Δωρεάν παιδεία: ξέρετε πόσο κοστίζει σε μια οικογένεια να μορφώσει το παιδί της;

Τα σχολεία άνοιξαν. Οι ευχές δόθηκαν, οι φωτογραφίες βγήκαν και οι υποσχέσεις επαναλήφθηκαν. Δεν αρκούν, όμως, τα χαμόγελα των επισήμων. Χρειάζονται εκπαιδευτικοί από την πρώτη μέρα, ασφαλή κτήρια, καθαριότητα, εξοπλισμός, οργανωμένες μετακινήσεις, πρόβλεψη για τη θέρμανση και ουσιαστική στήριξη των παιδιών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.

Οι εκπαιδευτικές ομοσπονδίες αναφέρουν χιλιάδες κενά στην έναρξη της χρονιάς. Για το παιδί που περιμένει, η καθυστέρηση δεν είναι διοικητική εκκρεμότητα. Είναι χαμένος χρόνος μάθησης.

Εμείς ζητούσαμε βάψιμο. Αλλού ζητούν τα στοιχειώδη

Στην Καλαμάτα, για χρόνια, κάτοικοι και ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων ζητούσαν να βαφτεί το 22ο Δημοτικό. Παρά τα επανειλημμένα αιτήματα και τις έντονες διαμαρτυρίες, η απάντηση ήταν ότι δεν είχε ακόμη ενταχθεί στο πρόγραμμα. Τελικά, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Γιαννιτσανίκων ανέλαβε το βάψιμο, καλύπτοντας τις εργασίες με έσοδα από τις δραστηριότητές του και με προσωπική εργασία. Ο Δήμος προσέφερε τα υλικά. Η προσφορά όλων αναγνωρίζεται και το αποτέλεσμα αξίζει συγχαρητήρια. Το ερώτημα όμως μένει: γιατί χρειάστηκαν χρόνια διαμαρτυριών και η πρωτοβουλία ενός συλλόγου για μια αναγκαία συντήρηση; Η τοπική κοινωνία έκανε το χρέος της. Η Πολιτεία πότε;

Τον Ιανουάριο καταγράφηκαν προβλήματα θέρμανσης σε σχολεία της Θέρμης. Τον Μάρτιο, στη Νέα Αρτάκη, φωτιστικό έπεσε πάνω σε μαθήτρια την ώρα του μαθήματος και πόσα άλλα ακούγονται κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς. Η ασφάλεια των παιδιών είναι υποχρέωση, όχι χάρη που κερδίζεται με διαμαρτυρίες.

Η δωρεάν παιδεία έχει λογαριασμό

Σχολικά, μετακινήσεις, ξένες γλώσσες, φροντιστήρια. Η μελέτη του ΚΑΝΕΠ–ΓΣΕΕ καταγράφει αύξηση των οικογενειακών δαπανών για φροντιστηριακή εκπαίδευση και αναδεικνύει τις ανισότητες που τη συνοδεύουν.

Ο λογαριασμός δε μετριέται μόνο σε χρήματα. Είναι ώρες στον δρόμο, αναμονή, αλλαγές στη δουλειά για να προλάβεις τα παιδιά. Είναι ο μαθητής που επιστρέφει κουρασμένος και ξανακάθεται στο γραφείο.

Κι όταν τα χρήματα δε φτάνουν, ο γονιός κόβει από αλλού. Φοβάται μήπως η άδεια τσέπη του κλείσει μια πόρτα στο παιδί του. Χωρίς δίδακτρα δε σημαίνει χωρίς κόστος για την οικογένεια.

Οι Πανελλαδικές μπαίνουν σε όλο το σπίτι

Ο αγώνας αρχίζει από το Λύκειο. Διάβασμα, φροντιστήριο, διαγωνίσματα. Ο μαθητής μετράει ύλη, ο γονιός έξοδα και οι δύο αντοχές. Η αγωνία μπαίνει στον ύπνο, στο τραπέζι, στις κουβέντες της οικογένειας.

Όποιος το πέρασε ως μαθητής και το ξαναζεί ως γονιός, ξέρει τη διαφορά. Πρώτα αγωνιάς για το μέλλον σου. Μετά βλέπεις το παιδί σου να λυγίζει και προσπαθείς να του δώσεις κουράγιο, ενώ μέσα σου τρέμεις. Κανένας βαθμός δεν καθορίζει την αξία του.

