«Αέρα» υψηλής ευρωπαϊκής μοντέρνας τέχνης έχει φέρει στην Καλαμάτα και την Α49 η έκθεση «Ο Κήπος των Επίγειων Απολαύσεων» μιας πλειάδας καλλιτεχνών που δραστηριοποιούνται στο Βερολίνο, προσθέτοντας σύγχρονες καλλιτεχνικές «αναγνώσεις» στο ομώνυμο έργο του Ιερώνυμου Μπος, με τον Καλαματιανό διακεκριμένο ζωγράφο Δημήτρη Τζαμουράνη να έχει τη θεματολογική έμπνευση και την επιμέλεια.
Τα εγκαίνια έγιναν πριν από λίγες εβδομάδες συγκεντρώνοντας στον πολυχώρο πολιτισμού της οδού Αναγνωσταρά πλήθος κόσμου, ενώ συνεχίζει να προσελκύει το ενδιαφέρον του κοινού και είναι ένα καλλιτεχνικό γεγονός του φετινού καλοκαιριού με διεθνές αντίκτυπο, αφορμή για επίσκεψη στη μεσσηνιακή πρωτεύουσα, καθώς τα έργα θα παραμείνουν στην πόλη μας σχεδόν τρεις μήνες (έως τις 20 Αυγούστου).
Όπως εξηγεί στο «Θ» ο κ. Τζαμουράνης, η έκθεση γίνεται σε συνεργασία με την Α49 και τον υπεύθυνο Βαγγέλη Νικολάου και αποτελεί το αποτέλεσμα παλιότερων μεταξύ τους συζητήσεων με στόχο η καλαματιανή γκαλερί να αποκτήσει διεθνή εμβέλεια και ακτινοβολία. Έτσι, αυτή είναι η πρώτη έκθεση που ξεκινάει με κοσμοπολίτες καλλιτέχνες, οι οποίοι έχουν κοινό τόπο τη γερμανική πόλη, αλλά μερικοί είναι από την Αμερική, τον Καναδά, το Λονδίνο, υπάρχουν έργα της Ελληνίδας Μαριάννας Ιγνατάκη που ζει στο Λονδίνο πολλά χρόνια, αλλά και του Jean Yves Klein, που μοιράζεται το χρόνο του ανάμεσα στην Κυπαρισσία και στο Βερολίνο.
Οι συμμετέχοντες καλλιτέχνες
Τα περισσότερα έργα δημιουργήθηκαν για αυτή την έκθεση με έναυσμα τον εμβληματικό τρίπτυχο ζωγραφικό πίνακα του Ιερώνυμου Μπος «Ο κήπος των επίγειων απολαύσεων», που έγινε πριν από 500 χρόνια, εξηγεί ο κ. Τζαμουράνης, με τον ίδιο να είναι αυτός που έδωσε το θεματικό ερέθισμα, με βάση την αίσθηση που είχε ότι «είναι πολύ actual στην εποχή μας, σαν εικόνα, αλλά και εννοιολογικά, γιατί αυτό μας ενδιέφερε περισσότερο. Εννοιολογικά πώς μπορούμε να προσεγγίσουμε όλες αυτές τις ιδέες που συμπεριλαμβάνονται στο έργο του Μπος, πώς κανείς αντιμετωπίζει την ιδέα του παραδείσου, πώς αντιμετωπίζει το αντίθετό του, την κόλαση, την ελπίδα, αλλά επίσης τη λύπη, την ηδονή, όπως και τα αντίθετά τους. Ακριβώς αυτός ο δυισμός πάνω στο έργο του Μπος με ενδιέφερε και οι καλλιτέχνες δούλεψαν πάνω σε αυτές τις έννοιες».
Συμμετέχουν με γλυπτά, ζωγραφικά, φωτογραφικά και έργα μεικτής τεχνικής και υλικών οι Jenny Brosinski, Kerstin Grimm, David Nicholson, Johannes Kahrs, Marianna Ignataki, Jean-Yves Klein, Andrea Stappert, Joachim Elzmann, Stefan Rinck, John Isaacs, αλλά και ο ίδιος ο Δημήτρης Τζαμουράνης, διακεκριμένος ζωγράφος, με ισχυρή οικογενειακή παράδοση.
Την έκθεση συμπληρώνει η προβολή βίντεο με περφόρμανς του Φίλιππου Τσιτσόπουλου, ο οποίος «τάραξε τα νερά» με την πρωτοποριακή καλλιτεχνική παρουσίαση που είχε πάνω στο ίδιο θέμα κατά τα εγκαίνια.
