Σύμφωνα με το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Αθηνών (ΕΒΕΑ), τουλάχιστον 8 στις 10 επιχειρήσεις στην Ελλάδα είναι οικογενειακές και συνεισφέρουν συνολικά στα δύο τρίτα του ΑΕΠ της χώρας και στις θέσεις εργασίας.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το European Family Businesses Organization αναφέρει ότι οι οικογενειακές επιχειρήσεις αντιπροσωπεύουν έως και το 90% των εταιρειών, καθώς και το 40%-50% της ιδιωτικής απασχόλησης στην περιοχή.
Γιατί λοιπόν όταν ακούμε τη φράση “οικογενειακή επιχείρηση”, το πρώτο πράγμα που μας έρχεται στο μυαλό είναι είτε το μικρό μαγαζάκι του μπακάλη της γειτονιάς είτε το εργοστάσιο που πέρασε από γενιά σε γενιά;
Πολλά μπορεί να είναι μια οικογενειακή επιχείρηση και ακόμα περισσότερα μπορεί να γίνει αν επενδύσει σε επαγγελματικό management. Τι ακριβώς αλλάζει όμως σε αυτή την περίπτωση;
1. Θεσπίζονται διαδικασίες
Μια επιχείρηση οφείλει να βασίζεται σε διαδικασίες αν θέλει να πετύχει και να εξελιχθεί: από τον τρόπο που παραγγέλνει εμπορεύματα έως το πώς απαντά το προσωπικό στο τηλέφωνο, αυτές ακριβώς οι διαδικασίες είναι που προστατεύουν την επιχείρηση από λάθη και δημιουργούν συνέπεια στην εμπειρία του πελάτη.
Τις περισσότερες φορές, τέτοιες διαδικασίες μπορεί να θεσπίσει μόνο κάποιος που έχει σπουδάσει πάνω στο αντικείμενο, όπως για παράδειγμα στη σχολή διοίκησης επιχειρήσεων του Mediterranean College, και μπορεί να κρίνει τι είναι αυτό που θα κάνει τη διαφορά ή θα βελτιώσει το workflow.
2. Ξεκαθαρίζουν ρόλοι και ευθύνες
Ένα θέμα που αντιμετωπίζουν συχνά τέτοιες επιχειρήσεις, σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι η διάκριση των ρόλων – ή, για να είμαστε ειλικρινείς, η έλλειψη αυτής, καθώς πολλές φορές δεν είναι εύκολο να διακρίνεις πού τελειώνει ο ρόλος του “διευθυντή” και πού ξεκινά αυτός του “πατέρα”.
Πρόσφατη έρευνα της Deloitte, μάλιστα, αναφέρει ότι η πιο συχνή πρόκληση “διακυβέρνησης” που αντιμετωπίζουν σήμερα οι οικογενειακές επιχειρήσεις είναι η αβεβαιότητα σχετικά με το ποιος έχει τη δύναμη λήψης αποφάσεων (37%).
Από την άλλη, νέα παγκόσμια μελέτη της KPMG πάνω στο ίδιο αντικείμενο έδειξε ότι οι πετυχημένες επιχειρήσεις είναι κατά 10% πιο πιθανό να διαθέτουν Διοικητικό Συμβούλιο, με σαφείς ευθύνες και αρμοδιότητες.
Όταν καθορίζονται ξεκάθαρες αρμοδιότητες και καθήκοντα, μειώνονται οι συγκρούσεις και οι παρεξηγήσεις, οι ρόλοι γίνονται διαφανείς και έτσι βελτιώνεται και ο τρόπος που η επιχείρηση μπορεί να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της αγοράς.
3. Μπαίνει τάξη στα οικονομικά
Η μετάβαση από το “τεφτέρι” σε μια οργανωμένη λογιστική και οικονομική διαχείριση δεν είναι απλώς θέμα τεχνοκρατικό. Σημαίνει ότι οι αποφάσεις για επενδύσεις, λειτουργικά έξοδα, ταμειακές ροές και πλάνα ανάπτυξης δεν βασίζονται πλέον στο ένστικτο, αλλά σε δεδομένα και αναλύσεις, κάτι που δίνει τη δυνατότητα στις οικογενειακές επιχειρήσεις να μειώσουν τον χρηματοοικονομικο κίνδυνο και να λειτουργήσουν πιο προβλέψιμα, ακόμα και να προσελκύσουν επενδυτές.
Όταν, μάλιστα, μια οικογενειακή επιχείρηση λειτουργεί με επαγγελματικά κριτήρια, μπορεί να καθορίζει και μετρήσιμους στόχους (KPIs), όπως αύξηση πωλήσεων, ικανοποίηση πελατών ή μείωση χρόνου παραγωγής – στόχους που βοηθούν την ομάδα να δουλέψει με συγκεκριμένο σκοπό και να βλέπει μακροπρόθεσμη πρόοδο.
4. Αλλάζει η κουλτούρα
Τέλος, η μεταμόρφωση από οικογενειακή υπόθεση σε οργανισμό με επαγγελματικά πρότυπα αλλάζει την ίδια την κουλτούρα της επιχείρησης, χωρίς φυσικά να χάνεται και το “οικογενειακό” στοιχείο. Η αλλαγή, δηλαδή, δεν είναι προς το χειρότερο, ακόμα κι αν αυτό τείνουν να πιστεύουν οι μεγαλύτεροι σε ηλικία που έχουν μάθει να κάνουν τα πράγματα με έναν συγκεκριμένο τρόπο – τον δικό τους.
Αντιθέτως, η αλλαγή γίνεται προς το καλύτερο, προς ένα μοντέλο όπου η συνέπεια, η απόδοση και η καινοτομία εκτιμώνται τόσο όσο και οι οικογενειακές αξίες. Η κάθε επιχείρηση μπορεί να κρατήσει τα στοιχεία που την κάνουν μοναδική, αλλά με ένα ισχυρό business σκελετό.
Όταν μάλιστα αυτό το επιχειρηματικό μοντέλο δεν εξαρτάται μόνο από τον ιδρυτή ή τον “μπαμπά”, η εταιρεία μπορεί να συνεχίσει και να αναπτυχθεί ακόμα και όταν αλλάζουν οι ζωές των ανθρώπων που την δημιούργησαν.
Η απόφαση μιας οικογενειακής επιχείρησης να υιοθετήσει επαγγελματικό management είναι στρατηγικό άλμα για βιωσιμότητα, ανάπτυξη και προοπτική. Τα οφέλη είναι απτά και μετρήσιμα και μόνο μπροστά μπορούν να οδηγήσουν μια οικογενειακή επιχείρηση που τολμά να κάνει το επόμενο βήμα.
