Μαραθόλακκα: Μια ανοιχτή πληγή

Με αφορμή πρόσφατα δημοσιεύματα της τοπικής εφημερίδας «Θάρρος», σχετικά με τη μελέτη αποκατάστασης της Μαραθόλακκας, καθώς και για τις διαπιστώσεις που προέκυψαν, κατόπιν αυτοψίας και ελέγχου που διενήργησε κλιμάκιο της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος της Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας,θα ήθελα να σας γνωστοποιήσω τα παρακάτω:

Στις 26/6/2026 πραγματοποίησα επίσκεψη στο χώρο της ΧΑΔΑ Μαραθόλακκας, στην οποία παρευρίσκετο ο κ.Αναστάσιος Σκοπετέας, αντιδήμαρχος Καθαριότητας & Ανακύκλωσης, και υπάλληλος του Δήμου από το ανάλογο τμήμα. Επίσης, είχα καλέσει να με συνοδεύσει και ο κ.Αντωνόπουλος Μιχάλης, γεωλόγος-γεωτεχνικός Περιβάλλοντος, για πληρέστερη επιστημονική αξιολόγηση της περιβαλλοντικής κατάστασης του χώρου. Στη συνέχεια συντάξαμε έγγραφο με παρατηρήσεις- διαπιστώσεις επί της υφιστάμενης κατάστασης στη ΧΑΔΑ Μαραθόλακκας, το οποίο κοινοποιήσαμε επισήμως στη Δημοτική Αρχή (αριθ. πρωτ. 34466/7-7-2026). Παρατίθενται οι διαπιστώσεις και οι παρατηρήσεις- συμπεράσματα:

ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ

Κατά την επίσκεψή μας διαπιστώθηκαν:

• Παρουσία παλαιού απορριμματικού σώματος που προέρχεται από πολυετή λειτουργία του χώρου,τουλάχιστον δύο δεκαετιών 

• Συσσώρευση απορριμμάτων σε ανεξέλεγκτη κατάσταση 

• Λιμνάζον υγρό σκούρου χρώματος στη βάση του απορριμματικού σώματος 

• Παρουσία ιριδίζουσας-ελαιώδους μεμβράνης στην επιφάνεια του υγρού 

• Παρατηρήθηκε, επίσης, γειτονική θέση με μόνιμη υγρασία και ανάπτυξη βρυοφυτών.  

Πραγματοποιήθηκε φωτογραφική τεκμηρίωση και ελήφθη δείγμα υγρού από λιμνάζουσα συγκέντρωση στη βάση του απορριμματικού σώματος. 

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης αναφέρθηκε από τους εκπροσώπους του Δήμου ότι τα στραγγίσματα συλλέγονται περιοδικά και μεταφέρονται με βυτιοφόρο στη Μονάδα Βιολογικού Καθαρισμού Καλαμάτας, ενώ κατά τις περιόδους βροχοπτώσεων απαιτούνται συχνότερες μεταφορές. 

Επιπρόσθετα, οφείλουμε να επισημάνουμε ότι δε διαπιστώθηκαν επαρκή μέτρα πυρασφάλειας και πυρόσβεσης που αποσκοπούν στην πρόληψη και την αποφυγή πυρκαγιών ούτε εικοσιτετράωρη επιτήρηση του χώρου. 

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ-ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η παρούσα επίσκεψη-αυτοψία ανέδειξε στοιχεία που δικαιολογούν περαιτέρω διερεύνηση από τις αρμόδιες υπηρεσίες, σχετικά με την ποιότητα των υδάτων και την ύπαρξη περιβαλλοντικής ρύπανσης. Λόγω της γεωλογικής δομής της περιοχής, της παρουσίας στραγγισμάτων και της ύπαρξης επιφανειακών υδάτων, κρίνεται αναγκαίο να αξιολογηθεί, εάν υφίσταται οποιαδήποτε επίδραση στα επιφανειακά ή υπόγεια ύδατα. 

Επιβάλλεται κατά την άποψή μας ο Δήμος Καλαμάτας και οι αρμόδιες υπηρεσίες να προχωρήσουν στις παρακάτω ενέργειες:

1) Να γίνει άμεσα επίσημη δειγματοληψία στραγγισμάτων, επιφανειακών και υπόγειων υδάτων

2) Να διενεργηθούν διαπιστευμένες εργαστηριακές αναλύσεις 

3) Να αξιολογηθεί η επάρκεια του συστήματος συλλογής και μεταφοράς στραγγισμάτων 

4) Να ελεγχθεί εάν υφίσταται η απαιτούμενη αδειοδότηση για μεταφορά τέτοιου είδους υγρών αποβλήτων 

5) Να αξιολογηθεί το επείγον της σταδιακής μεταφοράς των απορριμμάτων, που συνεχίζουν να παράγουν στραγγίσματα προς νόμιμη εγκατάσταση διαχείρισης αποβλήτων 

6) Να συνταχθεί πρόγραμμα συστηματικής παρακολούθησης (monitoring) της ποιότητας επιφανειακών και υπόγειων υδάτων με περιοδικές δειγματοληψίες και

7) Να ενημερωθεί το Δημοτικό Συμβούλιο και οι πολίτες για τα αποτελέσματα των ελέγχων και εάν υφίσταται εγκεκριμένη μελέτη ενεργητικής πυροπροστασίας και σχέδιο πυρόσβεσης από την Πυροσβεστική Υπηρεσία. 

Η προστασία των υδάτινων πόρων και του φυσικού περιβάλλοντος αποτελεί θεμελιώδη υποχρέωση της Πολιτείας και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, απέναντι στους σημερινούς πολίτες και στις επόμενες γενιές. Η έγκαιρη επιστημονική διερεύνηση, η λήψη προληπτικών μέτρων και η διαφάνεια στη δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων συμβάλλουν ουσιαστικά στην προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος. 

