Ο νέος χάρτης των ΑΠΕ, Δήμο προς Δήμο

Το νέο χωροταξικό για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας αλλάζει τον χάρτη της Μεσσηνίας, όχι όμως με ένα απλό «ναι» ή «όχι». Η πραγματική απάντηση δίνεται σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας και ύστερα περνά από αλλεπάλληλα φίλτρα προστασίας. Τι επιτρέπεται κατ’ αρχάς, τι αποκλείεται και γιατί η «καταλληλότητα» δεν είναι άδεια εγκατάστασης.

Το θεσμικό κλειδί

Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ εγκρίθηκε με την υπουργική απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΝΕΠ/89998/3072 και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ -Φύλλο Εφημερίδας της Κυβερνήσεως-Δ΄ 694/19.08.2026. Δεν είναι αυτοτελής νέος νόμος: είναι κανονιστική απόφαση, εκδοθείσα ιδίως βάσει του άρθρου 4 του Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας, νόμου 5306/2026 (ΦΕΚ Α΄ 88). Καταργεί το πλαίσιο του 2008 (Β΄ 2464) και συνδέεται άμεσα με το νέο Χωροταξικό Τουρισμού, ΥΠΕΝ/ΔΝΕΠ/89997/3071, ΦΕΚ Δ΄ 658/07.08.2026.

Το μικρό λεξικό του χάρτη

«ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ» είναι, συνήθως, ο παλιός καποδιστριακός Δήμος μέσα στον σημερινό Δήμο. «ΠΕΡΙΟΧΗ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ» (ΠΚ) σημαίνει ότι η ενότητα διαθέτει, κατά τον επίσημο υπολογισμό, μέσο αιολικό δυναμικό άνω των 4 μέτρων ανά δευτερόλεπτο (m/s) και μπορεί κατ’ αρχήν να εξεταστεί αιολικό έργο. Δε σημαίνει ότι επιτρέπεται παντού ούτε ότι δόθηκε άδεια. 

«Φέρουσα ικανότητα» είναι το ανώτατο χωρικό όριο εγκατάστασης, όχι εγγύηση ότι κάθε έργο κάτω από αυτό είναι αποδεκτό. Η ΜΠΕ είναι η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και η ΑΕΠΟ η τελική Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων. Η «τυπική πληρότητα» βεβαιώνει ότι ο φάκελος περιέχει τα απαιτούμενα στοιχεία• δεν αποτελεί περιβαλλοντική έγκριση.

Οι τουριστικές κατηγορίες (η κατάταξη προκύπτει από το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο Τουρισμού)  είναι: Α – ελεγχόμενης ανάπτυξης, Β – αναπτυγμένες, Γ – αναπτυσσόμενες, Δ – πρώιμης ανάπτυξης και Ε – μη αναπτυγμένες. 

Τα κοινά φίλτρα

Ακόμη και μέσα σε ΠΚ, αιολικά αποκλείονται, μεταξύ άλλων, σε αρχαιολογικές ζώνες και σημαντικά μνημεία, ζώνες απόλυτης προστασίας, οικοτόπους προτεραιότητας, Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους, Περιοχές Άνευ Δρόμων, πάνω από τα 1.200 μέτρα, μέσα σε οικισμούς, σε Περιοχές Ολοκληρωμένης Τουριστικής Ανάπτυξης (ΠΟΤΑ) και οργανωμένους τουριστικούς υποδοχείς, σε καθορισμένες εκτός σχεδίου ζώνες τουρισμού–αναψυχής, ακτές κολύμβησης και ζώνες υδροληψίας. 

Στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας για τα πουλιά προβλέπεται μόνο στενή εξαίρεση: εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και άνεμος άνω των 7,5 m/s. Τα φωτοβολταϊκά αποκλείονται συνολικά από τις προστατευόμενες περιοχές του ευρωπαϊκού δικτύου Natura 2000, δάση και δασικές εκτάσεις και άλλες ευαίσθητες ζώνες, ενώ τίθεται ανώτατη κάλυψη 1,5% της έκτασης της Περιφερειακής Ενότητας. Οι στέγες και οι τεχνητές επιφάνειες μένουν εκτός του πεδίου του Πλαισίου.

Δυτική Μάνη

Και οι δύο Δημοτικές Ενότητες, Αβίας και Λεύκτρου, είναι ΠΚ. Στο Χωροταξικό Τουρισμού κατατάσσονται αντίστοιχα στις κατηγορίες Δ και Γ, όχι στις Α ή Β που ενεργοποιούν καθολικό αποκλεισμό αιολικών. Για τον Ταΰγετο, όμως, το όριο των 1.200 μέτρων, οι προστατευόμενες ζώνες, το τοπίο, οι οικισμοί και οι αποστάσεις εξακολουθούν να αφαιρούν συγκεκριμένες εκτάσεις. Άρα προστατεύεται τμηματικά, όχι συλλήβδην ο ορεινός όγκος.

