Η στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ που οδήγησε στη σύλληψη και απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο παρουσιάζεται από τον Λευκό Οίκο ως μια ταχεία και επιτυχής κίνηση, με αναλογίες προς την εισβολή στον Παναμά και τη σύλληψη του Μανουέλ Νοριέγκα το 1990. Ωστόσο, η ιστορική σύγκριση είναι παραπλανητική. Αν το πρώτο σκέλος –η απομάκρυνση του Μαδούρο– φαίνεται σχετικά απλό, η επόμενη μέρα στη Βενεζουέλα προμηνύεται πολύ πιο σύνθετη, γεμάτη πολιτικούς, κοινωνικούς και γεωπολιτικούς κινδύνους.
Η επέμβαση στον Παναμά, αν και αμφιλεγόμενη, είχε περιορισμένη διάρκεια και δεν συνοδεύτηκε από μακροχρόνια αμερικανική «διαχείριση» της χώρας. Αντίθετα, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη δηλώσει ότι οι ΗΠΑ θα «τρέξουν» τη Βενεζουέλα μέχρι να διασφαλιστεί μια «ασφαλής και σωστή μετάβαση». Με αυτή τη διατύπωση, η Ουάσιγκτον αναλαμβάνει έναν ρόλο ανοιχτού κηδεμόνα σε μια χώρα πολύ μεγαλύτερη, πολωμένη και βαθιά τραυματισμένη από δεκαετίες αυταρχισμού, οικονομικής κατάρρευσης και διεθνών κυρώσεων.
Οι δηλώσεις του Τραμπ ότι αμερικανικές εταιρείες θα αναλάβουν τον έλεγχο των μεγαλύτερων αποδεδειγμένων πετρελαϊκών αποθεμάτων στον κόσμο θόλωσαν ακόμη περισσότερο το τοπίο. Η έμφαση στην εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων ενίσχυσε τις κατηγορίες ότι η επέμβαση δεν υπαγορεύεται πρωτίστως από τη δημοκρατία ή τη σταθερότητα, αλλά από οικονομικά συμφέροντα και γεωστρατηγικούς υπολογισμούς. Για τους επικριτές του προέδρου, αυτή η ρητορική αποδυναμώνει τη διεθνή νομιμοποίηση της αμερικανικής παρέμβασης και προσφέρει επιχειρήματα σε όσους μιλούν για νέο ιμπεριαλισμό.
Το πολιτικό κενό που δημιουργείται μετά τη σύλληψη του Μαδούρο αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη πρόκληση. Παρότι η Ουάσινγκτον θεωρούσε εδώ και χρόνια το καθεστώς του παράνομο, οι θεσμοί της χώρας παραμένουν βαθιά διαβρωμένοι. Η επιλογή της Ντέλσι Ροντρίγκες, στενής συνεργάτιδας του Μαδούρο, ως συνομιλήτριας των ΗΠΑ δημιούργησε σύγχυση και αντιδράσεις, ιδίως όταν η ίδια εμφανίστηκε δημόσια στο Καράκας απαιτώντας την απελευθέρωση του προέδρου και επιμένοντας ότι παραμένει ο νόμιμος ηγέτης. Την ίδια στιγμή, η απόρριψη της Μαρίας Κορίνα Ματσάδο από τον Τραμπ, παρά τη διεθνή της αναγνώριση, αφήνει την αντιπολίτευση χωρίς ξεκάθαρο στήριγμα από την Ουάσινγκτον.
Στο εσωτερικό της Βενεζουέλας, η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από την παρουσία ένοπλων συμμοριών και παραστρατιωτικών ομάδων, πολλές εκ των οποίων συνδέονται με το καθεστώς. Η αποδόμηση αυτού του πλέγματος εξουσίας δεν μπορεί να γίνει γρήγορα ούτε αναίμακτα και ενδέχεται να απαιτήσει παρατεταμένη στρατιωτική ή αστυνομική παρουσία, κάτι που ο ίδιος ο Τραμπ δεν απέκλεισε, μιλώντας ανοιχτά για «μπότες στο έδαφος».
Σε περιφερειακό επίπεδο, η επίκληση ενός αναβαθμισμένου δόγματος Μονρόε και οι απειλές για παρόμοιες ενέργειες σε άλλες χώρες, όπως η Κολομβία, προκαλούν ανησυχία στη Λατινική Αμερική. Αντί να ενισχύσει τη σταθερότητα, μια τέτοια στάση κινδυνεύει να συσπειρώσει αντι-αμερικανικά αντανακλαστικά και να αποσταθεροποιήσει περαιτέρω την περιοχή.
Τέλος, στο εσωτερικό των ΗΠΑ, η επιχείρηση αναζωπυρώνει τη συζήτηση για τον ρόλο του Κογκρέσου στη χρήση στρατιωτικής ισχύος. Βουλευτές και γερουσιαστές προειδοποιούν ότι η λογική της απαγωγής ξένων ηγετών δημιουργεί επικίνδυνα προηγούμενα που μπορούν να αξιοποιηθούν από άλλες μεγάλες δυνάμεις. Η σύλληψη του Μαδούρο μπορεί να ήταν το εύκολο μέρος· το αν οι ΗΠΑ μπορούν να διαχειριστούν τις συνέπειες χωρίς να βυθιστούν σε ένα νέο, ανοιχτό και αβέβαιο μέτωπο παραμένει το πραγματικό ερώτημα.
Πηγή: Washington Post
