Τουρισμός στην Πελοπόννησο: Το στοίχημα της βιωσιμότητας και η επιμήκυνση της σεζόν

Τι αποκαλύπτει η μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ για πιστοποιήσεις ξενοδοχείων, γαλάζιες σημαίες και αξιοποίηση παράκτιου μετώπου 

Η βιωσιμότητα, η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και η αναβάθμιση των τουριστικών υπηρεσιών αναδεικνύονται σε κρίσιμα ζητήματα για την επόμενη ημέρα του τουρισμού στην Πελοπόννησο, σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ «Ο Ελληνικός Τουρισμός: Επιτεύγματα, Προκλήσεις, Προοπτικές». 

Τα στοιχεία αποτυπώνουν τόσο τα περιθώρια βελτίωσης όσο και τις δυνατότητες της Περιφέρειας να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της, αξιοποιώντας τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της ακτογραμμής, του φυσικού περιβάλλοντος και των επιμέρους προορισμών της.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα δεδομένα για τις πιστοποιήσεις βιωσιμότητας των ξενοδοχείων, την παρουσία οργανωμένων τουριστικών μονάδων κοντά στη θάλασσα και την εξέλιξη των Γαλάζιων Σημαιών. Παράλληλα, η μελέτη υπογραμμίζει ότι η ανάπτυξη δεν μπορεί να περιορίζεται στην αύξηση των αφίξεων, αλλά χρειάζεται καλύτερη διαχείριση των προορισμών, ενίσχυση των υποδομών και επέκταση της τουριστικής δραστηριότητας πέρα από την περίοδο αιχμής.

Να σημειωθεί πως η πιστοποίηση βιωσιμότητας των ξενοδοχείων είναι η επίσημη αναγνώριση που λαμβάνει μια τουριστική μονάδα από έναν ανεξάρτητο φορέα, η οποία αποδεικνύει ότι λειτουργεί με σεβασμό προς το περιβάλλον, την τοπική κοινωνία και την οικονομία. Η πιστοποίηση αξιολογεί: Περιβαλλοντικό αποτύπωμα: Διαχείριση ενέργειας και νερού, μείωση και ανακύκλωση απορριμμάτων. Κοινωνική υπευθυνότητα: Συνεργασία με ντόπιους παραγωγούς, στήριξη της τοπικής απασχόλησης και σεβασμός στα εργασιακά δικαιώματα. Οικονομική βιωσιμότητα: Μακροπρόθεσμος σχεδιασμός που ωφελεί την τοπική περιοχή και όχι μόνο το κέρδος της επιχείρησης.

Μόλις 24 ξενοδοχεία με πιστοποίηση βιωσιμότητας

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ευρήματα αφορά στις πιστοποιήσεις βιωσιμότητας. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΝΣΕΤΕ για τον Απρίλιο του 2026, στην Περιφέρεια Πελοποννήσου καταγράφονται μόλις 24 πιστοποιημένα ξενοδοχεία, σε σύνολο 686 ξενοδοχειακών μονάδων. Το μερίδιο των πιστοποιήσεων αντιστοιχεί στο 3% του συνόλου των πιστοποιημένων ξενοδοχείων που καταγράφονται πανελλαδικά.

Η αναλογία αυτή αναδεικνύει ένα πεδίο στο οποίο υπάρχουν σημαντικά περιθώρια ενίσχυσης. Η πιστοποίηση βιωσιμότητας δεν αποτελεί απλώς ένα πρόσθετο χαρακτηριστικό προβολής, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο αναβάθμισης της λειτουργίας των επιχειρήσεων, εξοικονόμησης πόρων και ενίσχυσης της θέσης τους σε μια αγορά όπου αυξάνεται η σημασία των περιβαλλοντικών κριτηρίων.

Το ΙΝΣΕΤΕ επισημαίνει ότι η υιοθέτηση τέτοιων πρακτικών παραμένει περιορισμένη στον ελληνικό τουρισμό, ιδιαίτερα στις μικρότερες επιχειρήσεις, οι οποίες συχνά αντιμετωπίζουν οικονομικούς περιορισμούς και ελλείψεις τεχνογνωσίας. Για την Πελοπόννησο, η ενίσχυση της σχετικής προσπάθειας θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής αναβάθμισης του τουριστικού προϊόντος.

Τι δείχνουν τα στοιχεία για τις ακτές

Η μελέτη εξετάζει και την παρουσία ξενοδοχείων τεσσάρων και πέντε αστέρων σε οικόπεδα όμορα της παραλίας. Στην Πελοπόννησο καταγράφονται 34 τέτοιες μονάδες, από τις οποίες 21 είναι τεσσάρων αστέρων και 13 πέντε αστέρων.

Το συνολικό μήκος της ακτογραμμής που βρίσκεται μπροστά από αυτές τις ξενοδοχειακές μονάδες υπολογίζεται σε 6,368 χιλιόμετρα, δηλαδή περίπου στο 0,4% της συνολικής μετρημένης ακτογραμμής της Περιφέρειας, η οποία ανέρχεται σε 1.444,6 χιλιόμετρα.

Η συγκεκριμένη καταγραφή αφορά αποκλειστικά ξενοδοχεία τεσσάρων και πέντε αστέρων που βρίσκονται σε όμορα της παραλίας οικόπεδα και δεν αποτυπώνει το σύνολο των τουριστικών εγκαταστάσεων ή των πιέσεων στις παράκτιες περιοχές. Αποτελεί, ωστόσο, ένα χρήσιμο ποσοτικό στοιχείο για τη συζήτηση γύρω από τη χωροθέτηση των τουριστικών επενδύσεων και την προστασία του παράκτιου περιβάλλοντος.