Καλαμάτα

Όλες οι ενότητες -Καλαμάτας, Άριος, Αρφαρών και Θουρίας-περιλαμβάνονται στις ΠΚ. Η πρώτη είναι τουριστική κατηγορία Γ και οι άλλες Ε. Στο ανατολικό ορεινό τμήμα λειτουργούν τα φίλτρα υψομέτρου και προστασίας· στον κάμπο κρίσιμα είναι οι οικισμοί, η παραγωγική γη, οι υποδομές, τα νερά και η σωρευτική εικόνα έργων.

Μεσσήνη

ΠΚ είναι μόνο οι Ενότητες Αίπειας, Βουφράδων και Πεταλιδίου. Οι υπόλοιπες δεν αποκτούν τη συνήθη πύλη αιολικής χωροθέτησης. Τουριστικά, η Αίπεια είναι Γ, η Μεσσήνη και το Πεταλίδι Δ, ενώ οι Δ.Ε. Ανδρούσας, Αριστομένους, Βουφράδων, Ιθώμης και Τρικόρφου Ε. Για φωτοβολταϊκά, βιομάζα ή βιοαέριο ισχύουν οι πανελλαδικοί κανόνες, με ιδιαίτερο βάρος στην αγροτική γη, στα ύδατα, στις μεταφορές πρώτης ύλης, στις οσμές και στις αποστάσεις από οικισμούς.

Πύλος–Νέστωρ

Οι έξι Δ.Ε. Κορώνης, Μεθώνης, Νέστορος, Παπαφλέσσα, Πύλου και Χιλιοχωρίων είναι ΠΚ. Τουριστικά, οι Δ.Ε. Κορώνης, Μεθώνης και Νέστορος είναι Γ, η Δ.Ε. Πύλου Δ, ενώ οι Δ.Ε. Παπαφλέσσα και Χιλιοχωρίων Ε. Συνεπώς δεν ισχύει η απαγόρευση των κατηγοριών Α–Β. Παραμένουν όμως οι αποκλεισμοί για ΠΟΤΑ και οργανωμένους υποδοχείς, αρχαιολογικές και προστατευόμενες περιοχές, ακτές, οικισμούς και ειδικά καθορισμένες τουριστικές ζώνες.

Τριφυλία

Μόνο η Δημοτική Ενότητα Γαργαλιάνων είναι ΠΚ. Κυπαρισσία, Αετός, Αυλώνα, Τριπύλη και Φιλιατρά δεν περιλαμβάνονται. Τουριστικά, Κυπαρισσία, Αυλώνα, Γαργαλιάνοι και Φιλιατρά είναι Δ, ενώ Αετός και Τριπύλη Ε —χωρίς Α ή Β. Η απουσία από τις ΠΚ αφορά κυρίως στη συνήθη αιολική χωροθέτηση• δεν απαγορεύει αυτομάτως φωτοβολταϊκά ή άλλες ΑΠΕ, που ελέγχονται με χωριστούς κανόνες.

Οιχαλία

Καμία από τις Ενότητες Μελιγαλά, Ανδανίας, Δωρίου, Είρας και Οιχαλίας δεν είναι ΠΚ• όλες είναι τουριστική κατηγορία Ε. Αιολικό μπορεί να εξεταστεί μόνο μέσω ειδικών εξαιρέσεων του Πλαισίου, όπως τεκμηριωμένο σημειακό δυναμικό άνω των 7,5 m/s και κάλυψη έως 1%, όταν ο μέσος όρος της ενότητας είναι κάτω από 4 m/s. Η απουσία από τις ΠΚ δεν αποκλείει φωτοβολταϊκά και μονάδες βιοενέργειας• αυτά ελέγχονται από τους ειδικούς κανόνες για γη, νερό και οικισμούς.

Οι παλιοί φάκελοι

Έργα που διαθέτουν τις πράξεις τις οποίες κατονομάζει η μεταβατική διάταξη -όπως ΑΕΠΟ ή άδεια εγκατάστασης-διατηρούν, υπό όρους, τους παλιούς κανόνες. Το ίδιο ισχύει για φακέλους ΜΠΕ που είχαν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας έως την έναρξη ισχύος, στις 19 Αυγούστου 2026. Επομένως, ο σημερινός χάρτης δεν αρκεί για να απαντήσει αν ένα συγκεκριμένο έργο μπορεί να προχωρήσει. Απαιτείται και έλεγχος του αδειοδοτικού ιστορικού του.

Παναγιώτης Ξεροβάσιλας
Οικονομολόγος – Σύμβουλος επενδύσεων και επιχειρήσεων

TAGS:ΑΠΕΤΑΥΓΕΤΟΣΜΕΣΣΗΝΙΑΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΞΕΡΟΒΑΣΙΛΑΣ

Τα πιο σχετικά.