Την έντονη αντίθεσή του στην προτεινόμενη αναθεώρηση του άρθρου 17 του Συντάγματος, εφόσον αυτή προβλέπει τη δυνατότητα αξιοποίησης «εγκαταλελειμμένων κτηρίων για κοινωνικούς σκοπούς» χωρίς σαφείς συνταγματικές εγγυήσεις, εκφράζει ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτηρίων και Μνημείων με υπόμνημα που κατέθεσε προς την Επιτροπή Αναθεώρησης του Συντάγματος της Βουλής και δημοσίευσε το ecopress.
Ο σύλλογος, που εκπροσωπεί ιδιοκτήτες διατηρητέων κτηρίων και μνημείων από ολόκληρη τη χώρα, δηλώνει ότι αντιμετωπίζει θετικά κάθε προσπάθεια εκσυγχρονισμού της συνταγματικής προστασίας της ιδιοκτησίας. Ωστόσο, επισημαίνει ότι η εισαγωγή της έννοιας των «εγκαταλελειμμένων κτηρίων» στο Σύνταγμα, χωρίς σαφή ορισμό και αντικειμενικά κριτήρια, ενδέχεται να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα τόσο στην προστασία της ιδιοκτησίας όσο και στη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Υπόμνημα
Στο υπόμνημα υποστηρίζεται ότι η προτεινόμενη διάταξη εισάγει μια αόριστη έννοια, η οποία θα μπορούσε να ερμηνευθεί διασταλτικά από τη Διοίκηση και τον κοινό νομοθέτη, οδηγώντας σε ευρύτερες παρεμβάσεις στην ιδιωτική περιουσία. Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για τα διατηρητέα κτήρια και τα μνημεία, τα οποία προστατεύονται από το άρθρο 24 του Συντάγματος και υπάγονται σε ειδικό καθεστώς διατήρησης.
Ο Σύλλογος επισημαίνει ότι μεγάλος αριθμός διατηρητέων εμφανίζει σήμερα εικόνα εγκατάλειψης ή φθοράς, όχι όμως επειδή οι ιδιοκτήτες αδιαφορούν, αλλά επειδή η αποκατάσταση και αξιοποίησή τους είναι εξαιρετικά δύσκολη. Όπως αναφέρεται, οι αυστηροί περιορισμοί που συνοδεύουν τον χαρακτηρισμό ενός ακινήτου ως διατηρητέου, οι χρονοβόρες διοικητικές εγκρίσεις, το υψηλό κόστος των εργασιών και η έλλειψη επαρκών χρηματοδοτικών εργαλείων καθιστούν σε πολλές περιπτώσεις αντικειμενικά δυσχερή την αξιοποίησή τους.
Χαρακτηρισμός «εγκαταλελειμμένα»
Κατά την άποψη του συλλόγου, εάν τα διατηρητέα μπορούν να χαρακτηριστούν ως «εγκαταλελειμμένα», υπάρχει ο κίνδυνος το κράτος να αποκτήσει πρόσθετες δυνατότητες παρέμβασης σε ακίνητα για την κατάσταση των οποίων έχει συμβάλει και το ίδιο μέσω των περιορισμών που επιβάλλει η νομοθεσία. Όπως υποστηρίζεται, μια τέτοια εξέλιξη θα δημιουργούσε σύγκρουση μεταξύ της προστασίας της ιδιοκτησίας και της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, ενώ θα έθετε ζητήματα αναλογικότητας και ασφάλειας δικαίου.
Για τον λόγο αυτό ο Πανελλήνιος Σύλλογος ζητεί είτε να μην τροποποιηθεί το άρθρο 17 του Συντάγματος είτε, εφόσον η αναθεώρηση προχωρήσει, να προβλεφθούν συγκεκριμένες ασφαλιστικές δικλείδες. Μεταξύ άλλων προτείνει να οριστεί με αυστηρά και αντικειμενικά κριτήρια η έννοια του εγκαταλελειμμένου κτηρίου, να απαιτείται ειδικά αιτιολογημένη διοικητική κρίση έπειτα από προηγούμενη ακρόαση του ιδιοκτήτη, να διασφαλίζεται πλήρης δικαστικός έλεγχος κάθε σχετικής απόφασης και να εξαιρεθούν ρητά από τη νέα διάταξη τα διατηρητέα κτήρια, τα μνημεία και γενικότερα τα ακίνητα που προστατεύονται από το άρθρο 24 του Συντάγματος.
Ουσιαστική προστασία
Παράλληλα, ο σύλλογος υποστηρίζει ότι η ουσιαστική προστασία των διατηρητέων δεν μπορεί να επιτευχθεί με νέους περιορισμούς, αλλά απαιτεί την ενίσχυση εργαλείων, όπως η αποτελεσματική λειτουργία της μεταφοράς συντελεστή δόμησης, η παροχή φορολογικών κινήτρων, η δημιουργία σταθερών προγραμμάτων επιχορήγησης για εργασίες αποκατάστασης και η επιτάχυνση των απαιτούμενων διοικητικών εγκρίσεων. Σύμφωνα με το υπόμνημα, η διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί συνταγματική υποχρέωση της Πολιτείας και συλλογική ευθύνη της κοινωνίας και δε θα πρέπει να μετατρέπεται σε πρόσθετο βάρος αποκλειστικά για τους ιδιοκτήτες των διατηρητέων ακινήτων.
Καταλήγοντας, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτηρίων και Μνημείων καλεί τη Βουλή να επανεξετάσει την προτεινόμενη διάταξη, επισημαίνοντας ότι η αναθεώρηση του άρθρου 17 θα πρέπει να ενισχύει την ισορροπία ανάμεσα στο δημόσιο συμφέρον, την προστασία της ιδιοκτησίας και τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, χωρίς να δημιουργεί αόριστες συνταγματικές ρυθμίσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέες επεμβάσεις στα δικαιώματα των πολιτών.
