Προεδρικό Διάταγμα και ειδικές μελέτες για την εκτός σχεδίου δόμηση
Νέα δεδομένα για την αναγνώριση δημοτικών και κοινοτικών δρόμων, με άμεση σύνδεση με την εκτός σχεδίου δόμηση, εισάγει διάταξη του νομοσχεδίου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία ψηφίστηκε από την Ολομέλεια της Βουλής στις 11 Νοεμβρίου.
Η ρύθμιση προβλέπει ότι η αναγνώριση οδών ως κυριότερων ή μοναδικών θα γίνεται με Προεδρικό Διάταγμα, ύστερα από πρόταση του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας και γνώμη του αρμόδιου πολεοδομικού συμβουλίου. Πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη για χιλιάδες ιδιοκτήτες εκτός σχεδίου ακινήτων, καθώς η νόμιμη αναγνώριση του δρόμου αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για την αρτιότητα και την οικοδομησιμότητα των γηπέδων τους.
Όπως επισημαίνει σε δημοσίευμά του το Ecopress, με την παράγραφο 10 του άρθρου 79 του νομοσχεδίου τροποποιείται το άρθρο 251 του Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας (ν. 5306/2026), που αφορά στο κοινόχρηστο δημοτικό οδικό δίκτυο.
Η ρύθμιση επιχειρεί να αντιμετωπίσει ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της εκτός σχεδίου δόμησης: την τεκμηρίωση του νόμιμου κοινόχρηστου χαρακτήρα ενός δρόμου. Η ύπαρξη μιας οδού στο έδαφος, η χρήση της από οχήματα ή η αποτύπωσή της σε χάρτες δεν αρκούν από μόνες τους για να αποδειχθεί ότι πληροί τις προϋποθέσεις της πολεοδομικής νομοθεσίας.
Ποιοι δρόμοι μπορούν να αναγνωριστούν
Η νέα διάταξη αφορά δημοτικές ή κοινοτικές οδούς που συνδέουν οικισμούς του ίδιου Δήμου μεταξύ τους, οικισμούς όμορων Δήμων ή οικισμούς με διεθνείς, εθνικές και επαρχιακές οδούς.
Σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν περισσότερες από μία οδοί που συνδέουν τους ίδιους οικισμούς, προβλέπεται η αναγνώριση της κυριότερης, ενώ εξετάζεται και η περίπτωση της μοναδικής οδού.
Η διαδικασία αποκτά ιδιαίτερη σημασία για περιοχές της Μεσσηνίας, όπου η εκτός σχεδίου δόμηση αποτελεί διαχρονικά πεδίο αμφισβητήσεων, με ιδιοκτήτες να βρίσκονται αντιμέτωποι με αβεβαιότητα ως προς τη νομιμότητα της πρόσβασης στα ακίνητά τους.
Με Προεδρικό Διάταγμα η αναγνώριση
Ειδικότερα, η νέα διάταξη ορίζει ότι η αναγνώριση των συγκεκριμένων δρόμων ως κυριότερων ή μοναδικών θα γίνεται με Προεδρικό Διάταγμα, κατόπιν πρότασης του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας και ύστερα από γνώμη του Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων.
Παράλληλα, διατηρείται η πρόβλεψη για καταγραφή του υφιστάμενου κοινόχρηστου δημοτικού οδικού δικτύου ανά δημοτική ενότητα, πριν από τον χαρακτηρισμό, την κύρωση και την ένταξή του στον συνολικό σχεδιασμό.
Η καταγραφή θα γίνεται από τους Δήμους, υπό την εποπτεία του ΥΠΕΝ, ή από το ίδιο το υπουργείο, βάσει των προδιαγραφών που θα καθοριστούν με υπουργική απόφαση. Στη συνέχεια, η κύρωση του οδικού δικτύου θα γίνεται με απόφαση του γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης, λαμβάνοντας υπόψη και αεροφωτογραφίες προγενέστερες της 27ης Ιουλίου 1977.
Εξαιρετική αναγνώριση με ειδική τεχνική μελέτη
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δυνατότητα αναγνώρισης δημοτικής ή κοινόχρηστης οδού κατ’ εξαίρεση, πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία καταγραφής και κύρωσης του συνολικού οδικού δικτύου.
Για την εφαρμογή της προβλέπεται η εκπόνηση ειδικής τεχνικής μελέτης, γεγονός που μπορεί να αποδειχθεί σημαντικό για ιδιοκτησίες που βρίσκονται σε περιοχές όπου η συνολική διαδικασία καταγραφής δεν έχει ολοκληρωθεί.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη δυνατότητα δε συνεπάγεται αυτόματη αναγνώριση κάθε δρόμου που εξυπηρετεί ένα ακίνητο. Απαιτείται τεκμηρίωση και τήρηση των προβλεπόμενων νόμιμων προϋποθέσεων.
Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής
Στο συγκεκριμένο σημείο παρεμβαίνει και η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής, η οποία στην έκθεσή της ζητά σαφέστερες διευκρινίσεις για το περιεχόμενο της ρύθμισης.
Ειδικότερα, επισημαίνει ότι θα ήταν χρήσιμο να διευκρινιστεί εάν το Προεδρικό Διάταγμα θα προσδιορίζει τις εξαιρετικές περιπτώσεις αναγνώρισης δημοτικής ή κοινόχρηστης οδού, καθώς και το περιεχόμενο των ειδικών τεχνικών μελετών.
Η παρατήρηση έχει πρακτική σημασία, καθώς αφορά στο πότε μπορεί να κινηθεί η διαδικασία μεμονωμένης αναγνώρισης και ποια ακριβώς στοιχεία θα πρέπει να προσκομίζονται από τους ενδιαφερομένους.
Οικοδομησιμότητα ακινήτων
Η αναγνώριση ενός δρόμου συνδέεται άμεσα με τις προϋποθέσεις αρτιότητας και οικοδομησιμότητας των εκτός σχεδίου γηπέδων. Ο βασικός κανόνας προβλέπει ελάχιστο εμβαδόν 4.000 τ.μ. και πρόσωπο 25 μέτρων σε κοινόχρηστο δρόμο, ενώ για συγκεκριμένες κατηγορίες οδών προβλέπονται αυστηρότερες απαιτήσεις, με ελάχιστο πρόσωπο 45 μέτρων και βάθος 50 μέτρων.
Ωστόσο, η αναγνώριση ενός δρόμου δεν εξασφαλίζει από μόνη της την έκδοση οικοδομικής άδειας. Εξακολουθεί να απαιτείται ο έλεγχος όλων των πολεοδομικών όρων, των χρήσεων γης και των ειδικών περιορισμών που ισχύουν σε κάθε περιοχή.
Για τους ιδιοκτήτες, επομένως, η νέα ρύθμιση αποτελεί ένα σημαντικό θεσμικό βήμα, χωρίς όμως να επιλύει αυτομάτως τις εκκρεμότητες που έχουν δημιουργηθεί από το ισχύον καθεστώς της εκτός σχεδίου δόμησης.



























