Η μνήμη της πόλης σιγοσβήνει…

Οι ιδιοκτήτες διατηρητέων στα όρια τους

Τρεις δεκαετίες μετά τους σεισμούς του 1986 και δε βρέθηκε ακόμα πρόγραμμα ένταξης των δημόσιων ή ιδιωτικών κτηρίων της πόλης

Του Αντώνη Πετρόγιαννη

Τα βλέπουμε σε πολλές γωνιές της Καλαμάτας, τα περισσότερα να καταρρέουν και άλλα να ρημάζουν από βραδινές επιδρομές. Κάθε προσπάθεια αποκατάστασης διατηρητέου κτηρίου στη χώρα μας σκοντάφτει σε οικονομικά εμπόδια και απίστευτη γραφειοκρατία. Όπως μια απλή άδεια εκτέλεσης εργασιών συντήρησης, που απαιτεί συνεννόηση υπηρεσιών μεταξύ 5 και 6 υπουργείων, κι αυτό σε διάστημα που φτάνει από 2 έως 6 χρόνια!
Για τους ιδιοκτήτες των διατηρητέων κτηρίων το πρόβλημα είναι μεγάλο. Όχι μόνο γιατί δεν μπορούν να αξιοποιήσουν την ιδιοκτησία τους, αλλά και γιατί δοκιμάζονται με το συνεχές κόστος της συντήρησης και αποκατάστασης.
Στην Καλαμάτα η πληγή «άνοιξε» με τους φονικούς σεισμούς του 1986. Έχουν περάσει τρεις δεκαετίες και ακόμα δεν έχει βρεθεί μια λύση, όχι μόνο για τα ιδιωτικά, αλλά και τα κτήρια που ανήκουν στο Δήμο Καλαμάτας ή στο ελληνικό Δημόσιο! Βέβαια, γι’ αυτά που δεν είναι ιδιωτικά τα ερωτήματα που γεννώνται είναι κραυγαλέα. Τόσα χρόνια και δε βρέθηκε ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα για τη συντήρηση και την ανακατασκευή τους;
Χθες το πρωί το «Θάρρος» βρέθηκε σε ένα από τα παραδοσιακά διατηρητέα κτήρια της πόλης, στη γωνία των οδών Φαρών και Δημακοπούλου. Ξεναγηθήκαμε στους έρημους πλέον χώρους και μιλήσαμε με τη γυναίκα που έμενε για δεκαετίες εκεί. Πρόκειται για ένα πανέμορφο κτήριο, του οποίου η κατασκευή ανάγεται στα τέλη του 19ου αιώνα και λειτούργησε ως κτήριο της Εφορείας Καλαμάτας.
Όταν λίγο μετά τις πρώτες ημέρες των σεισμών το 1986 βρέθηκαν στους χώρους του η τότε υπουργός Πολιτισμού, αείμνηστη Μελίνα Μερκούρη και ο δήμαρχος Καλαμάτας Σταύρος Μπένος, έμειναν έκθαμβοι με την αρχιτεκτονική του. Μάλιστα, όταν η Μελίνα είδε τους ζωγραφιστούς τοίχους, αποφάνθηκε: «Το σπίτι αυτό δεν το πειράζει κανείς».
Οι «πληγές» του κτηρίου από τους σεισμούς δεν ήταν ανεπανόρθωτες. Πιο πολύ ο χρόνος ήταν αυτό που το «έλιωσε».
Βέβαια, τότε προτάθηκε στους ιδιοκτήτες διατηρητέων κτηρίων να τους δοθεί ένα δάνειο αρκετά υψηλό, αλλά του εν λόγω οικήματος δε δέχθηκε, μια και ο χρόνος αποπληρωμής θα βάραινε τα παιδιά του.
Πριν από κάποια χρόνια τα παιδιά της οικογένειας Παναγιώτη και Ισμήνης Κλείδωνα-Φιτσάλου ενδιαφέρθηκαν για την αποκατάστασή του. Το κόστος, όμως, ήταν απαγορευτικό, αφού η γνωμάτευση μιλούσε για παρεμβάσεις άνω των 300.000 ευρώ!
Για την κυρία Ισμήνη, όμως, ο χρόνος δεν μπορεί να γιατρέψει τον πόνο για την κατάσταση που βρίσκεται το σπίτι της: «Έζησα μια ζωή ολόκληρη, μεγάλωσα τέσσερα παιδιά, όλες οι μνήμες μου είναι εκεί. Η ελπίδα ότι κάποια στιγμή θα το δω και πάλι όπως ήταν πριν, με κρατάει στη ζωή».
Η διάσωση και ανάδειξη του τομέα της αρχιτεκτονικής μας κληρονομιάς δεν είναι μόνο ζήτημα πολιτιστικό, οικολογικό, αισθητικό ή κοινωνικό, αλλά και οικονομικό. Στην παρούσα οικονομική κατάσταση η αποκατάσταση ενός διατηρητέου κτηρίου αποτελεί πράξη ανάπτυξης, που έχει τεράστια ανάγκη η περιοχή μας. Η λύση των προβλημάτων θα δώσει τη δυνατότητα να απασχοληθούν εκατοντάδες εργαζόμενοι σε 50 τουλάχιστον επαγγέλματα που σήμερα υπολειτουργούν.
Σχετικά ο πρόεδρος του Πανελληνίου Συλλόγου Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτηρίων, Ν. Χαρκιολάκης, σημειώνει ότι πρέπει να δοθεί μια λύση στο πρόβλημα, μια και η δέσμευση, εν όλω ή εν μέρει, των ακινήτων αυτών από το κράτος σε σχέση με την απουσία κάθε είδους υποχρέωσης του ίδιου του κράτους ή σχετικών κινήτρων, είναι παράνομη, σύμφωνα με αυτά που προβλέπονται τόσο από το Σύνταγμα όσο και από τη Διεθνή Σύμβαση της Γρανάδας.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι τα δύο τελευταία χρόνια πολλαπλασιάστηκαν τα προβλήματα σε βαθμό που οι μισθοσυντήρητοι, συνταξιούχοι, άνεργοι ή μικρομεσαίοι ιδιοκτήτες τους να αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στις υποχρεώσεις που τους επιβάλλει η νομοθεσία. Θέτει, επίσης, σειρά ερωτημάτων, όπως: Με ποιον τρόπο θα εφαρμοστεί το άρθρο 24 του Συντάγματος για την αποζημίωση των δεσμευμένων διατηρητέων ακινήτων, αλλά και το άρθρο 6 του Ν. 2039/1992 με τον οποίο επικυρώθηκε η Σύμβαση για την Προστασία της Ευρωπαϊκής Αρχιτεκτονικής Κληρονομιάς (Σύμβαση της Γρανάδας);
Πρόβλημα για τους ιδιοκτήτες διατηρητέων είναι και ο ΕΝΦΙΑ, ενώ δε γνωρίζουν τι θα γίνει με την ένταξη των διατηρητέων στο ΣΕΣ 2014-2020.