Ελληνική πατέντα…

Ειδική αναφορά στην εκτός σχεδίου δόμηση και τη δόμηση σε παραθαλάσσιες περιοχές κάνει η νέα μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ και η προσέγγιση είναι άκρως ενδιαφέρουσα, με πρόταση την «ορθολογική αναθεώρηση της εκτός σχεδίου δόμησης».

Στην παρουσίαση της μελέτης για το συγκεκριμένο θέμα αναφέρθηκε: «Η εκτός σχεδίου δόμηση (ΕΣΔ) πρόκειται για μια κατεξοχήν ελληνική ιδιαιτερότητα, ένα καθεστώς που λειτουργεί για περισσότερο από έναν αιώνα –με βάση νομοθεσία που ανάγεται στο Ν.Δ. της 17/7/1923– και επιτρέπει τη δόμηση εκτός οργανωμένου πολεοδομικού σχεδίου, εφόσον το γήπεδο πληροί ορισμένα ελάχιστα όρια “αρτιότητας” (κατά κανόνα τα γνωστά 4 στρέμματα) που ισχύουν οριζόντια για ολόκληρη την επικράτεια. Το αποτέλεσμα είναι μια διάχυτη, ασχεδίαστη δόμηση που έχει εδραιώσει στο κοινό την αντίληψη ότι η οικοδόμηση αποτελεί αναφαίρετο δικαίωμα κάθε ιδιοκτήτη “άρτιου” οικοπέδου, οπουδήποτε κι αν αυτό βρίσκεται – και όχι πράξη ένταξης σε έναν κατευθυντήριο σχεδιασμό του χώρου.

Οι επιπτώσεις της επί έναν αιώνα λειτουργίας του θεσμού είναι πολλαπλές και σωρευτικές.

Η πλέον ορατή είναι η αλλοίωση και καταστροφή του τοπίου: η διάσπαρτη δόμηση, ιδίως σε παραθαλάσσιες και νησιωτικές περιοχές, κατακερματίζει το φυσικό τοπίο, καταναλώνει πολύτιμη γη και υποβαθμίζει ακριβώς εκείνο το στοιχείο –την ποιότητα του τόπου– που συνιστά τον πυρήνα της τουριστικής ελκυστικότητας…

[…] Η ορθολογική αναθεώρηση της εκτός σχεδίου δόμησης, όπως προτείνεται από τις σχετικές μελέτες του ΙΝΣΕΤΕ, οφείλει να κινηθεί σε δύο άξονες. Βραχυπρόθεσμα, με άμεσα και ρεαλιστικά μέτρα: κατάργηση των ευνοϊκών παρεκκλίσεων που διευκολύνουν την κατάτμηση και την καταστρατήγηση, καθιέρωση αυστηρότερων ορίων αρτιότητας και εκμετάλλευσης, και επιτάχυνση της εκπόνησης χωροταξικών και πολεοδομικών σχεδίων με προτεραιότητα τις κρίσιμες παραθαλάσσιες και τουριστικές περιοχές. Μακροπρόθεσμα, με τη μετάβαση σε ένα σύστημα οργανωμένου σχεδιασμού της υπαίθρου, όπου η δόμηση θα εντάσσεται αρμονικά στις ιδιαιτερότητες κάθε χωρικής ενότητας, με μεταφορά του βάρους από την ατομική στη συλλογική και οργανωμένη ανάπτυξη.

Ειδικά για τις παράκτιες περιοχές, προτείνονται σαφείς κανόνες: ελάχιστο εύρος ζώνης απαγόρευσης δόμησης από την ακτογραμμή, τυπολογική διάκριση των ακτών, αυστηροί όροι αρμονικής ένταξης στο τοπίο και ελεγχόμενη χρήση προσωρινών κατασκευών. Ο στόχος δεν είναι η αναστολή της ανάπτυξης, αλλά η μετατροπή της από ασχεδίαστη κατανάλωση του χώρου σε βιώσιμη, σχεδιασμένη αξιοποίηση ενός πεπερασμένου και πολύτιμου εθνικού πόρου».
Β.Β.