Με περισσότερες εξουσίες και ρόλο… Τροχαίας η Δημοτική Αστυνομία

Δυνατότητα λειτουργίας σε τρεις βάρδιες, ακόμη και τη νύχτα – Έλεγχοι οδηγών, παραβάσεις ΚΟΚ και παρεμβάσεις σε καταστήματα και οικοδομές 

Ένα σαφώς διευρυμένο πεδίο δράσης αποκτά η Δημοτική Αστυνομία, αναλαμβάνοντας περισσότερες αρμοδιότητες στους ελέγχους της οδικής κυκλοφορίας και ενισχύοντας την παρουσία της σε ζητήματα καθημερινότητας, δημόσιου χώρου και τήρησης της νομιμότητας στους Δήμους. Το νέο θεσμικό πλαίσιο διευρύνει τις δυνατότητες παρέμβασης των δημοτικών αστυνομικών, φέρνοντάς τους πιο κοντά σε ορισμένες από τις λειτουργίες που ασκεί η Τροχαία, χωρίς ωστόσο να καταργεί τη διάκριση των αρμοδιοτήτων μεταξύ Δημοτικής Αστυνομίας και Ελληνικής Αστυνομίας.

Τις αλλαγές περιγράφει η νέα εγκύκλιος υπ’ αριθ. 23/2026 του υπουργείου Εσωτερικών, με υπογραφή του υπουργού Θεόδωρου Λιβάνιου. Η εγκύκλιος εξειδικεύει το νέο πλαίσιο που θεσπίζεται με τα άρθρα 356 έως 359 του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθορίζοντας τόσο το εύρος των αρμοδιοτήτων όσο και τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες αυτές μπορούν να ασκούνται από κάθε δημοτική υπηρεσία.

Περισσότεροι έλεγχοι στον δρόμο

Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά στην ενίσχυση των ελεγκτικών αρμοδιοτήτων βάσει του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Στις ήδη προβλεπόμενες αρμοδιότητες προστίθενται έλεγχοι για τη μεταφορά επιβατών και την ασφάλεια των συνεπιβατών, τους ειδικούς κανόνες κυκλοφορίας ποδηλάτων, μοτοποδηλάτων, μοτοσικλετών και τρίτροχων οχημάτων, καθώς και την ακινητοποίηση οχημάτων.

Παράλληλα, οι δημοτικοί αστυνομικοί αποκτούν αρμοδιότητες ελέγχου της ισχύος των αδειών οδήγησης, μέσα στα όρια που ορίζει η νομοθεσία, ενώ θα μπορούν να ελέγχουν και την παράνομη στάση ή στάθμευση σε θέσεις επαναφόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων, με εξαίρεση τα οχήματα που βρίσκονται εκεί κατά τη διάρκεια της φόρτισης.

Το πλαίσιο περιλαμβάνει ήδη ένα ευρύ φάσμα ελέγχων: από την παράνομη στάθμευση, την ελεγχόμενη στάθμευση και την παραβίαση της φωτεινής σηματοδότησης έως την τήρηση της οδικής σήμανσης, τις διαβάσεις πεζών, τους κανόνες κυκλοφορίας των πεζών, τις παραβάσεις που σχετίζονται με τα καυσαέρια και το θόρυβο, αλλά και την εφαρμογή συγκεκριμένων κανόνων για την κίνηση και την ασφάλεια των οχημάτων.

Στις αρμοδιότητές της περιλαμβάνονται, επίσης, ο έλεγχος εγγράφων οδηγών και στοιχείων οχημάτων, με τις εξαιρέσεις που προβλέπει ο νόμος, καθώς και η εφαρμογή διατάξεων για τα ελαφρά προσωπικά ηλεκτροκίνητα οχήματα. Αντίθετα, αφαιρούνται συγκεκριμένοι έλεγχοι που αφορούν στην κατάληψη του οδοστρώματος και παραβάσεις φορτηγών, για τις οποίες προβλέπονται άλλοι αρμόδιοι ελεγκτικοί φορείς.

