Η Μάνη μίλησε. Το κράτος πότε θα αποφασίσει;

ΔΟΜΗΣΗ ΣΤΗ ΜΑΝΗ: Η ΑΣΑΦΕΙΑ ΕΧΕΙ ΚΟΣΤΟΣ

Οι φορείς μίλησαν, οι μηχανικοί διαφώνησαν, οι υπηρεσίες προειδοποίησαν. Η συζήτηση έχει ωριμάσει αρκετά, ώστε η Πολιτεία να πάψει να μεταφέρει το βάρος της απόφασης στους πολίτες και στους υπαλλήλους της.

ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΕΡΩΤΗΜΑ

Αν αφαιρέσουμε τις κραυγές, τα επιμέρους συμφέροντα, τις πολιτικές αιχμές και -κυρίως- την εγκληματική εκτροπή των απειλών, ο δημόσιος διάλογος για τη δόμηση στη Δυτική Μάνη έχει ήδη βγάλει ένα καθαρό αποτέλεσμα: το σημερινό καθεστώς αβεβαιότητας δεν μπορεί να συνεχιστεί. Η διαφωνία αφορά στο τι και πώς πρέπει να χτίζεται. Όχι το αν χρειάζονται σαφείς κανόνες.

Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας – Περιφερειακό Τμήμα Πελοποννήσου (ΤΕΕ Πελοποννήσου) επιμένει στην ασφάλεια δικαίου και στην ιδιαίτερη ισχύ του καθεστώτος των στάσιμων οικισμών. Η Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) αντιτείνει ότι ένα εργαλείο του 1982, σχεδιασμένο για μικρούς και φθίνοντες οικισμούς, δεν μπορεί να λειτουργεί σήμερα περίπου ως ανεπίσημη επέκταση έντονα τουριστικών περιοχών. Και οι δύο πλευρές φωτίζουν κάτι πραγματικό: δικαιώματα από τη μία, αποτροπή τετελεσμένων από την άλλη.

ΟΤΑΝ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΤΑΦΕΡΕΙ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών (ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ) έθεσε ίσως το πιο θεσμικά οδυνηρό ζήτημα: όταν η κεντρική διοίκηση δε δίνει ενιαίο πλαίσιο, το βάρος πέφτει στις Υπηρεσίες Δόμησης. Η Υπηρεσία Δόμησης Δήμου Καλαμάτας (ΥΔΟΜ Καλαμάτας) ζήτησε επίσημες οδηγίες. Δεν είναι δουλειά ενός δημοτικού υπαλλήλου να λύσει μόνος του μια σύγκρουση νομολογίας, παλαιών ρυθμίσεων και νέων πραγματικών συνθηκών.

Η ΑΠΕΙΛΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ «ΑΠΟΨΗ»

Η απειλητική επιστολή προς τη διευθύντρια της ΥΔΟΜ είναι άλλο κεφάλαιο και δεν επιδέχεται συμψηφισμό: η απειλή δεν αποτελεί θέση στον κοινωνικό διάλογο. Αποτελεί υπόθεση για την Αστυνομία και τη Δικαιοσύνη. Το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο – Τομέας Πολεοδομίας και Χωροταξίας της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών (ΕΜΠ) σωστά υπενθύμισε ότι η επιστημονική και διοικητική κρίση δεν μπορεί να ασκείται υπό φόβο.

Η ΑΣΑΦΕΙΑ ΓΕΝΝΑ ΚΑΧΥΠΟΨΙΑ

Υπάρχει όμως μια πολιτική διάσταση που δεν πρέπει να κρυφτεί κάτω από τεχνικούς όρους. Στην κοινωνία υπάρχει βαθιά καχυποψία απέναντι στις παρατεταμένες ασάφειες: ο πολίτης συχνά αναρωτιέται αν πράγματι δεν μπορεί να ληφθεί απόφαση ή αν η ασάφεια βολεύει, επειδή έτσι δε δυσαρεστείται κανείς – ή διευκολύνονται κάποιοι. Και όσο πλησιάζουν εκλογές, η υποψία γίνεται εντονότερη: μια γενική δήλωση ότι θα βρεθεί λύση έχει μικρότερο πολιτικό κόστος από μια καθαρή απόφαση που αναπόφευκτα θα έχει και δυσαρεστημένους.

