Η μελέτη για τρένο με διαδρομή Καλαμάτα – Διαβολίτσι να φθάσει έως Μεγαλόπολη

Διαβούλευση στο Δεσύλλα

Κοινό αίτημα των συμμετεχόντων στη διαβούλευση που πραγματοποιήθηκε στο χωριό Δεσύλλα την περασμένη Παρασκευή, 28 Αυγούστου, ήταν η μελέτη σκοπιμότητας που εκπονείται με πρωτοβουλία της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) για τη διαδρομή Καλαμάτα–Διαβολίτσι να επεκταθεί μέσω Δεσύλλα–Χράνων–Λεύκτρου και να φτάσει έως τον σιδηροδρομικό σταθμό Μεγαλόπολης.

Οι συμμετέχοντες στη διαβούλευση εξέφρασαν την ολόθερμη υποστήριξή τους στην πρωτοβουλία της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ) και συνεχάρησαν την πρόεδρό της Λυδία Καρρά, τη συντονίστρια του έργου Ειρήνη Φρεζάδου, την Πρεσβεία της Ελβετίας, τους χορηγούς, τους επιστήμονες και όλους τους συνεργάτες που συμβάλλουν στην εκπόνηση της μελέτης.

Κοινό αίτημα της διαβούλευσης είναι η επέκταση της μελέτης πέραν του Διαβολιτσίου, ώστε να συμπεριλάβει τους σιδηροδρομικούς σταθμούς Δεσύλλα, Χράνων και Λεύκτρου και να καταλήξει στο σιδηροδρομικό σταθμό Μεγαλόπολης.

Στη διαβούλευση συμμετείχε, μέσω τηλεδιάσκεψης, ο ευρωβουλευτής Γιάννης Μανιάτης, ο οποίος ενημέρωσε για τις ενέργειές του στις Βρυξέλλες και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, για τις επαφές του με τους αρμόδιους Ευρωπαίους Επιτρόπους και για την επικοινωνία του με την πρόεδρο της ΕΛΛΕΤ. Ο κ. Μανιάτης χαρακτήρισε λογική και αναγκαία την επέκταση της μελέτης έως τη Μεγαλόπολη και εξήρε τον καθοριστικό ρόλο της ΕΛΛΕΤ, της καςΚαρρά και της κας Φρεζάδου.

Επισήμανε, επίσης, το μεγάλο ενδιαφέρον που καταγράφεται στην Ευρώπη για τον περιηγητικό σιδηροδρομικό τουρισμό, ο οποίος προσελκύει περισσότερους από 30 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως – «στοιχείο που οφείλουμε να λάβουμε υπόψη τόσο στη μελέτη σκοπιμότητας όσο και στις μελλοντικές μας ενέργειες για την επαναλειτουργία του τρένου της Πελοποννήσου» όπως τονίζεται.

Ο κλάδος των μουσειακών και τουριστικών σιδηροδρόμων αποδίδει ετησίως 2,5–4,5 δισ. ευρώ στην ευρωπαϊκή οικονομία μέσω του τουρισμού, αριθμεί περίπου 600 οργανισμούς πανευρωπαϊκά, απασχολεί 6.000 εργαζομένους και 70.000 εθελοντές και διατηρεί 7.000–10.000 χιλιόμετρα ιστορικής σιδηροδρομικής υποδομής, χιλιάδες σταθμούς, αμαξοστάσια, εργαστήρια και ιστορικά σιδηροδρομικά κτίρια.

Προς επιβεβαίωση του ενδιαφέροντος αυτού, ο κ. Μανιάτης ανέφερε ότι ο Πανελλαδικός Σύνδεσμος Φίλων του Μετρικού Σιδηροδρόμου εγγράφηκε πρόσφατα μέλος της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Μουσειακών και Τουριστικών Σιδηροδρόμων (FEDECRAIL).

