Οι ευθύνες έχουν όνομα – Ο λογαριασμός δεν μπορεί να μένει στους πολίτες

Η αβεβαιότητα στη Μάνη έχει οικονομικό κόστος. Η λογοδοσία απαιτεί καθαρές απαντήσεις από όσους αποφασίζουν, με ευθύνη ανάλογη της εξουσίας τους

ΜΑΝΗ: ΚΑΝΟΝΕΣ ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ… ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ

Το ρεπορτάζ του «Θάρρους» της 22ας Οκτωβρίου για πλαστές οικοδομικές άδειες και δικαιολογητικά στη Δυτική Μάνη περιγράφει μια σοβαρή υπόθεση υπό διερεύνηση, που προστίθεται στο όλο θέμα που απασχολεί την επικαιρότητα. Αναφέρει ελέγχους συγκεκριμένων περιπτώσεων και συσκέψεις στο υπουργείο Περιβάλλοντος χωρίς ακόμη συγκεκριμένη πρόταση για το ευρύτερο πρόβλημα. Οι ποινικές ευθύνες θα κριθούν από τις αρμόδιες Αρχές. Η πολιτική ευθύνη, όμως, δε χρειάζεται να περιμένει το τέλος μιας ποινικής διαδικασίας για να συζητηθεί.

Η δημόσια συζήτηση χρειάζεται ακρίβεια και θάρρος. Ούτε συλλογική ενοχοποίηση των επαγγελματιών και των ιδιοκτητών ούτε το βολικό «όλοι φταίνε». Όταν η ευθύνη μοιράζεται αδιακρίτως, εκείνος που είχε τη μεγαλύτερη εξουσία συχνά βγαίνει περισσότερο προστατευμένος.

Η ΕΥΘΥΝΗ ΔΕ ΜΟΙΡΑΖΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΚΙΛΟ

Το μέτρο είναι συγκεκριμένο: ποια αρμοδιότητα είχε καθένας, τι γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει, ποια μέσα διέθετε και τι έκανε όταν πληροφορήθηκε το «πρόβλημα της Μάνης», όπως εξελίσσεται σήμερα, συνολικά. Εξετάζονται επίσης ο χρόνος αντίδρασης και οι συνέπειες των πράξεων ή παραλείψεών του. Ο υπουργός, ο δήμαρχος, ο προϊστάμενος υπηρεσίας και ο πολίτης δεν κατέχουν την ίδια θέση. Δεν μπορεί να τους ζητείται ο ίδιος λογαριασμός.

Η ευθύνη αξιολογείται και με βάση τις ιδιότητες του καθενός: οικοπεδούχος, εργολάβος, μηχανικός, μελετητής ή τοπικός άρχοντας, είτε με μία από αυτές είτε συνδυάζοντας περισσότερες. Κάθε ιδιότητα συνεπάγεται διαφορετικές γνώσεις, δυνατότητες και υποχρεώσεις. Ελέγχεται τι υποστηρίζει δημόσια, τι γνωρίζει ή οφείλει να γνωρίζει και τι θα έπρεπε να κάνει από τη θέση του. Η ειδική γνώση αυξάνει την απαίτηση επιμέλειας. Η δημόσια εξουσία αυξάνει την απαίτηση λογοδοσίας. Όταν συνυπάρχει ιδιωτικό συμφέρον, εξετάζεται πώς διαχωρίζεται από το δημόσιο καθήκον. Η συνύπαρξη ιδιοτήτων δεν αποδεικνύει παρανομία, αλλά απαιτεί διαφάνεια και αυστηρό έλεγχο της συνέπειας λόγων και πράξεων.

ΠΟΙΟΣ ΟΦΕΙΛΕΙ ΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙ

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας οφείλει, ως επικεφαλής του υπουργείου, να δώσει δημόσια εικόνα για την αντιμετώπιση της εκκρεμότητας: ποιο ακριβώς ζήτημα εξετάζεται, ποια υπηρεσία το χειρίζεται και πότε αναμένεται τεκμηριωμένη απάντηση. Αν χρειάζεται νομοθετική παρέμβαση, να εξηγηθεί ποια και γιατί. Αν απαιτείται διοικητική διευκρίνιση, να προσδιοριστεί ο χρόνος έκδοσής της. Η ανακοίνωση συσκέψεων καταγράφει δραστηριότητα, δεν πιστοποιεί αποτέλεσμα.