Αυτό δεν αποδεικνύει σκοπιμότητα στη συγκεκριμένη υπόθεση. Θα ήταν ανεύθυνο να αποδοθεί χωρίς στοιχεία. Αλλά η διοίκηση δεν κρίνεται μόνο από τις προθέσεις της• κρίνεται και από το αν αφήνει χώρο να γεννιούνται εύλογες υποψίες. Όταν μια νομική και χωρική εκκρεμότητα διαρκεί, οι υποψίες δεν αντιμετωπίζονται με καθησυχαστικές δηλώσεις. Αντιμετωπίζονται με κανόνες, αιτιολογία, χρονοδιάγραμμα και διαφάνεια.

ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ, ΑΛΛΑ ΟΧΙ ΛΕΥΚΗ ΕΠΙΤΑΓΗ

Το ίδιο ισχύει για τους ιδιοκτήτες. Δεν μπορεί κάποιος που επί δεκαετίες θεωρούσε ότι διαθέτει συγκεκριμένη οικοδομική δυνατότητα να πληροφορείται αιφνιδίως ότι η περιουσία του άλλαξε αξία επειδή το κράτος δεν ολοκλήρωσε οριοθετήσεις, δρόμους και πολεοδομικά εργαλεία. Η ασφάλεια δικαίου είναι ουσία κράτους δικαίου. Αλλά ούτε η πολυετής διοικητική πρακτική μετατρέπει κάθε παλιά δυνατότητα σε αιώνιο και άνευ όρων δικαίωμα δόμησης.

Η ΜΑΝΗ ΔΕ ΜΕΤΡΙΕΤΑΙ ΜΟΝΟ ΣΕ ΣΤΡΕΜΜΑΤΑ

Η Πολεοδομία υπάρχει ακριβώς επειδή η ιδιωτική απόφαση έχει δημόσιες συνέπειες: δρόμοι, νερό, λύματα, κυκλοφορία, πυροπροστασία, τοπίο, πολιτιστική κληρονομιά. Γι’ αυτό και το επιχείρημα ότι μόνο ένα μικρό ποσοστό της συνολικής έκτασης του Δήμου αφορά οικιστική γη είναι ανεπαρκές. Η χωρική επίπτωση δε μετριέται μόνο σε στρέμματα. Μετριέται στο πού συγκεντρώνεται η πίεση, πόσο αντέχουν οι υποδομές και τι χάνει ο τόπος από εκείνο ακριβώς που τον κάνει περιζήτητο.

ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΞΕΡΕΙ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ

Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) έχει ήδη αναγνωρίσει, μέσα από το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΕΠΣ), ότι υπάρχουν κρίσιμα χωρικά προβλήματα και κίνδυνος δημιουργίας τετελεσμένων. Άρα η βασική διάγνωση υπάρχει. Εκείνο που λείπει είναι η καθαρή μεταβατική λύση μέχρι να ολοκληρωθεί ο σχεδιασμός.

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ; ΧΘΕΣ!

Νομικά ασφαλές μεταβατικό πλαίσιο, σαφής κατηγοριοποίηση των εκκρεμών υποθέσεων, προστασία όσων ώριμων δικαιωμάτων μπορούν συνταγματικά να προστατευθούν, φραγμός σε νέα τετελεσμένα, επίσημη χαρτογράφηση των νόμιμων κοινόχρηστων οδών και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης του ΕΠΣ και των οριοθετήσεων. 

Και μαζί, νερό, αποχέτευση, κυκλοφορία, πυροπροστασία και φέρουσα ικανότητα στον ίδιο σχεδιασμό.

ΤΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΔΙΑΛΟΓΟΥ

Το συμπέρασμα του κοινωνικού διαλόγου δεν είναι ναι ή όχι στην οικοδομή. 

Είναι ναι στην ανάπτυξη, ναι στην ιδιοκτησία, ναι στην προστασία του τοπίου – αλλά με κανόνες που αποφασίζει η Πολιτεία και όχι ο εκάστοτε υπάλληλος υπό πίεση. 

Υπέρ της Μάνης που αναπτύσσεται. 

Κατά της Μάνης που χτίζεται πρώτα και σχεδιάζεται μετά. 

Και κατά της πολιτικής που αναβάλλει το δύσκολο για να μη στενοχωρηθεί κανείς – μέχρι να στενοχωρηθούν τελικά όλοι.