Με τη σειρά του, ο δήμαρχος Μεγαλόπολης, Κωνσταντίνος Μιχόπουλος, υπογράμμισε ότι η ολοκληρωμένη διαδρομή Καλαμάτα–Διαβολίτσι–Δεσύλλα–Χράνοι–Λεύκτρο–Μεγαλόπολη μπορεί να ενισχύσει ουσιαστικά την αναπτυξιακή, κοινωνική και περιβαλλοντική αξία του εγχειρήματος. Η σύνδεση της Μεγαλόπολης και της Οιχαλίας με την Καλαμάτα, το λιμάνι και το αεροδρόμιό της μπορεί να αποτελέσει σημαντική πράσινη υποδομή για τις περιοχές της Δίκαιης Μετάβασης, τις αγροτικές κοινότητες, την τοπική παραγωγή και τις συνδυασμένες μεταφορές.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος των Φίλων του Σιδηροδρόμου Μεσσηνίας, Ηλίας Νταίβις, επισήμανε ότι η συνδυασμένη αξιοποίηση του τμήματος Διαβολίτσι–Δεσύλλα–Χράνοι–Λεύκτρο, με σύγχρονες τουριστικές ή παλαιές μουσειακές αμαξοστοιχίες, προσφέρει ιδανικό πεδίο για την ανάπτυξη αυτού του είδους τουρισμού. Η γραμμή διασχίζει παρθένα ορεινά και δασώδη τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, ενώ κατά μήκος της διατηρούνται τεχνικά έργα ανεκτίμητης αρχιτεκτονικής και ιστορικής αξίας του 19ου αιώνα: μεταλλικές και λίθινες γέφυρες, σήραγγες, λιθόκτιστοι τοίχοι αντιστήριξης, φυλάκια, πολυβολεία, κτήρια σταθμών και βοηθητικές σιδηροδρομικές εγκαταστάσεις που σώζονται στην αρχική τους μορφή.

Τοποθετηθείς ο πρόεδρος του συλλόγου «Αγαπάμε Δεσύλλα», Μάριος Γκρόγκος, τόνισε ότι η επέκταση της μελέτης σκοπιμότητας έως τη Μεγαλόπολη θα έχει θετικές επιπτώσεις στη βιωσιμότητα του εγχειρήματος, αυξάνοντας την επισκεψιμότητα και αναδεικνύοντας τον πολιτιστικό, αρχιτεκτονικό, αρχαιολογικό, θρησκευτικό και γαστρονομικό πλούτο της ευρύτερης περιοχής.

Μετά τις σύντομες τοποθετήσεις όλων των παρευρισκόμενων και τον διάλογο που συντόνισε ο κ. Γεώργιος Καραμπάτος, εκτελεστικός διευθυντής του Πολιτιστικού Οργανισμού «Οι Δρόμοι της Ελιάς», οι συμμετέχοντες αποφάσισαν ομόφωνα και προσυπέγραψαν σχετική επιστολή προς την ΕΛΛΕΤ, με την οποία δηλώνουν διαθέσιμοι για συνεργασία και για την παροχή κάθε αναγκαίου στοιχείου. Θεωρούν ότι η πρωτοβουλία αυτή, τον συντονισμό της οποίας έχει η κα Ειρήνη Φρεζάδου, μέλος του Δ.Σ. της ΕΛΛΕΤ, αποτελεί μοναδική ευκαιρία για την επιστροφή του τρένου στις ράγες της Πελοποννήσου και για τη δημιουργία μιας νέας, βιώσιμης αναπτυξιακής προοπτικής για τη Μεσσηνία, τη Μεγαλόπολη και μελλοντικά όλη την Πελοπόννησο.

Οι συμμετέχοντες

Γιάννης Μανιάτης, ευρωβουλευτής (μέσω τηλεδιάσκεψης)

Κωνσταντίνος Μιχόπουλος, δήμαρχος Μεγαλόπολης

Μάριος Γκρόγκος, πρόεδρος της ομάδας «Αγαπάμε Δεσύλλα»

Ηλίας Νταίβις, πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων Σιδηροδρόμου Μεσσηνίας

Γεώργιος Καραμπάτος, εκτελεστικός διευθυντής του Πολιτιστικού Οργανισμού «Οι Δρόμοι της Ελιάς»

Φώτης Σίκαλης, πρόεδρος της Κοινότητας Χράνων

Γεώργιος Λυμπερόπουλος, πρόεδρος της Κοινότητας Καρνασίου

Παναγιώτης Ηλιόπουλος, αντιπρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Χραναίων

Χρήστος Ρετσινάς, ηλεκτρολόγος μηχανικός, με πολυετή εμπειρία, βαθιά γνώση και ιδιαίτερο κύρος στον χώρο του σιδηροδρόμου• η παρουσία και η τοποθέτησή του προσέδωσαν ιδιαίτερη βαρύτητα στη συζήτηση.

