Ωδή στον Ταΰγετο: Ένα βουνό γεμάτο αντιθέσεις

Πρώτη Δημοσίευση: 04/01/2017 20:59 - Τελευταία Ενημέρωση: 04/01/2017 20:59
Είναι η υψηλότερη και μεγαλύτερη οροσειρά της Πελοποννήσου, αλλά και ένα από τα πιο γοητευτικά βουνά της χώρας. Οι ψηλές κορυφές, οι βαθιές χαράδρες, οι δασωμένες πλαγιές και τα βράχια που καταλήγουν στη θάλασσα δημιουργούν μια μεγάλη ποικιλία βιοτόπων με μοναδική πανίδα και χλωρίδα, η οποία περιλαμβάνει πολλά σπάνια και ενδημικά είδη.
O Ταΰγετος πήρε την ονομασία του από την Ταϋγέτη, μία από τις επτά Ατλαντίδες, οι Βυζαντινοί τον ονόμαζαν «Πενταδάχτυλο», οι Φράγκοι «Ζυγό του Μελιγού» ενώ στα χρόνια της Επανάστασης ονομαζόταν «Αγιολιάς ο μακρινός».
Πρόκειται για μια μεγάλη οροσειρά μήκους 100 χλμ. με κατεύθυνση από Βορρά προς Νότο, που εκτείνεται κατά μήκος του κεντρικού ποδιού της Πελοποννήσου. Αποτελείται από τρεις κυρίως οροσειρές: το βόρειο Ταΰγετο, τον κεντρικό Ταΰγετο και τα βουνά του Σαγγιά στον Νότο.
Το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της οροσειράς είναι ο κεντρικός Ταΰγετος, επίσης γνωστός ως Πενταδάχτυλος, από τις πέντε υψηλές κορυφές του: τον Προφήτη Ηλία (2.404 μ.), το Σιδηρόκαστρο (2.228 μ.), τη Νεραϊδοβούνα ή Χαλασμένο Βουνό (2.204 μ.), τη Γουνάτα (2.031 μ.) και το Σπανακάκι (2.024 μ.).
Αυτές οι κορυφές συνδέονται μεταξύ τους με περισσότερα από 14 χλμ. κορυφογραμμών, οι οποίες υπερβαίνουν σε ύψος τα 2.000 μ. Ο τεράστιος όγκος του βουνού λειτουργεί ως φράγμα στους νοτιοδυτικούς υγρούς ανέμους, με αποτέλεσμα οι δυτικές πλαγιές του βουνού να δέχονται περισσότερες βροχές και έτσι να διαθέτουν περισσότερη βλάστηση από τις ανατολικές. Το νερό της βροχής απορροφάται από τον πορώδη ασβεστόλιθο και ρέει σε υπόγεια ποτάμια, ώσπου συναντά, σε χαμηλότερο υψόμετρο, αδιαπέραστα στρώματα φλύσχη.
Γεωλογικά, ο Ταΰγετος αποτελείται κυρίως από ασβεστόλιθο και δευτερευόντως από δολομίτες και φλύσχη. Συνεπώς, οι πλαγιές είναι γεμάτες βαθιές χαράδρες, με σπουδαιότερες τις δύο χαράδρες της Λαγκάδας, κατά μήκος των ανατολικών πλευρών, και τις χαράδρες του Βυρού και του Ρίντομου, στις δυτικές πλαγιές. Ο Ταΰγετος παρουσιάζει επίσης πολλές δολίνες και σπηλιές, κάποιες από τις οποίες δεν έχουν ακόμη εξερευνηθεί.
 
