Κλέφτης μέχρι αποδείξεως του εναντίου;

Το κράτος φορολογεί το κέρδος που φαντάστηκε και αγνοεί τη ζημιά που ζεις

Η καταδίκη πριν από την απόδειξη

Στη ΔΕΘ ο Πρωθυπουργός είπε ότι δεν είναι λογικό ένας ελεύθερος επαγγελματίας να δηλώνει μονίμως εισόδημα 300 ευρώ τον μήνα. Δεν χρησιμοποίησε τη λέξη «κλέφτης». Όταν όμως το κράτος απορρίπτει εκ των προτέρων το δηλωμένο αποτέλεσμα και φορολογεί όσα θεωρεί ότι αποκρύφθηκαν, μας αντιμετωπίζει έμμεσα πλην σαφώς ως ύποπτους.

Είπε ακόμη ότι το τεκμήριο είναι «μαχητό» και ότι οποιοσδήποτε μπορεί να το αμφισβητήσει. Στην πράξη, όποιος επικαλείται οικονομικούς λόγους πρέπει να ζητήσει φορολογικό έλεγχο και, μέσα σε συγκεκριμένη προθεσμία, να συμπληρώσει ερωτηματολόγιο είκοσι βημάτων. Εκεί καταγράφονται, μεταξύ άλλων, λογαριασμοί, επενδύσεις, θυρίδες, κάρτες, μετρητά, κατοικίες και δαπάνες δικές του, του ή της συζύγου και των προστατευόμενων μελών.

Το τεκμήριο αμφισβητείται. Η θεωρητική δυνατότητα, όμως, δεν σημαίνει εύκολη πρόσβαση. Άλλο να το λες από το βήμα της ΔΕΘ και άλλο να πρέπει να αποδείξεις ότι δεν κέρδισες χρήματα που ποτέ δεν είδες.

Ποιος ξέρει τι μένει στο ταμείο;
Εγώ ανοίγω το μαγαζί. Εγώ πληρώνω ρεύμα, ενοίκιο, προμηθευτές, μισθούς, εισφορές και φόρους. Εγώ βλέπω αν μπήκε πελάτης ή αν πέρασε ολόκληρη ημέρα χωρίς να χτυπήσει η ταμειακή. Κι όμως, στο τέλος κάποιος που δεν πάτησε ποτέ στην επιχείρησή μου αποφασίζει πόσα έπρεπε να έχω βγάλει.

Δεν γνωρίζει αν χάλασε ένα μηχάνημα ή αν έμεινε εμπόρευμα απούλητο. Αν δανείστηκα για να πληρώσω προμηθευτές. Αν χρωστάω στην Εφορία, στον ΕΦΚΑ, στην τράπεζα ή παντού μαζί. Αν έβαλα οικογενειακές οικονομίες ή εκποίησα περιουσία για να κρατήσω την επιχείρηση ζωντανή.

Όλα αυτά δεν τα γνωρίζει. Γνωρίζει όμως, με αξιοθαύμαστη βεβαιότητα, πόσα έπρεπε να έχω κερδίσει. Το κράτος δεν συμμετέχει στη ζημιά, αλλά επιμένει να αποφασίζει το κέρδος.

Τα χρέη δεν είναι θεωρία
Η τελευταία έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ καταγράφει ότι το 30,9% των μικρών επιχειρήσεων έχει τουλάχιστον μία ληξιπρόθεσμη οφειλή, ενώ στο 48% μειώθηκε η ρευστότητα. Παράλληλα, το ΚΕΑΟ —ο μηχανισμός του e-ΕΦΚΑ που εισπράττει ληξιπρόθεσμες ασφαλιστικές οφειλές— διαχειριζόταν στο τέλος Ιουνίου 2026 συνολικό χρέος 52,4 δισ. ευρώ από όλες τις κατηγορίες οφειλετών, όχι μόνο από ελεύθερους επαγγελματίες.

