Μ. Οικονομάκου: «Κάθε παιδί αξίζει μια οικογένεια»
Μια σύνθετη εικόνα, με βήματα προόδου αλλά και εμφανείς αδυναμίες, αποτυπώνουν τα στοιχεία για την παιδική προστασία στην Περιφέρεια Πελοποννήσου την περίοδο 2024–αρχές 2026. Παρά τη σταδιακή αύξηση των αιτήσεων και των τοποθετήσεων, ο θεσμός της αναδοχής εξακολουθεί να αποτελεί τον «αδύναμο κρίκο», αφήνοντας ένα σημαντικό κενό στο σύστημα φροντίδας παιδιών που στερούνται οικογενειακού περιβάλλοντος.
Τα δεδομένα δείχνουν ξεκάθαρα ότι, ενώ η υιοθεσία παραμένει η κυρίαρχη επιλογή των πολιτών, η αναδοχή δεν έχει ακόμη αποκτήσει την κοινωνική δυναμική που απαιτείται, παρά τις αυξημένες ανάγκες.
Κι όπως τόνισε η αντιπεριφερειάρχης Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Αρωγής, Μαρία Οικονομάκου: «Κάθε παιδί αξίζει μια οικογένεια» και να μην καταλήγει σε ιδρύματα και δομές.
Τα στοιχεία της τριετίας
Το 2024 αποτέλεσε μια χρονιά με περιορισμένη αλλά υπαρκτή κινητικότητα. Συνολικά στην Περιφέρεια Πελοποννήσου καταγράφηκαν 11 αιτήσεις υιοθεσίας και οκτώ αιτήσεις αναδοχής, με επτά και τέσσερις τοποθετήσεις αντίστοιχα. Ωστόσο, η εικόνα δεν ήταν ομοιόμορφη. Σε περιοχές όπως η Μεσσηνία, η υιοθεσία παιδιών έχει καλύτερη εικόνα. Τη χρονιά εκείνη στο νομό μας κατατέθηκαν τέσσερις αιτήσεις για υιοθεσία και δόθηκαν για υιοθεσία τρία παιδιά (χωρίς απαραίτητα να πρόκειται για τις συγκεκριμένες αιτήσεις, αλλά και παρελθόντων ετών). Η αναδοχή, ωστόσο, στη Μεσσηνία παρέμεινε ουσιαστικά ανενεργή, με μόλις δύο αιτήσεις και χωρίς καμία τοποθέτηση.
Το 2025 καταγράφηκε σαφής αύξηση ενδιαφέροντος σε επίπεδο Περιφέρειας, κυρίως για την υιοθεσία, με 21 αιτήσεις. Ωστόσο, οι αιτήσεις αναδοχής περιορίστηκαν μόλις σε τέσσερις σε όλη την Περιφέρεια. Οι τοποθετήσεις ανήλθαν σε επτά για την υιοθεσία και πέντε για την αναδοχή, γεγονός που υποδηλώνει ότι μέρος των διαδικασιών αφορούσε εκκρεμότητες προηγούμενων ετών.
Ιδιαίτερα ανησυχητική ήταν η εικόνα στη Μεσσηνία, όπου καταγράφηκε πλήρης στασιμότητα: τέσσερις αιτήσεις υιοθεσίας και μία αναδοχής, χωρίς καμία τοποθέτηση.
Στο πρώτο τρίμηνο του 2026, η εικόνα μεταβάλλεται μερικώς. Οι νέες αιτήσεις εμφανίζονται περιορισμένες, ωστόσο καταγράφονται τοποθετήσεις, κυρίως ως αποτέλεσμα ολοκλήρωσης παλαιότερων διαδικασιών. Στη Μεσσηνία σημειώνεται για πρώτη φορά ουσιαστική κινητικότητα στην αναδοχή, με δύο τοποθετήσεις, έναντι μιας υιοθεσίας.
Η αναδοχή στο επίκεντρο
Παρά τις επιμέρους βελτιώσεις, η συνολική εικόνα επιβεβαιώνει ότι η αναδοχή εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά:
-Οι αιτήσεις είναι σαφώς λιγότερες από εκείνες της υιοθεσίας
-Οι τοποθετήσεις παραμένουν περιορισμένες και άνισα κατανεμημένες
-Η εξέλιξη του θεσμού είναι ασταθής από χρονιά σε χρονιά.
Το αποτέλεσμα είναι μια κοινωνία που δεν καταφέρνει ακόμη να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητες της αναδοχής ως βασικού εργαλείου αποϊδρυματοποίησης.