Πλούσια χλωρίδα
Στον Ταΰγετο, σε απόσταση μόνο 12 χλμ. από την ακτή έως την κορυφή του Προφήτη Ηλία, υπάρχει πλήθος οικοσυστημάτων που φιλοξενούν πλούσια χλωρίδα.
Συνολικά, περισσότερα από 1.250 είδη φυτών ευδοκιμούν στο βουνό, περιλαμβάνοντας όχι λιγότερα από 26 τοπικά ενδημικά, πάνω από 35 ενδημικά της Πελοποννήσου και πάνω από 79 ενδημικά της Ελλάδας.
Η βλάστηση του βουνού μπορεί να διαχωριστεί σε 4 διαφορετικές ζώνες. Αρχικά υπάρχουν τα φρύγανα και η μακία βλάστηση, που εντοπίζονται από το επίπεδο της θάλασσας μέχρι τα 700 μ. περίπου.
Πολλά λουλούδια φυτρώνουν σε αυτή τη ζώνη, τα περισσότερα από τα οποία είναι κοινά στην Ελλάδα. Σε αυτά συγκαταλέγονται και κάποια τοπικά ενδημικά μεγάλου ενδιαφέροντος, όπως η σιληνή Silene goulimyi, το Scilla messeniaca και το κολχικό Colchicum psaridis.
Η ορεινή ζώνη, εκτείνεται σε ύψος από τα 800 έως τα 1.700 μ., και εμφανίζει μεγάλα δάση από αιωνόβια Κεφαλληνιακά Έλατα και Μαυρόπευκα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το Δάσος της Βασιλικής στη μεσσηνιακή πλευρά του βουνού. Το κολχικό Colchicum pulchellum είναι ένα από τα ενδημικά λουλούδια αυτής της ζώνης που, εκτός από τον Ταΰγετο, συναντάται μόνο στο όρος Ζήρεια.
Στη συνέχεια και από τα 1.700 έως τα 2.000 μ. το βουνό καλύπτεται με υποαλπική βλάστηση που φυτρώνει σε εκτενή λιβάδια, στους ασβεστόλιθους και στα βράχια. Μόνο νανόμορφα πεύκα, έλατα και κέδροι, καθώς και ένας αριθμός μικρότερων ετήσιων και πολυετών ειδών, μπορούν να επιβιώσουν στο κρύο αυτής της ζώνης.
Τέλος, από τα 2.000 έως τα 2.404 μ. εντοπίζεται η αλπική ζώνη γεμάτη από μικρόσωμα διετή είδη που έχουν εξελιχθεί ώστε να φυτρώνουν σε ρηχό έδαφος και σε σκληρές καιρικές συνθήκες. Τα περισσότερα από τα τοπικά ενδημικά φυτά εξελίχθηκαν σε αυτή και την προηγούμενη ζώνη. Αυτά περιλαμβάνουν την Κολομπίνα του Ταΰγετου, την αγριομαργαρίτα Anthemis laconica, το τετράγκαθο Astragalus taygeteus κ.ά.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Ταΰγετος είναι επίσης πολύ πλούσιος σε ορχιδέες, με τουλάχιστον 28 είδη.
 
Περιορισμένη πανίδα
Σε σύγκριση με τα βουνά της Βόρειας Ελλάδας, ο Ταΰγετος φιλοξενεί μικρότερο αριθμό θηλαστικών, καθώς όλα τα μεγάλα είδη ζώων που κάποτε τριγυρνούσαν στο βουνό έχουν πλέον εξαφανιστεί. Μόνο κοινά είδη, όπως οι αλεπούδες, οι ασβοί, τα κουνάβια, οι νυφίτσες, οι σκαντζόχοιροι και οι λαγοί, υπάρχουν στην περιοχή.
Οι βίδρες ζουν στα ρυάκια. Υπάρχουν, επίσης, τουλάχιστον 15 είδη νυχτερίδας. Στο βουνό ζουν περισσότερα από 90 είδη πουλιών. Άλλωστε, ο Ταΰγετος είναι το νοτιότερο όριο της κατανομής στην Ευρώπη για τρία αναπαραγόμενα είδη: το λευκονώτη δρυοκολάπτη, τον τοιχοδρόμο και τη δενδροκελάδα.
Τα περισσότερα ελληνικά αρπακτικά πουλιά, αν και σε μικρούς αριθμούς, αναπαράγονται στο βουνό, με εξαίρεση τους γύπες. Υπάρχουν ένα ή δύο ζευγάρια χρυσαετών και σπιζαετών και λίγα περισσότερα φιδαετών και γερακαετών. Τα δάση κατοικούνται από πληθώρα πουλιών, όπως οι χουχουριστές, οι κούκοι, τα γιδοβύζια κ.ά.
Σμήνη από κοκκινοκαλιακούδες πετούν ψηλά, κάτω από τις κορυφές, όπως και οι βουνοσταχτάρες,  τα βραχοχελιδόνια, οι κόρακες. Οι χαράδρες του βουνού κατοικούνται από μπούφους, βουνοτσίχλονα, βραχοτσοπανάκους, γαλαζοκότσυφες, ασπροκωλίνες κ.ά. Η ερπετοπανίδα του Ταΰγετου είναι πολύ ενδιαφέρουσα και περιλαμβάνει 26 είδη ερπετών και 7 είδη αμφιβίων μεταξύ των οποίων 5 ενδημικά της Ν. Ελλάδας.
Το μήκος του, η γεωγραφική του θέση, οι διαφορετικοί βιότοποι και το υψόμετρο χαρίζουν στον Ταΰγετο τον τίτλο του ακροτελεύτιου παράδεισου άγριας ζωής της ηπειρωτικής Ευρώπης πριν από την αφρικανική ήπειρο. Ένα μικρό, ζωντανό «αντίο» γεμάτο μοναδικά τοπία, σπάνια φυτά και ζώα.
 
Κείμενο: Andrea Bonneti, Δαυίδ Κουτσογιαννόπουλος
Φωτογραφίες: Andrea Bonneti
 
 



Προσθήκη νέου σχολίου

Σχετικές Ειδήσεις