Όταν η πίεση της καθημερινότητας γίνεται θυμός, κι ο θυμός, βία

Η ψυχραιμία και η ευγένεια δεν είναι αδυναμία, είναι το φρένο πριν ο θυμός γίνει βία.

Ένα φανάρι αργεί λίγα δευτερόλεπτα. Κάποιος κορνάρει, κάποιος απαντά με βρισιά. Και κάποιες φορές, άνθρωποι κατεβαίνουν από τα αυτοκίνητα και πιάνονται στα χέρια.

Δε φταίει το φανάρι για όλα όσα μας βαραίνουν. Φταίει, όμως, η στιγμή που αφήνουμε τον θυμό να πάρει το τιμόνι.

Βρισιές στον δρόμο, φωνές στο σπίτι, προσβολές στην ουρά μιας υπηρεσίας. Ακόμη και λόγια που αγγίζουν όσα πολλοί θεωρούν ιερά λέγονται χωρίς δεύτερη σκέψη. Σαν να έγινε η προσβολή η πρώτη μας απάντηση και η ψυχραιμία μια δύσκολη υπόθεση.

Καταλαβαίνω ότι ο καθένας μας πνίγεται στα προβλήματά του. Η ακρίβεια, οι λογαριασμοί, η πίεση στη δουλειά, η αγωνία για την οικογένεια και την υγεία μαζεύονται μέσα μας. Κάποια στιγμή ξεσπούν. Όμως, ο διπλανός μας δεν είναι ο σάκος του μποξ για όλα όσα δεν αντέχουμε. Η δυσκολία μπορεί να εξηγεί τον θυμό, δε δικαιολογεί τη βία και την ταπείνωση.

Το σπίτι δεν είναι ρινγκ
Πίσω από τις κλειστές πόρτες υπάρχουν άνθρωποι που φοβούνται. Το 2025, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, οι αστυνομικές υπηρεσίες χειρίστηκαν περίπου 22.000 περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας και πραγματοποίησαν περισσότερες από 13.500 συλλήψεις. Οι αριθμοί αυτοί δεν αποτυπώνουν όλη την έκταση του προβλήματος. Δείχνουν, όμως, ότι η βία μέσα στην οικογένεια δεν είναι μια ιδιωτική υπόθεση που μπορούμε να κάνουμε πως δε βλέπουμε.

Κι έπειτα ακούμε: «Σήμερα παίρνουν εύκολα διαζύγιο». Είναι εύκολο να το λέμε όταν δεν ξέρουμε τι έχει προηγηθεί μέσα σε έναν γάμο. Η ΕΛΣΤΑΤ κατέγραψε 15.532 διαζύγια το 2024. Τα 12.805 ήταν συναινετικά, δηλαδή το 82,4% του συνόλου. Όμως, το συναινετικό περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο λύθηκε ένας γάμος,  δε μας λέει αν ο χωρισμός ήταν εύκολος ή ανώδυνος. Κάθε οικογένεια έχει τη δική της ιστορία. Η οικογένεια αξίζει στήριξη και προσπάθεια, αλλά κανείς δεν πρέπει να πιέζεται να μένει σε μια σχέση όπου κινδυνεύει ή κακοποιείται.

Η οικογένεια θέλει αγάπη, υπομονή και προσπάθεια. Θέλει όμως και ασφάλεια. Δεν την προστατεύουμε κρύβοντας τη βία κάτω από το χαλί. Την προστατεύουμε όταν ακούμε τους ανθρώπους και τους στηρίζουμε. Κι όταν ένας γάμος τελειώνει, τα παιδιά χρειάζονται γονείς που θα βάλουν την ασφάλεια και την ηρεμία τους πάνω από τον θυμό.

Τα παιδιά βλέπουν και μαθαίνουν
Μετά απορούμε για τους καβγάδες και τον εκφοβισμό στα σχολεία. Τα παιδιά δε μαθαίνουν μόνο από όσα τους λέμε. Βλέπουν πώς μιλάμε όταν θυμώνουμε, πώς φερόμαστε στον εκπαιδευτικό, στον υπάλληλο, στον άνθρωπο που δεν μπορεί να κάνει αμέσως αυτό που ζητάμε.

Από τον Απρίλιο του 2024, όταν τέθηκε σε λειτουργία η πλατφόρμα Stop-Bullying, έως τον Ιούνιο του 2025 κατατέθηκαν 1.432 αναφορές για περιστατικά ενδοσχολικής βίας και εκφοβισμού. Οι αναφορές δε σημαίνουν αυτομάτως ότι κάθε περιστατικό έχει επιβεβαιωθεί. Είναι, όμως, λόγος να σταματήσουμε να λέμε «παιδιά είναι, θα τα βρουν». Χρειάζεται να ακούμε τα παιδιά, να στηρίζουμε τους εκπαιδευτικούς και να παρεμβαίνουμε πριν η κοροϊδία γίνει φόβος και η απειλή συνήθεια.

Σεβασμός και από τις δύο πλευρές
Στις δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες, ο πολίτης έχει δικαίωμα να ζητά εξυπηρέτηση και να διαμαρτύρεται όταν κάτι δε λειτουργεί. Η διαμαρτυρία, όμως, δε δικαιολογεί απειλές ή ύβρεις προς τον υπάλληλο. Και ο υπάλληλος οφείλει να αντιμετωπίζει τον πολίτη με ευγένεια και σοβαρότητα.

Σεβασμός δε σημαίνει ότι δε ζητάμε ευθύνες. Σημαίνει ότι δε χρειάζεται να εξευτελίσουμε κανέναν για να διεκδικήσουμε το δίκιο μας. Τα νεύρα της στιγμής  δεν μπορούν να γίνονται άλλοθι για χτύπημα, απειλή ή τραμπουκισμό.

Η ζωή δε θα γίνει εύκολη επειδή γράφτηκε ένα άρθρο. Οι λογαριασμοί δεν πληρώνονται με μια καλή κουβέντα και τα προβλήματα δεν εξαφανίζονται με μια συμβουλή. Μπορούμε, όμως, να σταματήσουμε να κάνουμε ο ένας τη μέρα του άλλου ακόμη πιο βαριά.

Ας αφήσουμε το πράσινο φανάρι να μας πάει στον προορισμό μας, όχι στο νοσοκομείο ή στο τμήμα. Ας κάνουμε το σπίτι χώρο ασφάλειας, το σχολείο χώρο μάθησης και τις υπηρεσίες χώρο αξιοπρέπειας.

Όλοι κουβαλάμε κάτι. Ας μην το φορτώνουμε στον συνάνθρωπό μας.

Του Σωτηρίου Μάλαμα