Τα στοιχεία δεν αποδεικνύουν ότι κάθε οφειλέτης δεν είχε ποτέ κέρδος. Αποδεικνύουν όμως ότι μεγάλο τμήμα της αγοράς ασφυκτιά. Αν όλοι κερδίζαμε όσα υπολογίζει το κράτος, γιατί τόσοι δεν μπορούν να πληρώσουν στην ώρα τους; Και μήπως η υπερβολική επιβάρυνση σπρώχνει ορισμένους στη φοροδιαφυγή που υποτίθεται ότι θέλει να περιορίσει; Η φοροδιαφυγή είναι παράνομη και αδικεί πρώτα τον συνεπή επαγγελματία. Δεν αντιμετωπίζεται όμως με συλλογική ενοχοποίηση.

Η πολιτική ευθύνη έχει ονοματεπώνυμο
Το σύστημα θεσπίστηκε επί υπουργίας Οικονομικών του σημερινού Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη. Το επίσημο βιογραφικό του καταγράφει αδιάλειπτη σχεδόν πολιτική διαδρομή από το 1994, ευρωβουλευτής, βουλευτής και υπουργός. Δεν καταγράφει εμπειρία διοίκησης μικρής επιχείρησης με καθημερινό εμπορικό κίνδυνο.

Η τελευταία δημοσιευμένη δήλωση περιουσιακής κατάστασής του δεν εμφανίζει συμμετοχή σε επιχείρηση και αποτιμά το ενεργό επενδυτικό χαρτοφυλάκιό του σε πάνω από 1,1 εκατ. ευρώ. Στις σχετικές εγγραφές ως πηγή χρημάτων αναφέρονται εισοδήματα προηγούμενων ετών. Αυτό δεν αποτελεί από μόνο του ένδειξη παρανομίας ούτε είναι ετήσιο εισόδημα. Αναδεικνύει όμως μια πολιτική αντίφαση εκείνος που δεν έχει δηλωμένη συμμετοχή σε επιχείρηση ζητά από τον μικρό επαγγελματία να αποδείξει ότι δεν έκρυψε ένα εισόδημα που το κράτος τού καταλόγισε υποθετικά.

Η κριτική οφείλει να στηρίζεται σε γεγονότα, όχι σε χαρακτηρισμούς. Και η εξουσία οφείλει να απαντήσει  με ποια γνώση της αγοράς αποφασίζει τι πρέπει να μένει στην τσέπη ενός ανθρώπου που παλεύει να μη βάλει λουκέτο;

Μέχρι πότε;
Δεν ζητάμε ασυλία ούτε χάρη. Ζητάμε ελέγχους εκεί όπου υπάρχουν ενδείξεις, φορολόγηση στα πραγματικά κέρδη και ένα κράτος που ξεχωρίζει τον φοροφυγά από εκείνον που αγωνίζεται να επιβιώσει.

Αν πιστεύετε ότι κάθε κατάστημα, συνεργείο, ταξί, περίπτερο, γραφείο ή εργαστήριο βγάζει υποχρεωτικά ένα συγκεκριμένο εισόδημα, ανοίξτε ένα. Πληρώστε για έναν χρόνο όλες τις υποχρεώσεις, περιμένετε τον πελάτη και μετά ελάτε να μας πείτε πόσα έπρεπε να μας έχουν μείνει.

Πίσω από κάθε ΑΦΜ υπάρχει ένας άνθρωπος. Και το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος αποφάσισε πόσα έπρεπε να βγάλουμε. Είναι μέχρι πότε θα ανεχόμαστε να αποφασίζουν για τη ζωή μας άνθρωποι που δεν έχουν ζήσει ούτε μία ημέρα τη δική μας πραγματικότητα.

Του Σωτήριου Μάλαμα
Ελεύθερου επαγγελματία – Ανθρώπου της Αγοράς