Υποθαλάσσιος κυματοθραύστης για την προστασία του Κάστρου της Μεθώνης

Σε δημόσια διαβούλευση έως τις 24 Νοεμβρίου η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων 

Στη θωράκιση του δυτικού τείχους του Κάστρου της Μεθώνης από τους ισχυρούς κυματισμούς και τη συνεχιζόμενη διάβρωση αποσκοπεί το έργο κατασκευής υποθαλάσσιου κυματοθραύστη, προϋπολογισμού 2.604.000 ευρώ, για το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης.

Η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, που εκπονήθηκε με φορέα υλοποίησης το υπουργείο Πολιτισμού και ειδικότερα τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, διαβιβάστηκε στην Περιφέρεια Πελοποννήσου και τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από τις 13 Οκτωβρίου έως τις 24 Νοεμβρίου 2026. Στη διαδικασία καλούνται να συμμετάσχουν οι πολίτες, οι αρμόδιες υπηρεσίες και οι εμπλεκόμενοι αυτοδιοικητικοί φορείς, καταθέτοντας τις απόψεις και τις παρατηρήσεις τους.

Οι κυματισμοί απειλούν τα δυτικά τείχη

Σύμφωνα με τη μελέτη, οι ισχυροί κυματισμοί που προέρχονται από τον νότιο και νοτιοδυτικό τομέα προσβάλλουν με ιδιαίτερη ένταση τη βραχώδη ακτογραμμή της χερσονήσου του Αγίου Νικολάου, όπου βρίσκεται το Κάστρο της Μεθώνης. Η μεγάλη απόσταση από την οποία αναπτύσσονται οι κυματισμοί, σε συνδυασμό με τα μεγάλα βάθη κοντά στην ακτή, έχει ως αποτέλεσμα να φτάνουν στην περιοχή διατηρώντας μεγάλο μέρος της ενέργειάς τους.

Η μακροχρόνια επίδραση των κυματισμών έχει οδηγήσει στην κατάρρευση τμημάτων των επιθαλάσσιων τειχών και των δυτικών προμαχώνων, ενώ άλλα σημεία βρίσκονται σε κατάσταση ασταθούς ισορροπίας. Παράλληλα, η διάβρωση και η αποσάθρωση του βραχώδους υποβάθρου απειλούν τη θεμελίωση των κατασκευών.

Στην επιδείνωση του προβλήματος, σύμφωνα με τηνΜΠΕ, συμβάλλει και η κλιματική αλλαγή, καθώς η ένταση και η συχνότητα των ακραίων κυματικών φαινομένων έχουν αυξηθεί, επιταχύνοντας τη φθορά τόσο του φυσικού υποβάθρου όσο και των δομικών υλικών του μνημείου.

Η παρέμβαση σχεδιάζεται ώστε να προστατεύσει τα ιστορικά τείχη και τους προμαχώνες, αλλά και τις σύγχρονες κατασκευές που προγραμματίζονται στο πλαίσιο των εργασιών αναστήλωσης και συντήρησης.

Κυματοθραύστης 480 μέτρων

Η προτεινόμενη προστασία αφορά παράκτια ζώνη μήκους περίπου 450 μέτρων, καλύπτοντας σχεδόν ολόκληρη τη νοτιοδυτική ακτογραμμή της χερσονήσου. Για την ανάσχεση των κυματισμών προβλέπεται η κατασκευή συνεχούς υποθαλάσσιου κυματοθραύστη μήκους περίπου 480 μέτρων.

Ο σχεδιασμός του έργου βασίζεται σε μια βασική απαίτηση: να προστατευθούν τα τείχη χωρίς να αλλοιωθεί ο επιθαλάσσιος χαρακτήρας και η ιστορική φυσιογνωμία του κάστρου. Για τον λόγο αυτό, ο κυματοθραύστης θα είναι εξ ολοκλήρου υποθαλάσσιος, ώστε να μην εμποδίζεται η οπτική επαφή με τα νοτιοδυτικά τείχη από τη θάλασσα.

