτεί.
Ο Ζώης, παιδί ακόμα, μπήκε στα βάσανα νωρίς, γιατί έπρεπε να βρει τρόπο να κερδίζει το ψωμί του. Και τον βρήκε, κόβοντας ξύλα από το λόγγο και πουλώντας τα στα Γιάννενα.
Αδέλφια άλλα δεν είχε και η μητριά του τον κακομεταχειριζόταν. Δοκίμασε πολλές πίκρες και γι’ αυτό στο χωριό του τον λέγαν Πικροζώη.
Ένα πρωινό έφυγε από το χωριό τους και πήγε στα Γιάννενα, ελπίζοντας σε κάποια καλύτερη τύχη. Η μοίρα του τον οδήγησε έξω από ένα αρχοντικό και πεινασμένος αποκοιμήθηκε στα πέτρινα σκαλοπάτια του σπιτιού. Εκεί πέρασε τη νύχτα του, όταν τα ξημερώματα ένιωσε να τον ξυπνάει μια ήρεμη και γεμάτη ζεστασιά φωνή:
-Πώς βρέθηκες δώ, μωρέ παλικαράκι; Πούθε έρχεσαι;
-Ξεκίνησα από το Γραμμένο, αφεντικό, του απάντησε, και ήρθα να δουλέψω.
-Για έλα μέσα, του είπε.
Ο Ζώης βρήκε καταφύγιο σε εκείνη τη ζεστή αγκαλιά, που ήταν του γνωστού γουνεμπόρου Παναγιώτη Χατζηνίκου.
Τον κράτησαν σαν υπηρετάκο και ο Ζώης ήταν ευτυχισμένος, γιατί μέσα σ’ αυτό το σπίτι είχε βρει στοργή και ζεστασιά απ’ όλη τη χριστιανική οικογένεια.
Τις νύχτες διάβαζε με το λυχνάρι, προσπαθώντας να μάθει γράμματα μόνος του, γιατί δεν είχε πάει καθόλου σχολείο. Ο προστάτης του Χατζηνίκος, εκτιμώντας τη φιλομάθεια και την τιμιότητά του, τον πήρε κοντά του στην επιχείρησή του.
Η ζωή του Ζώη άλλαξε από εκείνη την ημέρα. Γρήγορα έμαθε τη δουλειά και τα κατάφερνε στις συναλλαγές, τα γράμματα και τους λογαριασμούς.
Ο Χατζηνίκος, ο καλός αυτός άνθρωπος, τον καμάρωνε και σε λίγο τον έκανε συνεταίρο του. Οι δουλειές τους μεγάλωσαν, άνοιξαν κι άλλο υποκατάστημα στο Βουκουρέστι και άνοιξαν συνεργασία με τη Ρωσία.
Στα 1771 ο Παν. Χατζηνίκος πεθαίνει και ο Ζώης άφησε τη Ρουμανία και εγκαταστάθηκε στη Μόσχα. Εκεί μεγάλωσε το εμπόριο των γουναρικών και απόκτησε μια τεράστια περιουσία.
Τα πλούτη δεν του χάλασαν το χαρακτήρα. Η ζωή του ήταν ήρεμη, ολιγαρκής και λιτή. Η σκέψη του στρεφόταν ολοένα στην αγαπημένη του πατρίδα, που στέναζε κάτω από το ζυγό των Τουρκαλβανών.
Μια μέρα ο γραμματικός του, του φέρνει ένα γράμμα από τα Γιάνεννα, από έναν Γιάννη Κωσταδήμα, ο οποίος του ζητούσε να βοηθήσει τους δύστυχους συμπατριώτες του.
Άρχισε, λοιπόν, να στέλνει χρήματα για να βοηθήσει τους φτωχούς και ανήμπορούς. Έστειλε χιλιάδες χρυσά ρούβλια, για να χτιστεί μια σχολή που πήρε το όνομά του. Έτσι χτίστηκε η «Καπλάνειος Σχολή», όπου δίδαξαν ονομαστοί δάσκαλοι και ανάμεσά τους ο Αθανάσιος Ψαλλίδας.
Η σχολή, εκτός από την πλούσια βιβλιοθήκη, διέθετε και εργαστήρια πειραματικής φυσικής, φυσικής και χημείας, και έγινε ένα από τα ονομαστά διδακτήρια των Βαλκανίων.
Διέθεσε αρκετά χρήματα για τη συντήρηση των ιερατικών σχολών τόσο στο Άγιο Όρος όσο και στην Πάτμο.
Έστειλε μεγάλα ποσά για την απελευθέρωση φυλακισμένων, για χρέη προς τον τύρρανο της Ηπείρου Αλή πασά και, τέλος, με τη διαθήκη του άφησε 10.000 ρούβλια χρυσά για να παντρεύονται τα φτωχά κορίτσια του χωριού Γραμμένο, που ήταν η γενέτειρά του. Άλλα 10.000 διέθεσε για τους ανήμπορούς και 180.000 ρούβλια δώρισε στο νοσοκομείο που λειτουργούσε στα Γιάννενα, καθώς και άλλα ποσά σε διάφορα φιλανθρωπικά ιδρύματα.
Ο Ζώνης Καπλάνης πέθανε στις 30 Δεκεμβρίου του 1806 στη Μόσχα, και τον έθαψαν στο μοναστήρι των Ιβήρων, εκεί που είχε το καταφύγιό του όλα τα χρόνια που έζησε στη Ρωσία.
Στον τάφο του γράφτηκε το εξής επίγραμμα: «Έδωσε τα πάντα για τους άλλους και τίποτα στον εαυτόν του»,
Ο μεγάλος αυτός εθνικός ευεργέτης γράφτηκε με χρυσά γράμματα στον κατάλογο των μεγάλων πατριωτών και ανθρωπιστών που αναφέρει η ιστορία του τόπου μας.

Για την ιστορική έρευνα: Βασίλης Ι. Μανιάτης



Προσθήκη νέου σχολίου

Σχετικές Ειδήσεις