«Οι καλλιτέχνες ζουν στο Βερολίνο πολλά χρόνια και είναι επαγγελματίες με παρουσία στη διεθνή σκηνή. Οι περισσότεροι γνωρίζονται μεταξύ τους και με μένα, αλλά έχουν εξαιρετικά διαφορετικές απόψεις. Για παράδειγμα ο Ντέιβιντ Νίκολσον έχει έναν υπέροχο ρεαλισμό, σε αντίθεση έχουμε τον Κλάιν που έχει περισσότερο μια ανεικονική εξπρεσιονιστική διάθεση. Έχουμε τα γλυπτά του Τζον Άιζακ, τα οποία είναι ρεαλιστικά με ένα ιδιαίτερο χιούμορ. Στην απέναντι πλευρά βρίσκεται ο γλύπτης Στεφαν Ρινκ, ο οποίος παίρνει εικόνες από το διαδίκτυο και τις μεταμορφώνει σε τέρατα. Είναι αυτές οι αντιθέσεις, αλλά και οι συνδέσεις, οι οποίες έχουν στήσει έναν ιδιαίτερο κήπο πάνω στον Μπος και όπου κανείς μπορεί ελεύθερα να κινηθεί και να γνωρίσει μέσα στους χώρους της γκαλερί Α49».
«Θεωρώ ότι ο περισσότερος κόσμος κατανοεί και επικοινωνεί με τα έργα»
Ιδιαίτερα ικανοποιημένος από το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα, αλλά και από τη θερμή ανταπόκριση του κοινού ο κ. Τζαμουράνης, προσθέτει: «Νομίζω ότι είναι μια πάρα πολύ καλή έκθεση, έτσι όπως έχει στηθεί κιόλας με εικαστικά έργα, κυρίως ζωγραφική και γλυπτική. Έχουμε βέβαια και την περφόρμανς του εξαιρετικού Φίλιππου Τσιτσόπουλου που ζει ανάμεσα σε Αθήνα και Λονδίνο. Έκανε εξαιρετική περφόρμανς στα εγκαίνια και υπάρχει κι ένα βίντεο στην έκθεση δικό του. Με εξέπληξε που είχαμε τόσο πολύ κόσμο κατά το άνοιγμα και συνεχίζει να υπάρχει μια πολύ καλή ροή επισκεπτών. Έχω την εντύπωση ότι διψούν οι πολίτες της Καλαμάτας να δουν μια σύγχρονη έκθεση εικαστικών, την οποία να μπορούν να προσεγγίζουν. Θεωρώ ότι ο περισσότερος κόσμος κατανοεί και επικοινωνεί με τα έργα. Στα εγκαίνια είχαν έρθει οι περισσότεροι καλλιτέχνες και το κοινό είχε την ευκαιρία να συνομιλήσει απευθείας μαζί τους. Η έκθεση είναι επικεντρωμένη στη ζωγραφική και στη γλυπτική με την παραδοσιακή έννοια, οπότε ο κόσμος θα μπει και θα περιηγηθεί, θα έρθει κοντά σε όλα αυτά τα έργα. Προσπαθήσαμε να μην είναι “στημένη” και βαρετή, να φτιάξουμε σχέσεις μεταξύ των έργων, αλλά και αντιθέσεις. Ο χαρακτήρας της έκθεσης έχει να κάνει με μια ανθρωποκεντρική ουμανιστική κατάσταση, “διαβάζονται” τα έργα, δεν είναι κάτι που θα πρέπει να διαβάσει κανείς ένα κείμενο για να κατανοήσει τι βλέπει απέναντί του. Νομίζω γι’ αυτό και ο κόσμος έχει ανταποκριθεί πολύ θετικά στο ξεκίνημα».
Για τον Φίλιππο Τσιτσόπουλο και τη σύνδεση της μοντέρνας με την «κλασική» Τέχνη
Μιλώντας για τον Φίλιππο Τσιτσόπουλο, ο κ. Τζαμουράνης ανέφερε στο «Θ»: «Η ιδιαιτερότητα που έχει στις προρφόρμανς του είναι ότι προσπαθεί να βάλει πάντα στοιχεία δραματουργίας. Δηλαδή, έχει απόλυτα κάτι το θεατρικό. Έχει υπέροχο ταλέντο σε αυτό, μεταφράζοντάς το σε μια εικαστική γλώσσα, κι αυτό είναι μια μεγάλη ιδιαιτερότητα. Συνήθως βλέπουμε περφόρμανς πολύ προσωπικές, που έχουν να κάνουν με μια στασιμότητα, ίσως είναι βαρετές κάποιες φορές. Ο Φίλιππος έχει την ικανότητα να συνδέει το θέατρο με την εικαστική περφόρμανς και αυτό είναι πολύ ιδιαίτερο».