Η κατασκευή προβλέπεται να χωροθετηθεί σε απόσταση περίπου 30 έως 60 μέτρων από τη βραχώδη ακτογραμμή, σε βάθη από 4 έως 6,5 μέτρα. Η στέψη του θα βρίσκεται 65 εκατοστά κάτω από τη μέση στάθμη της θάλασσας, ώστε το έργο να μην είναι γενικά ορατό, ακόμη και όταν η στάθμη της θάλασσας υποχωρεί λόγω της παλίρροιας.

Η συγκεκριμένη διαμόρφωση επιλέχθηκε ώστε να ανακόπτει κυρίως τους ισχυρούς κυματισμούς που προκαλούν τις μεγαλύτερες φθορές, επιτρέποντας παράλληλα τη διέλευση των χαμηλότερων κυματισμών και τη φυσική ανακυκλοφορία των υδάτων. Στόχος είναι να περιοριστεί όσο το δυνατόν περισσότερο η επίδραση του έργου στις παράκτιες διεργασίες.

Κατά τον σχεδιασμό ελήφθησαν, επίσης, υπόψη η αποφυγή εκσκαφών κοντά στα τείχη, οι οποίες θα μπορούσαν να προκαλέσουν επικίνδυνες δονήσεις στο βραχώδες υπόβαθρο, καθώς και η ανάγκη προστασίας των λιβαδιών Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica) που έχουν καταγραφεί σε βαθύτερα σημεία του θαλάσσιου πυθμένα.

Ογκόλιθοι έως 10 τόνων

Ο κυματοθραύστης θα κατασκευαστεί από φυσικούς ογκόλιθους λατομικής προέλευσης, κατάλληλης διαβάθμισης, οι οποίοι θα διαμορφώσουν τραπεζοειδή διατομή με πρανή. Η εξωτερική θωράκιση θα αποτελείται από δύο στρώσεις ογκολίθων βάρους 6 έως 10 τόνων, συνολικού πάχους περίπου 2,90 μέτρων. Το δε πλάτος της στέψης προβλέπεται να φτάνει τα 8,70 μέτρα.

Στο εσωτερικό του έργου θα χρησιμοποιηθούν μικρότεροι ογκόλιθοι, βάρους από 600 έως 1.000 κιλά, για τη διαμόρφωση του πυρήνα και της δευτερεύουσας θωράκισης.

Οι απαιτούμενες ποσότητες υλικών υπολογίζονται σε 33.500 κυβικά μέτρα ογκολίθων βάρους 6 έως 10 τόνων και 9.000 κυβικά μέτρα ογκολίθων βάρους 600 έως 1.000 κιλών. 

Παράλληλα, προβλέπεται να εξεταστεί η δυνατότητα αξιοποίησης κατάλληλων βραχομαζών και ογκολίθων που βρίσκονται ήδη στον πυθμένα, έπειτα από διαλογή και αξιολόγηση της καταλληλότητάς τους.

Κατασκευή σε 12 μήνες 

Η διάρκεια κατασκευής του έργου εκτιμάται σε 12 μήνες.Δεν προβλέπεται η εγκατάσταση εργοταξιακών χώρων στην ξηρά, καθώς η περιοχή αποτελεί κηρυγμένο αρχαιολογικό χώρο και προστατεύεται από την αρχαιολογική νομοθεσία.

Αρμόδια υπηρεσία της Περιφέρειας Πελοποννήσου για την παροχή περιβαλλοντικών πληροφοριών, την παραλαβή των απόψεων των πολιτών και την εισήγηση προς την Περιφερειακή Επιτροπή Περιβάλλοντος και Χωροταξίας είναι το Τμήμα Περιβάλλοντος και Υδροοικονομίας της Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας.

Της Βίκυς Βετουλάκη