Η διεύρυνση αυτή σημαίνει ότι η Δημοτική Αστυνομία μπορεί να έχει πιο ενεργό ρόλο στην αντιμετώπιση καθημερινών κυκλοφοριακών παραβάσεων, ιδίως σε δρόμους και περιοχές όπου οι έλεγχοι σχετίζονται με τη στάθμευση, την πρόσβαση, την ασφάλεια των πεζών και την εφαρμογή των τοπικών κυκλοφοριακών ρυθμίσεων. Δε σημαίνει, ωστόσο, ότι αναλαμβάνει συνολικά το έργο της Τροχαίας ή το σύνολο των ελέγχων της ΕΛ.ΑΣ.

Από τα πεζοδρόμια μέχρι τα καταστήματα και τις οικοδομές

Το αντικείμενο της Δημοτικής Αστυνομίας δε θα περιορίζεται στην κυκλοφορία. Η πρώτη κατηγορία αρμοδιοτήτων περιλαμβάνει τον έλεγχο εφαρμογής των κανονιστικών αποφάσεων των Δημοτικών Αρχών, την προστασία της δημοτικής περιουσίας, τη διαχείριση εγκαταλελειμμένων οχημάτων, τους ελέγχους για ζώα συντροφιάς και την εκτέλεση διοικητικών κυρώσεων σε καταστήματα και επιχειρήσεις αρμοδιότητας του Δήμου.

Οι δημοτικοί αστυνομικοί μπορούν ακόμη να διενεργούν αυτοψίες για τη διαπίστωση προϋποθέσεων έκδοσης διοικητικών πράξεων, να ελέγχουν την ύπαρξη οικοδομικών αδειών κατά την εκτέλεση εργασιών και να λαμβάνουν πρόσφορα μέτρα για την ασφάλεια από επικίνδυνες οικοδομές, ενημερώνοντας την αρμόδια υπηρεσία δόμησης.

Στο πεδίο των καθηκόντων τους εντάσσονται, επίσης, η εφαρμογή μέτρων πολιτικής προστασίας, ο έλεγχος της νομοθεσίας για τα προϊόντα καπνού και τα σχετικά προϊόντα, καθώς και η επίδοση εγγράφων του Δήμου. Προβλέπεται ακόμη η δυνατότητα βεβαίωσης κατ’ οίκον του γνησίου της υπογραφής για άτομα με κινητικά προβλήματα, υπερήλικες και ασθενείς.

Ανάλογα με τη στελέχωση και τις αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου, μπορούν να ασκούνται και πρόσθετοι έλεγχοι για την υπαίθρια διαφήμιση, το υπαίθριο εμπόριο, τις λαϊκές αγορές, τη λειτουργία καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος, το ωράριο λειτουργίας των καταστημάτων, την κοινή ησυχία και τη μουσική. Ειδικά για την ηχορύπανση, το πλαίσιο προβλέπει συνεργασία με την Ελληνική Αστυνομία.

Δυνατότητα συλλήψεων και συνδρομή της ΕΛ.ΑΣ.

Το νέο θεσμικό πλαίσιο ρυθμίζει και τον τρόπο άσκησης των καθηκόντων. Οι δημοτικοί αστυνομικοί υποχρεούνται να εργάζονται τόσο εντός όσο και εκτός των γραφείων τους, ανάλογα με τις υπηρεσιακές ανάγκες, και να βρίσκονται σε ετοιμότητα για την ταχεία επέμβασή τους.

Προβλέπεται η χρήση τεχνολογικών μέσων, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, ενώ ο εξοπλισμός τους περιλαμβάνει στολή, ειδική ταυτότητα και διακριτικά, καθώς και μέσα όπως αλεξίσφαιρο γιλέκο, χειροπέδες και αστυνομική ράβδο, η οποία μπορεί να χρησιμοποιείται σε περίπτωση άμυνας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη ότι, για αξιόποινες πράξεις που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά της, η Δημοτική Αστυνομία ενεργεί ως ειδικός ανακριτικός υπάλληλος και μπορεί να προβαίνει σε συλλήψεις, σύμφωνα με τις διατάξεις του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Παράλληλα, οι ελεγχόμενοι οφείλουν να παρέχουν τα στοιχεία και τη συνδρομή που ζητούνται νόμιμα, ενώ η αντίσταση, η απείθεια, η εξύβριση ή η άσκηση βίας σε βάρος δημοτικού αστυνομικού κατά την άσκηση των καθηκόντων του επισύρουν τις προβλεπόμενες ποινικές συνέπειες.

