Σε μια προσπάθεια να θωρακίσει την αξιοπιστία των ελληνικών αγροτικών προϊόντων και να βάλει φρένο στην καταχρηστική χρήση ονομασιών υψηλής προστιθέμενης αξίας, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ενεργοποιεί ένα από τα αυστηρότερα πλαίσια ελέγχων και διοικητικών κυρώσεων των τελευταίων ετών. Οι αλλαγές, που πλέον έχουν δημοσιευθεί σε ΦΕΚ, αφορούν στα προϊόντα Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ), Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ), καθώς και στα Εγγυημένα Παραδοσιακά Ιδιότυπα Προϊόντα.
Στον πυρήνα του νέου καθεστώτος βρίσκεται η αυστηροποίηση των ποινών για κάθε μορφή παραπλάνησης του καταναλωτή ή κατάχρησης καταχωρισμένων ονομασιών. Πρόστιμα που φτάνουν έως και τα 300.000 ευρώ προβλέπονται για σοβαρές παραβάσεις, όπως η μη τήρηση των εγκεκριμένων προδιαγραφών παραγωγής, η χρήση πρώτης ύλης εκτός της προβλεπόμενης γεωγραφικής ζώνης ή η παράνομη αξιοποίηση ονομασιών που απολαμβάνουν ευρωπαϊκή προστασία.
Έμφαση δίνεται στις περιπτώσεις πολλαπλών ή κατ’ επανάληψη παραβιάσεων. Εκεί, πέραν των υψηλών χρηματικών προστίμων, ενεργοποιούνται και διοικητικά μέτρα με ουσιαστικό αντίκτυπο στη λειτουργία των επιχειρήσεων, όπως η προσωρινή αναστολή ή ακόμη και η οριστική ανάκληση πιστοποιητικών. Με τον τρόπο αυτό το υπουργείο επιχειρεί να στείλει σαφές μήνυμα ότι οι πιστοποιήσεις ΠΟΠ και ΠΓΕ δεν αποτελούν «εμπορικό εργαλείο» χωρίς υποχρεώσεις, αλλά σύμβαση εμπιστοσύνης με τον καταναλωτή.
Στο μικροσκόπιο μπαίνει και το ηλεκτρονικό εμπόριο, όπου τα πρόστιμα για παραβάσεις μπορούν να φτάσουν έως τα 150.000 ευρώ, αντανακλώντας τη ραγδαία αύξηση των διαδικτυακών πωλήσεων και τις δυσκολίες ελέγχου. Παράλληλα, για περιπτώσεις παρεμπόδισης ή άρνησης ελέγχου από τις αρμόδιες Αρχές προβλέπονται κυρώσεις έως 50.000 ευρώ, ενισχύοντας το οπλοστάσιο των ελεγκτικών μηχανισμών.
Σημαντική καινοτομία του νέου πλαισίου είναι ότι στο στόχαστρο τίθενται και επιχειρήσεις που δεν είναι ενταγμένες στο επίσημο σύστημα ελέγχου, αλλά διαθέτουν στην αγορά προϊόντα με ονομασίες, ενδείξεις ή ακόμη και οπτικά στοιχεία που παραπέμπουν άμεσα ή έμμεσα σε ΠΟΠ ή ΠΓΕ προϊόντα. Πρόκειται για μια πρακτική που διαχρονικά προκαλεί στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό και πλήττει τους συνεπείς παραγωγούς.
Υπενθυμίζεται ότι έως το τέλος του 2024 ο κατάλογος των ελληνικών ΠΟΠ και ΠΓΕ περιλάμβανε 120 αγροτικά προϊόντα, τα οποία αποτελούν ισχυρό εξαγωγικό πλεονέκτημα για τη χώρα. Η αυστηροποίηση των κυρώσεων φιλοδοξεί να προστατεύσει αυτό το «κεφάλαιο», διασφαλίζοντας ότι η προστιθέμενη αξία των πιστοποιήσεων θα επιστρέφει στους πραγματικούς παραγωγούς και όχι σε όσους επιχειρούν να εκμεταλλευτούν τη φήμη τους παρανόμως.
Σε μια περίοδο που η εμπιστοσύνη του καταναλωτή και η διαφάνεια στην αγροδιατροφική αλυσίδα αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία, το μήνυμα της Πολιτείας είναι σαφές: τα ΠΟΠ και ΠΓΕ δεν είναι απλώς ετικέτες, αλλά θεσμοί που πλέον προστατεύονται με «βαριά» εργαλεία.
