Παρέμβαση ελεύθερων επαγγελματιών μηχανικών για την εκτός σχεδίου δόμηση

Με αφορμή τις απειλές κατά της διευθύντριας της Πολεοδομίας Καλαμάτας

Τη θεσμική προστασία των στελεχών των Υπηρεσιών Δόμησης, αλλά και την άμεση αποσαφήνιση του καθεστώτος της εκτός σχεδίου δόμησης, ζητά ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ελευθέρων Επαγγελματιών Μηχανικών, με αφορμή την ανώνυμη επιστολή που περιείχε απειλές κατά της ζωής της διευθύντριας της Υπηρεσίας Δόμησης Καλαμάτας.

Με ανοιχτή επιστολή του προς την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο σύλλογος καταδικάζει απερίφραστα το περιστατικό, εκφράζει τη συμπαράστασή του στη διευθύντρια και στους εργαζομένους της υπηρεσίας και ζητά την πλήρη διερεύνηση της υπόθεσης. Παράλληλα, αναδεικνύει το ζήτημα της πολυετούς εκκρεμότητας γύρω από την αναγνώριση των κοινόχρηστων οδών, που επηρεάζει την οικοδομησιμότητα γηπέδων εκτός σχεδίου και, όπως υποστηρίζει, δημιουργεί ανασφάλεια δικαίου για μηχανικούς, πολίτες και δημόσιες υπηρεσίες.

Ο σύλλογος διαχωρίζει ρητά τις απειλές από τη νόμιμη αμφισβήτηση διοικητικών πράξεων, επισημαίνοντας ότι η προσφυγή σε διοικητικά ή δικαστικά μέσα αποτελεί δικαίωμα κάθε πολίτη και δεν μπορεί να συγχέεται με τον εκφοβισμό. Διευκρινίζει, επίσης, ότι δεν αποδίδει κίνητρα ή ευθύνες για την απειλητική επιστολή, καθώς η υπόθεση βρίσκεται υπό διερεύνηση.

Η εκκρεμότητα των κοινόχρηστων δρόμων

Στο επίκεντρο της παρέμβασης βρίσκεται η εκτός σχεδίου δόμηση και, ειδικότερα, η προϋπόθεση ύπαρξης προσώπου σε νομίμως υφιστάμενη κοινόχρηστη οδό για την οικοδομησιμότητα ενός γηπέδου. Ο σύλλογος επικαλείται τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, σύμφωνα με την οποία η ύπαρξη και το καθεστώς των δρόμων δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποσπασματικά, αλλά πρέπει να εντάσσονται σε συνολικό σχεδιασμό του οδικού δικτύου.

Όπως επισημαίνει, η σχετική νομοθετική εξουσιοδότηση υπάρχει από το 2011, ενώ το προβλεπόμενο προεδρικό διάταγμα για τον συνολικό σχεδιασμό και την αναγνώριση του οδικού δικτύου δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί. Στο μεταξύ, έχουν μεσολαβήσει νομοθετικές παρεμβάσεις και δικαστικές αποφάσεις, χωρίς να έχει διαμορφωθεί, κατά τον σύλλογο, ένα ολοκληρωμένο και ενιαία εφαρμοζόμενο πλαίσιο.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο πόρισμα της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας το 2025, το οποίο, σύμφωνα με την επιστολή, διαπίστωσε ότι η μη κωδικοποίηση των διατάξεων και η απουσία σαφών οδηγιών προς τις Υπηρεσίες Δόμησης οδηγούν σε διαφορετικές ερμηνευτικές προσεγγίσεις από υπηρεσία σε υπηρεσία.

Ο σύλλογος υπογραμμίζει, πάντως, ότι η παλαιότητα ενός δρόμου ή η απεικόνισή του σε χάρτες, αεροφωτογραφίες και τοπογραφικά διαγράμματα δεν αρκεί από μόνη της για να τεκμηριώσει ότι πρόκειται για νομίμως υφιστάμενη κοινόχρηστη οδό.

Διαφορετικές ερμηνείες

Η εκκρεμότητα, σύμφωνα με την παρέμβαση, δεν επιβαρύνει μόνο τους υπαλλήλους των Πολεοδομιών, αλλά και τους ελεύθερους επαγγελματίες μηχανικούς, οι οποίοι συντάσσουν φακέλους, υπογράφουν τοπογραφικά διαγράμματα και καλούνται να αξιολογήσουν την οικοδομησιμότητα ακινήτων μέσα σε ένα περιβάλλον διαφορετικών ερμηνειών.

«Ο υπάλληλος δεν έχει εξουσία να υποκαταστήσει τον κανονιστικό νομοθέτη. Ο μηχανικός δεν μπορεί να μετατρέψει την κανονιστική αβεβαιότητα σε τεχνική βεβαιότητα, μόνο επειδή οφείλει να υπογράψει», αναφέρει χαρακτηριστικά η επιστολή.

Ο σύλλογος απορρίπτει, παράλληλα, την αντιπαράθεση μεταξύ ιδιωτών μηχανικών και υπαλλήλων των Υπηρεσιών Δόμησης, υποστηρίζοντας ότι η λύση δε βρίσκεται στην άσκηση πίεσης στα πρόσωπα που καλούνται να εφαρμόσουν τον νόμο, αλλά στη θέσπιση σαφών κανόνων.

Εννέα αιτήματα 

Μεταξύ των βασικών αιτημάτων είναι η έκδοση άμεσων και ενιαίων οδηγιών προς τις Υπηρεσίες Δόμησης, η δημοσιοποίηση δεσμευτικού χρονοδιαγράμματος για το προεδρικό διάταγμα και η δημιουργία δημόσιου γεωχωρικού μητρώου με τις πράξεις που αφορούν στο νομικό καθεστώς των οδών.

Ζητούνται, επίσης, σαφείς μεταβατικοί κανόνες για τους εκκρεμείς φακέλους, τις προεγκρίσεις και τις ήδη εκδοθείσες άδειες, ενημέρωση για την πορεία των μελετών καταγραφής του οδικού δικτύου, καθώς και συγκεντρωτικά στοιχεία για την εξέλιξη των αιτήσεων στις Υπηρεσίες Δόμησης.

Ο σύλλογος καλεί ακόμη το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας να διατυπώσει τεκμηριωμένη θέση για τα όρια των ελέγχων και των δηλώσεων που καλείται να υπογράφει ο μηχανικός.

Το βασικό μήνυμα της παρέμβασης συνοψίζεται στην ανάγκη η Πολιτεία να αναλάβει την ευθύνη για ένα σαφές και εφαρμόσιμο θεσμικό πλαίσιο. Όπως τονίζεται στην επιστολή: «Δεν ζητούμε εξαίρεση για κανέναν. Ζητούμε κανόνα για όλους».