Σε μια απόφαση με ιδιαίτερη σημασία για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς της Μεσσηνιακής Μάνης, το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού προχώρησε στον επίσημο χαρακτηρισμό ως αρχαίου μνημείου του κτηριακού συγκροτήματος στη θέση «Πάνω – Παλαιά Καρδαμύλη», εντός του αρχαιολογικού χώρου και του ιστορικού οικισμού της Καρδαμύλης.
Η διαπιστωτική πράξη, με ημερομηνία 17 Μαρτίου, βασίστηκε σε σειρά εισηγήσεων και γνωμοδοτήσεων αρμόδιων υπηρεσιών, καθώς και στην ομόφωνη απόφαση του αρμόδιου συμβουλίου, το οποίο εξέτασε διεξοδικά την ιστορική, μορφολογική και πολεοδομική αξία του συνόλου.
Ένα σπάνιο αρχιτεκτονικό σύνολο
Το συγκρότημα περιλαμβάνει πέντε επιμέρους κτήρια (Ι έως V) και συνοδευτικές υποδομές, που συγκροτούν ένα ενιαίο και ιδιαίτερα αξιόλογο σύνολο:
-Διώροφη κεραμοσκεπής οικία (κτήριο Ι)
-Ασκεπές ερείπιο (κτήριο ΙΙ)
-Τριώροφη πυργοκατοικία με προσκτίσματα (κτήριο ΙΙΙ)
-Δεύτερο ερείπιο (κτήριο IV)
-Παραδοσιακό αλώνι
Ο περιβάλλων χώρος περιλαμβάνει επίσης μανδρότοιχο και οχυρωματικό περίβολο με επάλξεις, καθώς και κύρια πύλη στην ανατολική πλευρά. Το σύνολο εκτείνεται σε περίπου τέσσερα στρέμματα και εντάσσεται οργανικά στο τοπίο της Πάνω Παλαιάς Καρδαμύλης, στην ανατολική όχθη του ρέματος Βιρού.
Ιστορική συνέχεια και τεκμηρίωση
Ιδιαίτερη βαρύτητα στην απόφαση έδωσε η διαχρονική χρήση του συγκροτήματος και οι επάλληλες οικοδομικές φάσεις του, οι οποίες ανάγονται στους προεπαναστατικούς χρόνους. Η ιστορική του παρουσία επιβεβαιώνεται και από εικονογραφικά τεκμήρια, όπως χαρακτικά του πρώτου μισού του 19ου αιώνα, που αποτυπώνουν την περιοχή και την αρχιτεκτονική της φυσιογνωμία.
Το συγκρότημα αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της οχυρωματικής και οικιστικής παράδοσης της Μεσσηνιακής Μάνης, όπου η αρχιτεκτονική εξυπηρετούσε τόσο αμυντικές όσο και καθημερινές ανάγκες.
Με το χαρακτηρισμό του ως αρχαίου μνημείου, το σύνολο υπάγεται πλέον στις διατάξεις του Νόμου 4858/2021 για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Αυτό σημαίνει ότι για οποιαδήποτε εργασία ή επέμβαση -είτε αφορά στα ίδια τα κτήρια είτε τον περιβάλλοντα χώρο- απαιτείται προηγούμενη έγκριση από το υπουργείο Πολιτισμού, σύμφωνα με τον αρχαιολογικό νόμο.
Η συγκεκριμένη απόφαση ενισχύει το θεσμικό πλαίσιο προστασίας ενός από τα πλέον αυθεντικά και λιγότερο αλλοιωμένα τοπία της Μάνης. Παράλληλα, αναδεικνύει τη σημασία της Παλαιάς Καρδαμύλης ως τόπου με συνεχή ιστορική παρουσία και ιδιαίτερη αρχιτεκτονική ταυτότητα.
Της Βίκυς Βετουλάκη