Στη συνάντηση συμμετείχαν, επίσης, εκπρόσωποι και κάτοικοι από τους Χράνους, με ιδιαίτερη αναφορά στους κ.κ. Γιώργο Ανδρέου, Νίκο Σίκαλη και Γεώργιο Γεωργακόπουλο για τη στήριξη και τη συμβολή τους στην προσπάθεια, καθώς και συνταξιούχοι σιδηροδρομικοί και άνθρωποι που αγαπούν τον σιδηρόδρομο, έχουν εργαστεί σε αυτόν και διατηρούν ζωντανή τη γνώση και τη μνήμη του, μεταξύ των οποίων οι κ.κ. Γρηγόρης Αλεξανδρής, Γεώργιος Καλαντζής και Γεώργιος Κωστόπουλος, μαζί με κατοίκους από το Δεσύλλα και το Καρνάσι.

Ιδιαίτερες ευχαριστίες απευθύνονται στον πρόεδρο της Κοινότητας Δεσύλλα, Μαρίνο Σακελλαριάδη, για τη στήριξή του στη δράση αυτή.

---

8 λόγοι για την επέκταση της μελέτης μέχρι τον σταθμό Μεγαλόπολης
«Η σύνδεση Καλαμάτας–Διαβολιτσίου–Δεσύλλα–Χράνων–Λεύκτρου–Μεγαλόπολης μπορεί να στηρίξει την Πράσινη Μετάβαση, να ενισχύσει τις συνδυασμένες μεταφορές και να αποτελέσει το πρώτο ουσιαστικό βήμα για την αναγέννηση του σιδηροδρόμου της Πελοποννήσου.

Μετά τη χρηματοδότηση ύψους 400.000 ευρώ, η ΕΛΛΕΤ θα προχωρήσει στον συντονισμό της μελέτης σκοπιμότητας για την επαναλειτουργία της σιδηροδρομικής γραμμής από την Καλαμάτα μέχρι το Διαβολίτσι. Πρόκειται αναμφίβολα για μια σημαντική και θετική εξέλιξη.

Θεωρούμε, ωστόσο, λανθασμένη την επιλογή να σταματήσει η μελέτη στο Διαβολίτσι. Αντίθετα, είναι μια μεγάλη ευκαιρία – “στη βράση κολλάει το σίδερο” – να συμπεριληφθούν οι επόμενοι σιδηροδρομικοί σταθμοί, Δεσύλλα, Χράνοι και Λεύκτρο, ώστε η μελέτη να επεκταθεί μέχρι τον σιδηροδρομικό σταθμό Μεγαλόπολης.

Μόνο έτσι η γραμμή μπορεί να αποκτήσει τον συγκοινωνιακό, κοινωνικό, περιβαλλοντικό και αναπτυξιακό ρόλο που οραματιζόμαστε.

Οι λόγοι παρατίθενται ιεραρχημένοι, από τους πλέον καθοριστικούς για τη μεθοδολογία και τη βιωσιμότητα της μελέτης προς τους επιμέρους αναπτυξιακούς και τουριστικούς:

1. Ολοκληρωμένη αξιολόγηση τώρα, όχι νέα μελέτη αύριο
Μια σοβαρή μελέτη σκοπιμότητας οφείλει να εξετάζει μια λειτουργικά ολοκληρωμένη διαδρομή και όχι να σταματά σε ένα ενδιάμεσο σημείο. Η ένταξη των σταθμών Δεσύλλα, Χράνων και Λεύκτρου δημιουργεί την αναγκαία συνέχεια έως τον σιδηροδρομικό σταθμό Μεγαλόπολης. Είναι, εξάλλου, τεχνικά, οικονομικά και διοικητικά ορθότερο να μελετηθεί τώρα ολόκληρη η διαδρομή, αντί να απαιτηθούν αργότερα νέα χρηματοδότηση και νέα ανάθεση.

2. Μεγαλύτερη επιβατική βάση, ισχυρότερη βιωσιμότητα
Η επέκταση έως τη Μεγαλόπολη αυξάνει σημαντικά τον δυνητικό αριθμό επιβατών και βελτιώνει τους ίδιους τους δείκτες βιωσιμότητας που καλείται να αξιολογήσει η μελέτη.

3. Στήριξη της Πράσινης και Δίκαιης Μετάβασης
Οι Δήμοι Μεγαλόπολης και Οιχαλίας εντάσσονται στον σχεδιασμό της Πράσινης και Δίκαιης Μετάβασης και χρειάζονται σύγχρονες, βιώσιμες μεταφορικές υποδομές για να αξιοποιήσουν τις αναπτυξιακές τους δυνατότητες. Οι ευρωπαϊκοί και εθνικοί πόροι της μετάβασης πρέπει να στηρίζουν υποδομές με μόνιμη αναπτυξιακή και κοινωνική αξία, όχι αποσπασματικά έργα.