Το γενικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι η προστασία των ακτών απαιτεί ορθολογικό χωροταξικό σχεδιασμό, σαφείς κανόνες δόμησης και διασφάλιση της ελεύθερης πρόσβασης του κοινού, ώστε η τουριστική αξιοποίηση να συμβαδίζει με τη διατήρηση του φυσικού τοπίου.

Μείωση στις Γαλάζιες Σημαίες

Στον τομέα της περιβαλλοντικής ποιότητας των ακτών, τα στοιχεία παρουσιάζουν μια διαφορετική εικόνα. Η Πελοπόννησος διέθετε 41 Γαλάζιες Σημαίες το 2023, αριθμός που μειώθηκε σε 39 το 2024 και παρέμεινε στις 39 το 2025. Η πυκνότητα διαμορφώθηκε σε 2,7 σημαίες ανά 100 χιλιόμετρα ακτογραμμής, έναντι 3,7 ανά 100 χιλιόμετρα που ήταν ο πανελλαδικός μέσος όρος.

Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει ένα ακόμη πεδίο στο οποίο μπορεί να δοθεί έμφαση, με στόχο την ενίσχυση της περιβαλλοντικής διαχείρισης και της διεθνούς αναγνωρισιμότητας των παραθαλάσσιων προορισμών. Η Γαλάζια Σημαία συνδέεται με κριτήρια που αφορούν την ποιότητα των υδάτων, την περιβαλλοντική διαχείριση, την ασφάλεια και την ενημέρωση των επισκεπτών.

Για μια Περιφέρεια με εκτεταμένο παράκτιο μέτωπο, η συστηματική προσπάθεια βελτίωσης των σχετικών επιδόσεων μπορεί να ενταχθεί σε μια συνολικότερη πολιτική ανάδειξης των παραλιών και των φυσικών πόρων της.

Η πρόκληση της επιμήκυνσης της τουριστικής περιόδου

Εκτός από τους ειδικούς δείκτες για την Πελοπόννησο, η μελέτη θέτει ένα ευρύτερο ζήτημα που αφορά και στους προορισμούς της Περιφέρειας: την εποχικότητα και τη διάρκεια παραμονής των επισκεπτών.

Σε εθνικό επίπεδο, το 2025 το 52,9% των διανυκτερεύσεων του εισερχόμενου τουρισμού συγκεντρώθηκε στο τρίτο τρίμηνο, δηλαδή από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο. Το ποσοστό ήταν χαμηλότερο από το 58,5% του 2019, ωστόσο εξακολουθεί να καταδεικνύει τη μεγάλη εξάρτηση του ελληνικού τουρισμού από τους θερινούς μήνες.

Την ίδια στιγμή, η μέση διάρκεια παραμονής των ξένων επισκεπτών στην Ελλάδα μειώθηκε από 7,4 διανυκτερεύσεις το 2019 σε 6,1 το 2025, υποχώρηση κατά 17,2%. Πρόκειται για πανελλαδικά στοιχεία και όχι για ειδική μέτρηση της Πελοποννήσου, καταγράφουν όμως δύο τάσεις που καθιστούν αναγκαία την αναζήτηση νέων τρόπων προσέλκυσης και διατήρησης της τουριστικής ζήτησης.

Η μελέτη προκρίνει την ανάπτυξη συμπληρωματικών μορφών τουρισμού, όπως ο πολιτιστικός, ο αθλητικός, ο γαστρονομικός και ο τουρισμός ευεξίας, καθώς και την ανάδειξη λιγότερο προβεβλημένων προορισμών. Η κατεύθυνση αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Πελοπόννησο, όπου οι δυνατότητες σύνδεσης του παραθαλάσσιου τουρισμού με την ενδοχώρα, τους αρχαιολογικούς χώρους, τους παραδοσιακούς οικισμούς και την τοπική γαστρονομία μπορούν να συμβάλουν στη διεύρυνση της τουριστικής περιόδου.

Από την προβολή στη διαχείριση 

Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης του ΙΝΣΕΤΕ είναι ότι η ανταγωνιστικότητα του ελληνικού τουρισμού δεν εξαρτάται μόνο από τον αριθμό των επισκεπτών, αλλά και από την ποιότητα της εμπειρίας, τις υποδομές, την προστασία του περιβάλλοντος και τη διάχυση των οικονομικών οφελών στις τοπικές κοινωνίες.

Για την Πελοπόννησο, τα στοιχεία για τις πιστοποιήσεις βιωσιμότητας και τις Γαλάζιες Σημαίες αναδεικνύουν συγκεκριμένα περιθώρια βελτίωσης, ενώ η εκτεταμένη ακτογραμμή και η δυνατότητα ανάπτυξης εναλλακτικών μορφών τουρισμού αποτελούν σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα.

Σύμφωνα με τη μελέτη, το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο η προσέλκυση περισσότερων επισκεπτών, αλλά η διαμόρφωση ενός πιο ολοκληρωμένου τουριστικού προϊόντος, με καλύτερες υποδομές, περιβαλλοντική προστασία, μεγαλύτερη διάρκεια παραμονής και ουσιαστικότερη σύνδεση των τουριστικών δραστηριοτήτων με την τοπική οικονομία.

Της Βίκυς Βετουλάκη