Ο καρναβαλισμός σε όλες του τις εκφάνσεις συχνά εκφυλίζεται σε ένα πυροτέχνημα ματαιοδοξίας, μια στιγμιαία διέξοδο από την πλήξη της καθημερινότητας, που καταναλώνεται και ξεχνιέται γρήγορα.
Όταν όμως αποκτά θεσμική σφραγίδα, με αναθέσεις, παύει να είναι αθώος.
Η σάτιρα δεν είναι θόρυβος ούτε πρόκληση για την πρόκληση. Είναι πράξη νοημοσύνης και κοινωνικής αυτογνωσίας. Προϋποθέτει σαφή στόχο και κοινό κώδικα. Όταν χρειάζεται εκ των υστέρων ερμηνευτές για να «εξηγήσουν» τι υποτίθεται ότι συμβολίζει ένα θέαμα, τότε δεν πρόκειται για σάτιρα, αλλά για ασάφεια που επιχειρεί να νομιμοποιηθεί εκ των υστέρων.
Μόνο η Πυθία έλειπε από τα λεγόμενα της καρναβαλικής επιτροπής. Σε αυτό το άσχημο βίντεο, το πιο εύκολο αφηγηματικό εργαλείο επανέρχεται μονότονα. Το ανθρώπινο σώμα, και ειδικότερα το γυναικείο. Όχι ως υποκείμενο, αλλά ως σύμβολο προς χρήση. Ως μέσο εντυπωσιασμού. Το ερώτημα, συνεπώς, είναι αναπόφευκτο: Γιατί η πολιτισμική μας ταυτότητα ως Καλαμάτα, πόλη πολιτισμού, εξακολουθεί να χρειάζεται μια γυναίκα σε θέση θύματος για να «λειτουργήσει» επικοινωνιακά;
Η ευθύνη εδώ δεν είναι αφηρημένη. Όταν μια πολιτιστική δράση οργανώνεται, χρηματοδοτείται και προβάλλεται από το Δήμο, η Δημοτική Αρχή δεν είναι απλός παρατηρητής. Είναι θεσμικός εγγυητής του περιεχομένου και των μηνυμάτων που εκπέμπονται δημόσια. Η επίκληση της «παράδοσης» ή της «καλλιτεχνικής ελευθερίας» δεν αναιρεί αυτή την ευθύνη. Αντίθετα, την εντείνει.
Υπάρχουν παραδείγματα δίπλα μας που δείχνουν ότι η σάτιρα και το καρναβάλι μας μπορούν να υπάρχουν χωρίς να χάνεται το μέτρο.
Το παραδοσιακό καρναβάλι της Μεσσήνης, με ιστορία δεκαετιών, αποδεικνύει ότι η ταυτότητα και ο σεβασμός δεν είναι εμπόδιο στην αέναη καταξιωμένη παρουσία του.
Ο πολιτισμός μιας πόλης δεν κρίνεται από το θόρυβο που προκαλεί, αλλά από τα όρια που θέτει. Και αυτά τα όρια είναι πολιτική επιλογή.
Η Δημοτική Αρχή οφείλει να αναλάβει πλήρως την πολιτική ευθύνη για το περιεχόμενο που εγκρίνει, χρηματοδοτεί και προβάλλει στο όνομα του πολιτισμού. Η σιωπή ή η εκ των υστέρων δικαιολόγηση, και μάλιστα η θέση του δημάρχου, ως μίζερη αντίδραση, δε συνιστούν απάντηση. Απλά προσδιορίζουν το μίγμα της πολιτικής και πολιτισμικής διαδρομής αυτής της Δημοτικής Αρχής.
Του Μιχαήλ Δ. Αντωνόπουλου
Γεωλόγου – γεωτεχνικού Περιβάλλοντος M.Sc., επιστημονικού συμβούλου περιβαλλοντικών και τεχνικών έργων, πρώην αντιπροέδρου ΓΕΩΤΕΕ Πελοποννήσου & Δυτικής Ελλάδος, προέδρου ΑΣ Καλαμάτας