4. Ένας ολοκληρωμένος κόμβος συνδυασμένων μεταφορών
Ο σιδηρόδρομος θα λειτουργεί συμπληρωματικά με το λιμάνι εθνικής σημασίας της Καλαμάτας, τον Διεθνή Αερολιμένα «Καπετάν Βασίλη & Κάρμεν Κωνσταντακόπουλου», το οδικό δίκτυο και τις τοπικές και υπεραστικές συγκοινωνίες. Έτσι διαμορφώνεται ένας ενιαίος διάδρομος που συνδέει μια περιοχή Δίκαιης Μετάβασης με τις βασικές πύλες μεταφορών της Νότιας Πελοποννήσου και ανοίγει προοπτικές τόσο για επιβατικές όσο και για εμπορευματικές ροές.

5. Αναπτυξιακά και κοινωνικά οφέλη για Μεγαλόπολη, Οιχαλία και Καλαμάτα
Η Μεγαλόπολη μπορεί να εξελιχθεί από πρώην λιγνιτικό κέντρο σε σύγχρονο βιομηχανικό, βιοτεχνικό και καινοτομικό πόλο. Ο Δήμος Οιχαλίας αποκτά εξυπηρέτηση για περισσότερες κοινότητες, κατοίκους και παραγωγούς. Η Καλαμάτα διευρύνει την ενδοχώρα που εξυπηρετεί και ενισχύει τον ρόλο της ως οικονομικού και τουριστικού κέντρου. Ωφελούνται η αγροτική παραγωγή, οι επιχειρήσεις, η εστίαση, τα καταλύματα και το τοπικό εμπόριο. Πάνω απ’ όλα, η συγκοινωνιακή πρόσβαση αποτελεί βασική προϋπόθεση για να παραμείνουν νέοι, οικογένειες και επαγγελματίες στις μικρές κοινότητες, ενώ το τρένο προσφέρει μια ασφαλέστερη και οικονομικότερη μετακίνηση, ιδιαίτερα σε όσους δε διαθέτουν ιδιωτικό όχημα.

6. Περιβαλλοντικά οφέλη και διάσωση της σιδηροδρομικής κληρονομιάς
Ο σιδηρόδρομος μπορεί να περιορίσει την οδική κυκλοφορία και τις εκπομπές, ενώ παράλληλα συμβάλλει στη διάσωση ιστορικών σταθμών, μεταλλικών και λίθινων γεφυρών, σηράγγων, λιθόκτιστων τοίχων αντιστήριξης και βοηθητικών εγκαταστάσεων του 19ου αιώνα – έργων που συναντώνται κυρίως στο τμήμα μεταξύ των σταθμών Διαβολιτσίου, Δεσύλλα και Λεύκτρου, δηλαδή ακριβώς εκεί όπου η μελέτη προτείνεται να επεκταθεί.

7. Πρόσβαση σε ένα μοναδικό τοπίο και περιηγητικός σιδηροδρομικός τουρισμός
Σε τμήματα μεταξύ Δεσύλλα και Λεύκτρου η οδική πρόσβαση είναι περιορισμένη ή δεν ακολουθεί τη χάραξη της γραμμής• το τρένο είναι, επομένως, το καταλληλότερο μέσο για την ανάδειξη ενός τοπίου ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, χωρίς νέες οδικές υποδομές που θα το αλλοίωναν. Οι σταθμοί μπορούν να λειτουργήσουν ως αφετηρίες θεματικών διαδρομών προς τα χωριά, τα μνημεία και τους ναούς της περιοχής – μεταξύ άλλων προς την Αγία Θεοδώρα Βάστας. Σύμφωνα με στοιχεία που τέθηκαν στη διαβούλευση, ο ευρωπαϊκός κλάδος των μουσειακών και τουριστικών σιδηροδρόμων προσελκύει περίπου 30 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως και αποδίδει 2,5–4,5 δισ. ευρώ στην ευρωπαϊκή οικονομία – μια αγορά που δεν έχει ακόμη αξιοποιηθεί συστηματικά στην Ελλάδα.

