«Προσπαθούμε να χτίσουμε όχι ένα χωριό-μουσείο, αλλά έναν ζωντανό τόπο που εξελίσσεται και αφήνει χώρο στο μέλλον», λένε οι βασικοί συντελεστές του εγχειρήματος
Οι φετινές χριστουγεννιάτικες εκδηλώσεις στη Βαμβακού έχουν κάτι πραγματικά ξεχωριστό! Δεν πρόκειται απλώς για μια γιορτή, αλλά για μια ολοκληρωμένη εμπειρία. Το Vamvakou Santa School επέστρεψε πιο μαγικό από ποτέ και έως τις 6 Ιανουαρίου το χωριό αναδεικνύεται σε έναν τόπο χαράς και συνάντησης για μικρούς και μεγάλους. Το σχολείο έχει μετατραπεί σε ένα εορταστικό θεματικό πάρκο γεμάτο δραστηριότητες: carousel, bungee trampoline, roller skating για όλες τις ηλικίες, παραμυθοφωλιά με χριστουγεννιάτικες αφηγήσεις, γράμματα στον Άγιο Βασίλη, δημιουργικές γωνιές, εμπειρίες εικονικής πραγματικότητας. Δε θα λείπουν οι θεατρικές παραστάσεις, τα dj sets, οι μουσικές εκδηλώσεις, το σινεμά, τα εκπαιδευτικά προγράμματα, τα εικαστικά εργαστήρια, οι επιστημονικές δραστηριότητες, τα γαστρονομικά events και οι προτάσεις ευεξίας για όλη την οικογένεια.
Αυτό όμως που ξεχωρίζει είναι η ατμόσφαιρα. Το τοπίο, οι χειμωνιάτικες γεύσεις, οι τοπικές λιχουδιές και η αυθεντική φιλοξενία δημιουργούν ένα περιβάλλον θαλπωρής, όπου ο επισκέπτης νιώθει μέρος της γιορτής, μέρος της κοινότητας και της ευρύτερης οικογένειας της Βαμβακούς. Εδώ, προσφέρεται ένας λόγος να αφήσει κανείς πίσω την καθημερινότητα και να ζήσει τις γιορτές με χαμόγελο και ουσιαστική ανθρώπινη επαφή.
-Το Vamvakou Santa School θα συνεχιστεί καθημερινά μέχρι την Τρίτη 6 Ιανουαρίου 2026, 10.00-18.00. Όλες οι εκδηλώσεις πραγματοποιούνται είτε με ελεύθερη είσοδο είτε με προσιτό εισιτήριο (5 ευρώ για κάθε παιχνίδι ή δραστηριότητα). Για κρατήσεις θέσεων: info@vamvakourevival.org & 2731-076233
https://www.vamvakourevival.org/events/category/xmas/
«ΟΣΟΙ ΘΕΛΟΥΝ ΝΑ ΑΝΑΖΩΟΓΟΝΗΣΟΥΝ ΕΝΑΝ ΤΟΠΟ, ΑΣ ΞΕΚΙΝΗΣΟΥΝ ΧΤΙΖΟΝΤΑΣ ΠΑΝΩ ΣΕ Ο,ΤΙ ΤΟΝ ΚΑΝΕΙ ΞΕΧΩΡΙΣΤΟ»
Το εγχείρημα «Η Αναβίωση της Βαμβακούς», στο ορεινό χωριό του Πάρνωνα στη γειτονική Λακωνία, έχει μπει στον 8ο χρόνο της ζωής του και αυτόν τον καιρό έχει βάλει τα γιορτινά του για να υποδεχθεί μικρούς και μεγάλους. Η Ελένη Μάμη και ο Χάρης Βασιλακόπουλος, που είναι από τους βασικούς συντελεστές, μας μίλησαν για τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα και τις δυσκολίες της όλης προσπάθειας, που αξίζει να βρει μιμητές, με στόχο την αναζωογόνηση της περιφέρειας…
-Τελικά, η αναβίωση της Βαμβακούς είναι ένα δυνατό εγχείρημα ή μια ουτοπία;
Η Aναβίωση της Βαμβακούς δεν είναι ουτοπία. Δεν είναι, όμως, ούτε ένα εύκολο εγχείρημα. Είναι μια πραγματικότητα που χτίζεται καθημερινά. Η Βαμβακού είναι ένας τόπος που αναγεννάται, μεγαλώνει και εξελίσσεται. Σήμερα στο χωριό ζουν, εργάζονται, συνεργάζονται και δημιουργούν άνθρωποι που οραματίζονται ένα καλύτερο μέλλον και το διεκδικούν στην πράξη. Η προσπάθεια δεν έμεινε στα χαρτιά ούτε αποτελεί ένα βαρύγδουπο αφήγημα. Είναι η νέα ζωή ενός μικρού τόπου, που μας δίνει ελπίδα και στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα: ότι μπορούμε να δούμε ξανά τα χωριά μας να ανασαίνουν. Φυσικά, δε λύσαμε το ζήτημα της ερημοποίησης των ελληνικών χωριών. Κάναμε, όμως, ένα πρώτο και ουσιαστικό βήμα και συνεχίζουμε την προσπάθεια για το μέλλον του χωριού κάθε μέρα.