Και μετά την επιτυχία; Αν η σχολή είναι αλλού, έρχονται ενοίκιο, ρεύμα, φαγητό, εισιτήρια. Το παιδί κέρδισε τη θέση του. Θα μπορέσει η οικογένεια να αντέξει τη διαδρομή ως το πτυχίο;

Άλλο το βίωμα. Άλλο η θέα από μακριά

Ο πρωθυπουργός φοίτησε σε ιδιωτικό σχολείο και σπούδασε στο εξωτερικό. Ιδιωτική εκπαίδευση επέλεξε και ως γονιός για τα παιδιά του. Αντίστοιχες σχολικές διαδρομές έχουν και ορισμένοι υπουργοί.

Δικαίωμά τους. Αλλά άλλο να ενημερώνεσαι για την αγωνία μιας οικογένειας και άλλο να τη ζεις. Άλλο να συζητάς το κόστος και άλλο να αναρωτιέσαι τι θα αφήσεις απλήρωτο για το φροντιστήριο. Εκεί ταιριάζει η λαϊκή κουβέντα: ο χορτάτος τον νηστικό δεν τον καταλαβαίνει.

Θα το πω ως άνθρωπος της αγοράς. Αν πουλάω προϊόντα στο μαγαζί μου, αλλά εγώ και η οικογένειά μου αγοράζουμε τα ίδια από πολυκαταστήματα, τι θα σκεφτούν οι πελάτες; Αφού δεν εμπιστεύεσαι αυτό που προσφέρεις, γιατί να το εμπιστευτούμε εμείς;

Η παιδεία δεν είναι εμπόρευμα. Η προσωπική επιλογή δεν αποδεικνύει απαξίωση. Η πολιτική ευθύνη, όμως, κρίνεται στο αποτέλεσμα. Χρειάζεται λίγη πολιτική τσίπα, όσα αφήνεις στους άλλους, θα τα δεχόσουν για τους δικούς σου;

Εμείς με δύο παιδιά. Εκείνοι με 25

Απαιτούμε από την Πολιτεία να στηρίζει το σχολείο. Οφείλουμε κι εμείς να στηρίζουμε τους εκπαιδευτικούς που, μέσα σε αντίξοες συνθήκες, μορφώνουν τους αυριανούς πολίτες.

Εμείς δυσκολευόμαστε με ένα ή δύο παιδιά. Εκείνοι μπορεί να έχουν 25 και πίσω τους 50 γονείς και 100 παππούδες και γιαγιάδες, ο καθένας με τη γνώμη του. Ο εκπαιδευτικός έχει ευθύνη για όλα.

Μπροστά στα παιδιά στηρίζουμε τα δίκαια όρια. Τις διαφωνίες συζητάμε ιδιαιτέρως, χωρίς να καλύπτουμε αδικίες ούτε να δικαιολογούμε κάθε συμπεριφορά. Δε γίνεται να ακυρώνουμε τον δάσκαλο με το «στο δικό μου παιδί;» και μετά να απαιτούμε να κρατήσει την τάξη.

Το φιλότιμο δεν πληρώνει το ενοίκιο

Ξεχωριστή αναγνώριση αξίζει στους εκπαιδευτικούς που υπηρετούν μακριά από τις οικογένειές τους και ψάχνουν προσιτή στέγη, ιδιαίτερα σε νησιά και τουριστικές περιοχές. Οι ενισχύσεις και οι τοπικές πρωτοβουλίες βοηθούν. Δε λύνουν, όμως, παντού το πρόβλημα.

Χρειαζόμαστε στελέχωση εγκαίρως, σταθερή συντήρηση, στήριξη στη στέγαση και ουσιαστική βοήθεια στις οικογένειες. Όχι άλλες ευθύνες φορτωμένες στο φιλότιμο.

Καλή σχολική χρονιά στα παιδιά, στους γονείς και στους εκπαιδευτικούς. Ο καθημερινός αγώνας τους χρειάζεται έμπρακτη ανταπόκριση, όχι μόνο ευχές. Ένα σχολείο ασφαλές, στελεχωμένο και πραγματικά δωρεάν δεν είναι υπερβολική απαίτηση. Είναι δικαίωμα.

Και προς εκείνους που κυβερνούν: πότε θα κάνετε το δημόσιο σχολείο άξιο επιλογής και για τη δική σας οικογένεια;

Του Σωτήριου Μάλαμα
Ελεύθερου επαγγελματία – Ανθρώπου της αγοράς