Ο δήμαρχος Καλαμάτας έχει διαφορετικό πεδίο πολιτικής λογοδοσίας: τη λειτουργική υποστήριξη της δημοτικής Πολεοδομίας, την προστασία των εργαζομένων και τη δημόσια εικόνα των εκκρεμοτήτων. Καταδίκασε τις απειλές και επικοινώνησε με την Ασφάλεια. Αυτή η ενέργεια πρέπει να αναγνωριστεί. Παραμένει η απαίτηση για μετρήσιμη ενημέρωση: πόσοι πλήρεις φάκελοι περιμένουν, για ποιον λόγο και τι υποστήριξη χρειάζεται η υπηρεσία, τι χρειάζεται να κάνει η Αθήνα.

Ο δήμαρχος Δυτικής Μάνης, επίσης, καταδίκασε τις απειλές και εξέφρασε συμπαράσταση στη διευθύντρια. Από τη δική του θέση οφείλει να παρουσιάζει τις τεκμηριωμένες διεκδικήσεις του Δήμου, τις απαντήσεις που λαμβάνει και τον σχεδιασμό για τον τόπο. Η εκπροσώπηση των κατοίκων απαιτεί περισσότερα από τη μεταφορά της αγωνίας τους στην Αθήνα. Απαιτεί δημόσιο απολογισμό ενεργειών και συγκεκριμένη πρόταση, χωρίς υποσχέσεις οικοδομησιμότητας, που κανένας δήμαρχος δεν μπορεί να εγγυηθεί πολιτικά.

Οι ευθύνες αυτές είναι διαφορετικές. Η κεντρική πολιτική εξουσία διαθέτει δυνατότητες θεσμικής παρέμβασης που δεν έχει ένας δημοτικός άρχοντας ή υπάλληλος. 

Η εξίσωση των ρόλων θα ήταν παραποίηση της πραγματικότητας, όχι αντικειμενικότητα.

Ο ΕΛΕΓΧΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Ο ΕΧΘΡΟΣ

Η διευθύντρια και οι υπάλληλοι της ΥΔΟΜ κρίνονται για συγκεκριμένες υπηρεσιακές πράξεις: νομιμότητα, αιτιολογία, ενιαία μεταχείριση και χρόνο διεκπεραίωσης. Δεν μπορούν να φορτώνονται τη λύση κάθε θεσμικής εκκρεμότητας. Ούτε η άρνηση υπογραφής μιας μη νόμιμης πράξης συνιστά από μόνη της ευθύνη για «χαμένη ανάπτυξη».

Από την άλλη, κάθε καθυστέρηση χρειάζεται εξήγηση. Λείπουν δικαιολογητικά; Εκκρεμεί υπουργική απάντηση; Υπάρχει συγκεκριμένο νομικό εμπόδιο; Να αναφέρεται εγγράφως. Η τεκμηρίωση προστατεύει τον συνεπή πολίτη και τον συνεπή υπάλληλο. Οι απειλές, αντίθετα, στρέφονται κατά της δυνατότητας όλων να συναλλάσσονται με κανόνες. Δεν αποτελούν ακραία μορφή «δικαιολογημένης αγανάκτησης».

Ένα πλαστό έγγραφο μπορεί να εκθέσει αγοραστές, να υπονομεύσει χρηματοδοτήσεις και να ευνοήσει εκείνον που παρακάμπτει τη διαδικασία εις βάρος του συνεπούς. Η εξατομίκευση των ευθυνών είναι επομένως και οικονομική ανάγκη. Η γενική καχυποψία αυξάνει το κόστος συναλλαγών για όλους, ενώ η στοχευμένη διερεύνηση προστατεύει την αξιοπιστία της αγοράς.

Η ΑΝΑΜΟΝΗ ΕΧΕΙ ΤΟΚΟ

Οι λογαριασμοί δεν περιμένουν την επόμενη σύσκεψη. Ένα μίσθωμα καταβάλλεται, ένα δάνειο τοκίζεται και μια προσφορά προμηθευτή λήγει, ακόμη κι όταν η δραστηριότητα δεν μπορεί να αρχίσει.