-Θα μπορούσε να γίνει χωρίς την υποστήριξη του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος»;
Υποθετικά, θα μπορούσε και να ξεκινήσει και να συνεχίσει. Σίγουρα, όμως, όχι με τον τρόπο που χτίστηκε και εξελίσσεται αυτό το εγχείρημα, ούτε με το εύρος των δραστηριοτήτων που αναπτύσσονται. Η ομάδα μας αισθάνεται πολύ τυχερή και βαθιά ευγνωμονούσα, γιατί πίσω από τη νέα εικόνα της Βαμβακούς-τον τρόπο που φτάσαμε στο σήμερα, τις ιδέες, τις προτάσεις, τις συνέργειες, αλλά και τις επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο και υποδομές -βρίσκεται η υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Η οικονομική συμβολή, η παροχή τεχνογνωσίας και η συνεχής συνεργασία του ΙΣΝ έδωσαν ώθηση σε όλα τα επίπεδα και αναγνωρίζουμε πως κάτι τέτοιο δεν είναι καθόλου δεδομένο σε αντίστοιχες προσπάθειες άλλων κοινοτήτων. Όμως, η υποστήριξη ενός μεγάλου κοινωφελούς οργανισμού δεν ήταν, και δε θεωρείται, δεδομένη ούτε για εμάς. Η διεκδίκησή της και η συνέχιση αυτής της συνεργασίας αποτελεί κομμάτι του ίδιου του ταξιδιού μας. Παράλληλα, εργαζόμαστε συστηματικά ώστε να διευρύνουμε το δίκτυο των συνεργασιών μας, με στόχο η “Αναβίωση της Βαμβακούς” να συνεχίσει να εξελίσσεται με διάρκεια, συνέπεια και, όσο το δυνατόν, μεγαλύτερη αυτονομία.
-Παραδοσιακό ή σύγχρονο χωριό;
Κάθε δράση ξεκινά από το συνδυασμό στοιχείων που κανείς δε θα περίμενε να συναντήσει σε ένα χωριό, πάντα όμως σε απόλυτο σεβασμό προς το περιβάλλον, τον πολιτισμό και το χαρακτήρα του τόπου. Όχι ως παραφωνία, αλλά ως μια νέα αρμονία. Η αναβίωση δεν έχει κανένα απολύτως νόημα αν περιορίζεται στην επιστροφή στο παρελθόν. Για εμάς, αποκτά αξία μόνο όταν κοιτάζει μπροστά. Όταν δημιουργεί έναν τόπο όπου οι άνθρωποι μπορούν να ζήσουν, να εργαστούν και να δημιουργήσουν με σύγχρονους όρους, χωρίς να χάνεται η ταυτότητα του χωριού. Αυτό προσπαθούμε να χτίσουμε στη Βαμβακού, όχι ένα χωριό- μουσείο, αλλά έναν ζωντανό τόπο που εξελίσσεται και αφήνει χώρο στο μέλλον.
-Ποιοι στόχοι έχουν επιτευχθεί και ποιοι αποδείχθηκαν δύσκολοι;
Από το 2018 έως σήμερα η Βαμβακού έχει επανακτήσει κοινωνική και οικονομική ζωή. Ένα χωριό που το 2019 αριθμούσε 9 μόνιμους κατοίκους διαθέτει πλέον εστίαση, φιλοξενία, πολιτιστικές και εκπαιδευτικές υποδομές, περισσότερες από 20 θέσεις εργασίας, αυξημένο αριθμό μόνιμων κατοίκων και το κυριότερο, έπειτα από δεκαετίες, παιδιά που μεγαλώνουν ξανά εδώ. Παράλληλα, αναπτύχθηκαν νέες επιχειρήσεις, ενισχύθηκε ο αγροδιατροφικός τομέας και δημιουργήθηκε ένα σύστημα εκπαίδευσης, καινοτομίας και πολιτισμού, με κομβικό ρόλο τη στήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (σ.σ. μεταξύ άλλων, λειτουργεί στο χωριό το V.Lab-ένα υπερσύγχρονο κέντρο εκπαιδευτικής ρομποτικής STEAM).