Ερωτηθείς σχετικά για τη σύνδεση της σύγχρονης με την «κλασική» τέχνη, ο Δημήτρης Τζαμουράνης ανέφερε στο «Θ»: «Έχει φτάσει στα όριά της η τέχνη, ειδικά το μεταμοντέρνο. Η μηχανή τόνωσης αυτής της ιδέας για την τέχνη πρέπει να είναι καινούργια, να είναι εντυπωσιακή, να περικλείει πράγματα τα οποία να είναι στη σύγχρονη εποχή και περιλαμβάνουν και την τεχνολογία. Πλέον έχει φτάσει, όμως, σε οριακά σημεία, οπότε, πράγματι, πολλοί καλλιτέχνες προσπαθούν να κάνουν μια σύνδεση με το παρελθόν, με την ιστορία της τέχνης, τι υπάρχει πίσω μας, χωρίς να φοβούνται να πάρουν στοιχεία από το παρελθόν. Έτσι κι εμείς αποφασίσαμε να πάρουμε στοιχεία από το έργο του Μπος, να φτιάξουμε καινούργια έργα, τα οποία να συνδέονται εννοιολογικά με τον Μπος, αλλά να είναι μέσα στην εποχή τους, στο τώρα».
Κι άλλες διεθνείς εκθέσεις και συνεργασία με το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης του Αμβούργου
Ο κ. Τζαμουράνης μεταφέρει ότι θα υπάρξει ανάλογη συνέχεια στο μέλλον: «Είμαι πολύ ευχαριστημένος και μακάρι να συνεχιστεί αυτή η προσπάθεια στο Α49. Θα γίνουν κι άλλες ανάλογες εκθέσεις σε συνεργασία με το μουσείο του Αμβούργου, το Woods Art Institute, Museum of modern Art, Wentorf bei Hamburg, όπου μέχρι τον επόμενο Ιανουάριο θα τρέχει εκεί και η δική μου έκθεση με τίτλο “What Paradise!?”. Έχει προγραμματιστεί ήδη μια ομαδική έκθεση με μέρος της συλλογής του μουσείου τον επόμενο Οκτώβριο στην Α49, που θα την οργανώσει ο διευθυντής του, ο Rik Reinking, αλλά δε μας έχει πει ακόμη τη θεματική.
Θα είναι κι αυτό μια μεγάλη προσπάθεια από το Α49 και θα είναι η πρώτη φορά που θα υπάρξει συνεργασία στην Καλαμάτα με ένα μουσείο του εξωτερικού».
Στο Βερολίνο 36 χρόνια, αλλά πάντα «παρών» στην Καλαμάτα…
«Η βάση μου 36 χρόνια είναι το Βερολίνο, αλλά η Καλαμάτα είναι η γενέτειρά μου, η οποία ακόμη έχει να μου προσφέρει πολλά, σαν τοπίο, οι άνθρωποί της, η οικογένειά μου ζει εδώ, οπότε η επιστροφή είναι πάντοτε δεδομένη. Δεν την έχω χάσει ποτέ την ιδέα της ιδιαίτερης πατρίδας μου και μακάρι να μου δοθεί η ευκαιρία να προσφέρω περισσότερα πράγματα στην πόλη, αυτό με ενδιαφέρει, να είμαι “παρών” πιο συχνά», αναφέρει, τέλος, ο διακεκριμένος Μεσσήνιος καλλιτέχνης, Δημήτρης Τζαμουράνης, ο οποίος επέστρεψε αυτό τον καιρό στο Βερολίνο, αλλά σχεδιάζει να βρεθεί και πάλι στην Καλαμάτα από τα μέσα Ιουλίου και για τον Αύγουστο με την οικογένειά του για διακοπές και για τις ανάγκες της έκθεσης.
«Ο Κήπος των Επίγειων Απολαύσεων» στον πολυχώρο Α49 (Αναγνωσταρά 49, 24133 Καλαμάτα, Μεσσηνία
τηλ. +30 27214 03697, info@a49.gr) θα είναι επισκέψιμος μέχρι τις 20 Αυγούστου, σύμφωνα με το εξής ωράριο: Δευτέρα – Παρασκευή 11.00–14.00 & 18.:00–21.00 · Σάββατο 11.00–14.00
https://www.facebook.com/a49gallery
Της Χριστίνας Ελευθεράκη