Η Ελληνική Αστυνομία προβλέπεται να συνδράμει τη Δημοτική Αστυνομία σε προγραμματισμένους ελέγχους ή σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, όπου αυτό ορίζεται. Η διάταξη αυτή αποτυπώνει τη θεσμική συνεργασία των δύο υπηρεσιών, χωρίς να καταργεί τη διαφορετική αποστολή και τις διακριτές αρμοδιότητές τους.

Δυνατότητα λειτουργίας όλο το 24ωρο

Το νέο πλαίσιο δίνει τη δυνατότητα λειτουργίας της Δημοτικής Αστυνομίας καθ’ όλο το εικοσιτετράωρο, με πρωινή, απογευματινή και νυχτερινή βάρδια, όλες τις ημέρες της εβδομάδας, συμπεριλαμβανομένων Κυριακών και αργιών. Ο αριθμός των βαρδιών καθορίζεται από τον ανώτερο ιεραρχικά προϊστάμενο, με βάση τις υπηρεσιακές ανάγκες και τις προϋποθέσεις στελέχωσης.

Η δυνατότητα αυτή δε συνεπάγεται ότι κάθε Δήμος υποχρεώνεται αυτομάτως να διαθέτει πλήρη 24ωρη κάλυψη. Η πραγματική λειτουργία σε βάρδιες εξαρτάται από το διαθέσιμο προσωπικό, τις οργανωτικές δυνατότητες και τις αρμοδιότητες που έχει αναλάβει η κάθε υπηρεσία.

Κομβικό στοιχείο του νέου συστήματος είναι η σύνδεση των αρμοδιοτήτων με τον μόνιμο πληθυσμό και τον αριθμό των δημοτικών αστυνομικών. Για Δήμους έως 15.000 κατοίκους απαιτούνται τουλάχιστον επτά δημοτικοί αστυνομικοί για την άσκηση της πρώτης κατηγορίας αρμοδιοτήτων. Για πληθυσμό από 15.001 έως 50.000 κατοίκους απαιτούνται τουλάχιστον 15 άτομα, ενώ για Δήμους από 50.001 έως 100.000 κατοίκους το ελάχιστο όριο ανέρχεται σε 30 άτομα για την άσκηση των δύο πρώτων κατηγοριών.

Στους Δήμους με πληθυσμό άνω των 100.000 κατοίκων προβλέπεται άσκηση όλων των κατηγοριών αρμοδιοτήτων, εφόσον η στελέχωση ανταποκρίνεται σε αναλογία ενός δημοτικού αστυνομικού ανά 2.000 κατοίκους, με την προβλεπόμενη στρογγυλοποίηση.

Όταν δεν καλύπτονται τα ελάχιστα όρια, το Δημοτικό Συμβούλιο μπορεί, με απόφαση που λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία των μελών του, να αφαιρεί συγκεκριμένες αρμοδιότητες και να τις αναθέτει σε άλλες υπηρεσίες του Δήμου. Μπορεί, επίσης, να αποφασίζει την προσθήκη αρμοδιοτήτων, σύμφωνα με τις προβλέψεις του Κώδικα.

Για τη διαφάνεια ως προς το τι μπορεί να κάνει κάθε υπηρεσία, προβλέπεται η έκδοση διαπιστωτικής πράξης από τον γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, η οποία αναρτάται στην ιστοσελίδα του Δήμου και επικαιροποιείται όταν μεταβάλλονται τα σχετικά δεδομένα.

Παράλληλα, έως τις 30 Ιουνίου 2027 εξακολουθούν να ασκούνται, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, αρμοδιότητες που είχαν ανατεθεί σε άλλους δημοτικούς υπαλλήλους, μέχρι να στελεχωθεί η Δημοτική Αστυνομία του οικείου Δήμου.

Το νέο πλαίσιο διαμορφώνει, επομένως, μια Δημοτική Αστυνομία με ευρύτερη ελεγκτική παρουσία, ενισχυμένο ρόλο στην κυκλοφορία και δυνατότητα παρέμβασης σε περισσότερες πτυχές της καθημερινότητας, αλλά βασικό ερώτημα σε όλα αυτά είναι αν η εκπαίδευση των 720 ωρών για να γίνει κάποιος δημοτικός αστυνόμος αρκεί για να έχει τέτοιες αρμοδιότητες…

Της Βίκυς Βετουλάκη