Η μεγαλύτερη ευχάριστη έκπληξη είναι η ενεργή συμμετοχή και το ενδιαφέρον των ανθρώπων για τον τόπο, τόσο εκείνων που επιλέγουν να μετεγκατασταθούν όσο και αυτών που, έστω και από απόσταση, συμβάλλουν στην αποτροπή της ερήμωσης των χωριών μας. Βασικές προκλήσεις παραμένουν η μόνιμη εγκατάσταση ανθρώπων και η δυσκολία στην αξιοποίηση κατοικιών γι’ αυτούς, η γραφειοκρατία και οι περιορισμένες υποδομές της υπαίθρου. Παρ’ όλα αυτά, κοιτάζουμε μπροστά και συνεχίζουμε με συνέπεια και δέσμευση για την παγίωση όσων έχουν επιτευχθεί, την εξέλιξη και το μέλλον της Βαμβακούς.
-Υπάρχουν προσπάθειες που απευθύνθηκαν σε σας για «τεχνογνωσία», ώστε να ξεκινήσουν κάτι αντίστοιχο σε άλλες περιοχές;
Πρόθεσή μας είναι η προσπάθειά μας να λειτουργεί ως πηγή έμπνευσης για άλλα μέρη της Ελλάδας, αλλά και του εξωτερικού, και να αποτελέσει ένα «πρότυπο» αναγέννησης ορεινών περιοχών. Από την αρχή του εγχειρήματος έχουμε έρθει σε επαφή με άλλους τόπους και ανθρώπους που θέλουν να αναγεννήσουν τις περιοχές τους, και με χαρά μοιραζόμαστε μαζί τους την όποια εμπειρία και γνώση έχουμε αποκτήσει μέσα από αυτό το ταξίδι, αλλά ακούμε και από εκείνους διαφορετικά μοντέλα και τρόπους σκέψης. Το 2025 μπήκαν και οι βάσεις για ένα δίκτυο που θα ενθαρρύνει την αλληλοϋποστήριξη, την επικοινωνία εμπειριών, προβληματισμών και προκλήσεων, λύσεων και νέων ιδεών, με σκοπό να ενισχύσουμε το διάλογο και τη σύμπραξη παρόμοιων εγχειρημάτων ανά τη χώρα.
Η εμπειρία της Βαμβακούς μάς διδάσκει ότι η αναβίωση ενός τόπου είναι μια επιλογή που κάνεις κάθε μέρα. Να μένεις, να επιμένεις, να προσπαθείς, να συνεργάζεσαι και να συνεχίζεις παρά τα λάθη και τις δυσκολίες. Το σημαντικότερο που έχουμε πετύχει είναι ότι υπάρχουν άνθρωποι που επιλέγουν τον τόπο και επενδύουν τη ζωή τους εδώ. Τα χωριά μας δεν είναι καταδικασμένα· μπορούν να ξαναγίνουν ζωντανά, σύγχρονα και ανοιχτά στο μέλλον, αρκεί να τους δώσουμε χώρο, χρόνο και να δείξουμε εμπιστοσύνη. Κάθε τόπος είναι μοναδικός και πρέπει να αντιμετωπίζεται με βάση τα δικά του χαρακτηριστικά. Όσοι θέλουν να αναζωογονήσουν έναν τόπο, ας ξεκινήσουν χτίζοντας πάνω σε ό,τι τον κάνει ξεχωριστό.
-Διάφορες δράσεις και διοργανώσεις υλοποιούνται όλο το χρόνο…
Οι δραστηριότητες και οι διοργανώσεις επιλέγονται με γνώμονα την αναζωογόνηση του χωριού και τη δημιουργία ουσιαστικών εμπειριών για όσους ζουν ή επισκέπτονται τη Βαμβακού. Κάθε δράση σχεδιάζεται ώστε να συνδέεται άρρηκτα με τον τόπο, τη φύση, την ιστορία και τις ανάγκες της κοινότητας, ενώ ενθαρρύνει τη συμμετοχή ανθρώπων κάθε ηλικίας και καλλιεργεί δεσμούς μεταξύ τους. Η ανταπόκριση είναι ενθαρρυντική. Η συνεχής συμμετοχή και η επιστροφή των επισκεπτών αποδεικνύουν ότι η πορεία μας έχει νόημα και μας δίνει δύναμη να συνεχίσουμε να δημιουργούμε.