Οι συντάξαντες

Ευγενία Κούβελα, δημοτική σύμβουλος «Καλαμάτα_Μετά»
Μιχαήλ Αντωνόπουλος, Γεωλόγος- γεωτεχνικός Περιβάλλοντος

Α) Όπως αναφέρεται στο παραπάνω έγγραφο, λάβαμε δείγμα από τα στραγγίσματα στη βάση του απορριμματικού σώματος, το οποίο αποστείλαμε σε εξειδικευμένο εργαστήριο στην Αθήνα (Eurofins) και προέκυψαν αποτελέσματα άκρως ανησυχητικά. Δηλαδή,συγκεντρώσεις ΡFAS (” αιώνια χημικά” που διασπώνται πολύ δύσκολα) σε ύψιστες τιμές, λίαν επικίνδυνες για τη δημόσια υγεία.

Β) Από την αυτοψία που πραγματοποίησε το κλιμάκιο Ελέγχου Περιβάλλοντος της Περιφερειακής Ενότητας Μεσσηνίας προέκυψε ότι ανιχνεύτηκαν αυξημένες συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων (αρσενικό, νικέλιο, μόλυβδος κ.λπ.), όπως και συγκεντρώσεις PFAS στα στραγγίδια της Μαραθόλακκας. Δε δίνεται, όμως, στη δημοσιότητα η ποιοτική και ποσοτική ανάλυση η οποίαπροφανώς διενεργήθηκε.

Γ) Σε συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου τον Ιανουάριο του τρέχοντος έτους, όταν σύσσωμη η αντιπολίτευση επισήμανε την επικινδυνότητα από τα στραγγίδια της Μαραθόλακκας, βάσει μετρήσεων που είχε κάνει η δημοσιογραφική ομάδα “Reporters United”, στοπλαίσιο διεθνούς έρευνας για τα απορρίμματα και το περιβάλλον, ο δήμαρχος απάντησε ότι «θα κάνουμε δική μας μέτρηση, δεν είμαστε αρνητικοί». Έκτοτε το Δημοτικό Συμβούλιο, πόσο μάλλον οι δημότες, δεν έχει καμία ενημέρωση, εάν έχει πραγματοποιηθεί μέτρηση και ποιατα αποτελέσματά της!

Δ) Από το δημοσίευμα πάλι του “Θάρρους ” διαβάζουμεότι η προμελέτη της ΤΕΡΝΑ για την αποκατάσταση της Μαραθόλακκας -την οποία δώρισε στο Δήμο Καλαμάτας-και η οποία δεν έχει έρθει ακόμη στη Δημοτική Επιτροπή ούτε στο Δημοτικό Συμβούλιο, δεν περιλαμβάνει μετρήσεις για τα στραγγίδια. Σημειώνει, όμως, ότι είναι φανερό ότι η διαφυγή τους από τον χώρο διάθεσης απορριμμάτων είναι επικίνδυνη για το περιβάλλον, μπορεί να προκαλέσει ρύπανση εδαφών, με άμεσο κίνδυνο την είσοδό τους στην τροφική αλυσίδα, ρύπανση του υδροφόρου ορίζοντα, με προφανείς κινδύνους για τη δημόσια υγεία. 

Ο αντιδήμαρχος κ. Σκοπετέας διατείνεται ότι έγιναν έλεγχοι και δεν αποδείχθηκε ότι έχουν μολυνθεί υπόγεια νερά. Όμως, απέφυγαν να πάρουν δείγματα εντός τηςλεκάνης απορροής και φυσικά από γεωτρήσεις της Καλαμάτας, που χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο για άρδευση.

Συμπερασματικά, αποδεικνύεται περίτρανα, πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι υφίσταται μόλυνση του περιβάλλοντος με βαρέα μέταλλα και PFAS “αιώνια χημικά” από τη συνεχή εκροή στραγγιδίων στην περιοχή της Μαραθόλακκας. 

Επομένως, τα κρίσιμα ερωτήματα που οφείλει η ΔημοτικήΑρχή να απαντήσει άμεσα είναι: 

1) Εάν έχουν γίνει μετρήσεις δειγμάτων από στραγγίδια σε διαπιστευμένα εργαστήρια και να δημοσιοποιήσει τα αποτελέσματα

2) Δεδομένου ότι μεταφέρονται κατά τακτά διαστήματα τα στραγγίδια στον βιολογικό καθαρισμό προς επεξεργασία,έχει εκπονηθεί κάποια μελέτη, υπάρχει ρητή αδειοδοτική πρόβλεψη για την παραλαβή αυτών των στραγγιδίων και ποιες προϋποθέσεις θέτει;

3) Ποια είναι η ποιότητα των λυμάτων του Βιολογικούπριν και μετά την επεξεργασία;

4) Έχει ελεγχθεί αν τα PFAS και τα μέταλλα καταλήγουν στην τελική εκροή ή στην παραγόμενη ιλύ;

5) Ποιος είναι ο τρόπος διαχείρισης των υπολειμμάτων που ενδέχεται να συγκεντρώνουν τους ρύπους;

Η απάντηση που δικαιούνται οι δημότες οφείλει να στηρίζεται σε δημοσιευμένα αποτελέσματα εργαστηριακών αναλύσεων, όχι σε προφορικές διαβεβαιώσεις.

Της Ευγενίας Κούβελα 
Δημοτικής συμβούλου με παράταξη «Καλαμάτα_Μετά»