Σε καθαρά υποθετικό παράδειγμα, δάνειο 100.000 ευρώ που παραμένει ολόκληρο ανεξόφλητο για έξι μήνες, με ετήσιο επιτόκιο 6%, συνεπάγεται περίπου 3.000 ευρώ απλό τόκο. Δεν είναι υπολογισμός ζημιάς στη Μάνη. Είναι η αριθμητική εξήγηση του γιατί η αβεβαιότητα κοστίζει. Πρόσθετα μισθώματα και μελέτες εξετάζονται χωριστά. Ο αναμενόμενος τζίρος δε βαφτίζεται χαμένο κέρδος.

Η επίπτωση μπορεί να φτάσει στον τεχνίτη, στον προμηθευτή και στον εργαζόμενο, μέσω παραγγελιών και προσλήψεων που αναβάλλονται. Χωρίς στοιχεία δε δικαιολογούνται εντυπωσιακοί πολλαπλασιαστές. Υπάρχει, ωστόσο, μια σαφής ανισότητα: ο μικρός που έχει δεσμεύσει τις οικονομίες του σε ένα σχέδιο αντέχει συνήθως λιγότερο από εκείνον που διαθέτει αποθέματα κεφαλαίου. Η παρατεταμένη αναμονή μπορεί να επιβραβεύει την οικονομική αντοχή αντί την ποιότητα της επένδυσης.

Η ΜΑΝΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣΙΜΗ ΓΗ

Ο τόπος δεν αποτελείται μόνο από μεσίτες ή/και μηχανικούς ή/και μελετητές ή/και εργολάβους ή/και οικοπεδούχους. Περιλαμβάνει παραγωγούς, εργαζομένους, άλλες επιχειρήσεις και κατοίκους χωρίς επαγγελματική σχέση με την οικοδομή. Όλοι δικαιούνται φωνή. Κανένας κλάδος δεν εκπροσωπεί αυτομάτως ολόκληρο το δημόσιο συμφέρον.

Η ανάπτυξη κρίνεται και από το νερό, την αποχέτευση, την πρόσβαση, τα απορρίμματα και τη δυνατότητα κατοίκησης. Μια επένδυση μπορεί να παράγει ιδιωτικό εισόδημα και να απαιτεί δημόσιες υποδομές. Ποιος πληρώνει; Έχει προβλεφθεί η δαπάνη; 

Το τοπίο και η αρχιτεκτονική είναι μέρος της οικονομικής αξίας της Μάνης. 

Η υποβάθμισή τους δε γίνεται πρόοδος επειδή συνοδεύεται από περισσότερα τετραγωνικά.

ΛΟΓΟΔΟΣΙΑ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΛΠΗ

Ο φορολογούμενος χρηματοδοτεί διοίκηση που αποφασίζει νόμιμα και εγκαίρως. 

Δικαιούται να γνωρίζει ποιο έργο παράγεται, τι καθυστερεί και ποιος αναλαμβάνει να το διορθώσει. Αν λείπει προσωπικό, απαιτείται σχέδιο στελέχωσης. Αν λείπει κανόνας, απαιτείται θεσμική απάντηση. Η επανάληψη της διάγνωσης δεν είναι θεραπεία.

Η απαίτηση για απαντήσεις πριν από τις εκλογές δεν αποτελεί ισχυρισμό ότι η εκκρεμότητα υπηρετεί εκλογική σκοπιμότητα. Αποτελεί απαίτηση δημοκρατικού ελέγχου: ο πολίτης πρέπει να αξιολογεί πεπραγμένα όσο οι αρμόδιοι ασκούν εξουσία, όχι να εισπράττει νέες υποσχέσεις όταν ζητούν ξανά την ψήφο του.

Οι ευθύνες έχουν αρμοδιότητες, πράξεις και ονόματα. 

Όποιος μπορεί να κάνει περισσότερα οφείλει να λογοδοτεί αυστηρότερα. 

Διαφορετικά, η εξουσία κρατά το δικαίωμα να αποφασίζει και αφήνει στους πολίτες την υποχρέωση να πληρώνουν.