8. Προοπτική επέκτασης προς την υπόλοιπη Πελοπόννησο
Η σύνδεση με τη Μεγαλόπολη αποτελεί κρίσιμο βήμα για μια μελλοντική συνέχεια προς Τρίπολη, Άργος και Κόρινθο, δηλαδή για τη σταδιακή αναγέννηση ολόκληρου του δικτύου.

Η βιωσιμότητα απαιτεί ολοκληρωμένη διαδρομή
Όπως λέει η λαϊκή σοφία, “το ένα χέρι νίβει το άλλο και τα δύο το πρόσωπο”. Οι Δήμοι Μεγαλόπολης και Οιχαλίας χρειάζονται τη σιδηροδρομική σύνδεση• και το τρένο χρειάζεται τη Μεγαλόπολη, την Οιχαλία και τους ενδιάμεσους σταθμούς για να σταθεί οικονομικά. Εάν η μελέτη περιοριστεί στη διαδρομή Καλαμάτα–Διαβολίτσι, κινδυνεύουμε να υποθηκεύσουμε αυτό ακριβώς για το οποίο αγωνιζόμαστε – όχι την αποσπασματική λειτουργία ενός μικρού τμήματος, αλλά τη μακροχρόνια βιωσιμότητα του σιδηροδρόμου της Πελοποννήσου.

Υπάρχει, επιπλέον, μια συνέπεια που δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Η Μεγαλόπολη και η Οιχαλία είναι όμορες περιοχές του ίδιου σχεδιασμού Δίκαιης Μετάβασης. Μια μελέτη που σταματά στο Διαβολίτσι τις αντιμετωπίζει ως ξεχωριστές ενότητες και, στην πράξη, χωρίζει στα δύο έναν ενιαίο χώρο μετάβασης – τη στιγμή που η ίδια η υποδομή θα μπορούσε να τον ενοποιεί.

Το ζήτημα δεν είναι μόνο σχεδιαστικό. Τα ευρωπαϊκά προγράμματα της μετάβασης αποτιμούν θετικά τις ολοκληρωμένες, διαδημοτικές παρεμβάσεις που συνδέουν τις περιοχές μεταξύ τους και με τις πύλες μεταφορών τους. Ένα κατακερματισμένο έργο περιορίζει τη δυνατότητα και των δύο Δήμων να διεκδικήσουν μελλοντικά πόρους για τη συνέχεια της γραμμής, καθώς κάθε επόμενο τμήμα θα πρέπει να τεκμηριώνεται εξαρχής και μεμονωμένα, χωρίς να μπορεί να στηριχθεί στο επιχείρημα του ενιαίου διαδρόμου.

Το ζήτημα στην ευρωπαϊκή του διάσταση

Το θέμα θέσαμε και στον ευρωβουλευτή κ. Γιάννη Μανιάτη, τον οποίο ευχαριστούμε για την ουσιαστική συμβολή του, από το δικό του μετερίζι στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στις Βρυξέλλες, στην ανάδειξη της ανάγκης προστασίας και επαναλειτουργίας του σιδηροδρομικού δικτύου της Πελοποννήσου.

Του ζητήσαμε να εξετάσει την περίπτωση αυτή στο πλαίσιο των νέων στρατηγικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για γεωπολιτική αυτονομία, ανθεκτικές μεταφορικές υποδομές και ενισχυμένη βιομηχανική και αμυντική ικανότητα. Μια υποδομή διττής χρήσης μπορεί να υπηρετεί καθημερινά την περιφερειακή ανάπτυξη και, παράλληλα, να ενισχύει τη στρατηγική διασύνδεση της ενδοχώρας με τη Μεσόγειο. Θα αποτελούσε, άλλωστε, ένα χειροπιαστό ανταποδοτικό όφελος για τους πολίτες που καλούνται να χρηματοδοτήσουν μια Ευρώπη ικανή να προστατεύει την ασφάλεια, την οικονομία και τις κοινωνίες της.

Ομόφωνα, οι συμμετέχοντες στη διαβούλευση και με τη σύμφωνη γνώμη του ευρωβουλευτή Γιάννη Μανιάτη, ζητούμε η μελέτη σκοπιμότητας να καλύψει ολόκληρη τη διαδρομή Καλαμάτα–Διαβολίτσι–Δεσύλλα–Χράνοι–Λεύκτρο–Μεγαλόπολη, ανοίγοντας τον δρόμο για τη σταδιακή επαναλειτουργία του σιδηροδρόμου σε ολόκληρη την Πελοπόννησο».