Οι δήμαρχοι… πιστοί στις απευθείας αναθέσεις

Την αναστολή εφαρμογής του νέου νόμου για μελέτες και έργα ζητά η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), αλλά από το έγγραφο που έστειλε στις 29/9 στον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών προκύπτει ότι βασικό της μέλημα είναι οι απευθείας αναθέσεις.
Η Ν.Δ., μάλιστα, παρ’ όλο που είχε ψηφίσει επί της αρχής το νόμο, προχώρησε ένα βήμα παραπέρα και διαπίστωσε ότι βρίσκονται «στον αέρα» τα έργα.
Στην πραγματικότητα, και οι δύο πλευρές ζητούν να διατηρηθεί το θεσμικό πλαίσιο που οδήγησε σε έργα με υπερβάσεις στο χρονοδιάγραμμα και κυρίως στον προϋπολογισμό, σε αδιαφάνεια στις αναθέσεις και διαδικασίες που εξέθρεψαν τη διαπλοκή ανάμεσα σε πολιτικούς και «εθνικούς» εργολάβους.
Σε επιστολή του προς τον υπουργό, ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ, Γ. Πατούλης, κάνει λόγο για μεγάλη καθυστέρηση στην εφαρμογή του νόμου, αλλά στην επόμενη παράγραφο αναφέρει επί λέξει: «Τα προβλήματα που έχουν προκύψει στο σύνολο των Δήμων της χώρας με την αναστολή των απευθείας αναθέσεων μικρών μεν έργων, αλλά απολύτως αναγκαίων για την υλοποίηση λειτουργικών αναγκών που δεν είναι δυνατόν να ακυρωθούν, είναι τεράστια», υπογραμμίζει η Χαρά Τζαναβάρα, σε ρεπορτάζ στην “Εφημερίδα των Συντακτών”.
 
Έμφαση στη διαφάνεια
Με το νόμο 4412/2016, που εισηγήθηκαν οι αρμόδιοι υπουργοί Γ. Σταθάκης και Χρ. Σπίρτζης, εντάχθηκαν στο εθνικό δίκαιο οι προβλέψεις των Οδηγιών 24 και 25 της Ε.Ε. Έχει ενδιαφέρον ότι τον Αύγουστο του 2014 η τότε κυβέρνηση Ν.Δ.-ΠΑΣΟΚ είχε προωθήσει, με τη διαδικασία του επείγοντος, το νόμο 4281, αλλά περιορίστηκε να ενσωματώσει μόνον την Οδηγία 18, παρ’ όλο που είχαν ήδη εκδοθεί οι άλλες δύο.
Το σημαντικότερο, όμως, ήταν ότι προέβλεπε την έκδοση περίπου 100 υπουργικών αποφάσεων, που έμειναν στα χαρτιά, ενώ προκηρύχθηκε ο διαγωνισμός για το ηλεκτρονικό σύστημα δημοπράτησης μελετών και έργων, αλλά δεν τέθηκε σε λειτουργία.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο δίνει έμφαση στη διαφάνεια και επιβάλλει τις ηλεκτρονικές διαδικασίες σε όλους τους διαγωνισμούς, ενώ θέτει ως προϋπόθεση για την προκήρυξη ενός έργου την ολοκλήρωση των απαλλοτριώσεων και των μελετών.
Με αυτές τις προβλέψεις δε θα επαναληφθούν τα γνωστά «παρατράγουδα» των αυτοκινητόδρομων, για τα οποία το Δημόσιο υποχρεώθηκε να καταβάλει αποζημιώσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ στους εργολάβους. Ορίζει για πρώτη φορά ότι ο μελετητής του έργου παραμένει και στη φάση της κατασκευής, ώστε να διορθώσει τις ατέλειες που ενδεχομένως αναδειχθούν.
 
Σπίρτζης: Υποκρισία
 «Από την πρώτη ημέρα είναι λειτουργικό το νέο θεσμικό πλαίσιο», διευκρινίζει ο Χρήστος Σπίρτζης και καταλογίζει στη Ν.Δ. «πολιτική υποκρισία χωρίς όριο» με αφορμή τον ισχυρισμό της αξιωματικής αντιπολίτευσης για «πάγωμα των έργων».
Ο αρμόδιος υπουργός επισημαίνει ότι «η Ν.Δ. πρέπει να αντιληφθεί ότι η χώρα γυρίζει σελίδα με όρους διαφάνειας, ισονομίας και κυρίως σεβασμού στο δημόσιο χρήμα» και προσθέτει με νόημα: «Καταλαβαίνουμε την αγωνία της για την πελατεία των “ημετέρων” δημάρχων και άλλων παραγόντων του παλαιοκομματισμού, του δικτύου των απευθείας αναθέσεων και των πρόχειρων διαγωνισμών».
Αποκαλύπτει ότι στο παρελθόν ορισμένοι φορείς του Δημοσίου «βάφτιζαν» προμήθειες τα έργα για να αποφύγουν τις διαδικασίες ελέγχου. Με το νόμο 4412/2016 καταργούνται οι ασάφειες, ενώ θεσπίζονται κανόνες και για τις προμήθειες, που αποτελούν τη μεγάλη «ασθένεια» του Δημόσιου.
Το υπουργείο Υποδομών διευκρινίζει ότι μπορούν να προχωρήσουν με τον προηγούμενο νόμο οι διαδικασίες για μελέτες και έργα που είχαν προκηρυχθεί πριν από τις 8 Αυγούστου, ημερομηνία που τέθηκε σε εφαρμογή ο 4412/2016.
Προβλέπεται, επίσης, ότι σε περίπτωση που η διαδικασία κηρυχθεί άγονη, μπορεί να επαναληφθεί άλλες δύο φορές. Αν πάλι δεν υπάρξει ανάδοχος, το πρόγραμμα επαναπροκηρύσσεται, αλλά με βάση το νέο νόμο.
Καλεί δε τους δημάρχους και τους άλλους φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα να αναρτήσουν όλες τις συμβάσεις προμηθειών, μελετών και έργων που βρίσκονται σε εξέλιξη, όπως ορίζει ο νέος νόμος.
Για να διευκολυνθεί η προσαρμογή στις διατάξεις του νέου νόμου, ο υπουργός Χρήστος Σπίρτζης εξέδωσε  ερμηνευτική εγκύκλιο, σύμφωνα με την οποία:
-Προχωρούν με το παλιό σύστημα όλες οι συμβάσεις που είχαν προκηρυχθεί πριν από την ισχύ του νόμου και θα ολοκληρωθούν με τις προηγούμενες διατάξεις. Ειδικά οι διαγωνισμοί που είχαν κηρυχθεί άγονοι, έχουν περιθώριο να επαναπροκηρυχθούν άλλες δύο φορές και αν δεν καταλήξουν σε ανάδοχο, καταργούνται και εντάσσονται στο νέο σύστημα
-Εξακολουθούν να ισχύουν οι διατάξεις των νόμων 3669/2008 και 3316/2005 που δεν καταργούνται με το άρθρο 377 του νέου νόμου. Αφορούν στις αμοιβές μελετών και υπηρεσιών, οι οποίες προβλέπεται να αναδιαμορφωθούν σύντομα.
-Παρέχονται εναλλακτικές διαδικασίες για απευθείας αναθέσεις ως την εγκατάσταση ηλεκτρονικού συστήματος κληρώσεων.