Η εικόνα διαφοροποιείται έντονα ανά Περιφερειακή Ενότητα. Κορινθία και Αργολίδα εμφανίζουν μεγαλύτερη κινητικότητα και καλύτερη αξιοποίηση των διαδικασιών, ενώ άλλες περιοχές, όπως η Λακωνία και η Μεσσηνία, παρουσιάζουν σημαντικές υστερήσεις.
Υστερεί η αναδοχή
Τα βασικά προβλήματα που φαίνεται να αντιμετωπίζει ο θεσμός της αναδοχής είναι το έλλειμμα ενημέρωσης των πολιτών για το τι είναι και τι προσφέρει η αναδοχή, ότι δεν έχει εδραιωθεί ακόμα ως κοινωνική επιλογή με ευρεία αποδοχή και μια προτίμηση των ενδιαφερομένων στη μόνιμη λύση της υιοθεσίας, αν και παραμένει μια χρονοβόρα διαδικασία μέχρι να ολοκληρωθεί.
Όπως μας εξήγησε η κα Οικονομάκου, η αναδοχή αφορά παιδιά από 0 έως 18 ετών που δεν μπορούν προσωρινά να ζήσουν με τη βιολογική τους οικογένεια. Σε αντίθεση με την υιοθεσία, έχει συνήθως προσωρινό χαρακτήρα και στόχο να προσφέρει στο παιδί ένα ασφαλές οικογενειακό περιβάλλον μέχρι να βρεθεί η κατάλληλη μόνιμη λύση.
Οι ανάδοχοι γονείς μπορεί να είναι ζευγάρια ή μεμονωμένα άτομα, ενώ η Πολιτεία στηρίζει το θεσμό μέσω οικονομικού επιδόματος και θεσμών. Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο θεσμός της επαγγελματικής αναδοχής, που αφορά κυρίως παιδιά με αναπηρία ή αυξημένες ανάγκες φροντίδας. Οι επαγγελματίες ανάδοχοι, έπειτα από ειδική εκπαίδευση, αναλαμβάνουν την καθημερινή φροντίδα των παιδιών, λαμβάνοντας την απαραίτητη υποστήριξη και οικονομική ενίσχυση, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στις ιδιαίτερες ανάγκες τους.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αρμόδια αντιπεριφερειάρχης Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Αρωγής, Μαρία Οικονομάκου, απευθύνει ανοιχτό κάλεσμα προς τους πολίτες να ενημερωθούν και να συμμετάσχουν ενεργά.
Όπως επισημαίνει, «κάθε παιδί αξίζει μια οικογένεια» και η συμβολή της κοινωνίας μπορεί να αλλάξει καθοριστικά τη ζωή παιδιών που έχουν ανάγκη από σταθερότητα και φροντίδα.
«Η προστασία των παιδιών που στερούνται οικογενειακού περιβάλλοντος αποτελεί βασική προτεραιότητα της σύγχρονης κοινωνικής πολιτικής. Στο πλαίσιο αυτό, η Περιφέρεια Πελοποννήσου ενισχύει ενεργά το θεσμό της αναδοχής ανηλίκων, έναν θεσμό που δίνει σε παιδιά που δεν μπορούν προσωρινά να ζήσουν με τη βιολογική τους οικογένεια τη δυνατότητα να μεγαλώσουν μέσα σε ένα ασφαλές και υποστηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον.
Η οικογένεια αποτελεί το φυσικό περιβάλλον μέσα στο οποίο κάθε παιδί μπορεί να αναπτυχθεί με ασφάλεια, αγάπη και σταθερότητα. Για το λόγο αυτό, οι σύγχρονες πολιτικές κοινωνικής προστασίας δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της αναδοχής, ώστε να μειωθεί η παραμονή παιδιών σε ιδρυματικές δομές και να αυξηθούν οι ευκαιρίες τους να μεγαλώσουν σε ένα πραγματικό οικογενειακό πλαίσιο».
Διαδικασία
Η διαδικασία για να γίνει κάποιος ανάδοχος γονέας περιλαμβάνει την υποβολή αίτησης ενδιαφέροντος στην ηλεκτρονική πλατφόρμα https://www.anynet.gr, τον έλεγχο των απαραίτητων δικαιολογητικών, τη διενέργεια κοινωνικής έρευνας από τις αρμόδιες υπηρεσίες, τη συμμετοχή σε πρόγραμμα εκπαίδευσης και την εγγραφή στο Εθνικό Μητρώο Υποψηφίων Αναδόχων Γονέων.
Η Πολιτεία στηρίζει έμπρακτα τις ανάδοχες οικογένειες μέσω του επιδόματος αναδοχής, το οποίο καταβάλλεται για την κάλυψη των αναγκών του παιδιού καθ’ όλη τη διάρκεια της αναδοχής. Το επίδομα αυτό είναι αφορολόγητο και προσαρμόζεται ανάλογα με τις ανάγκες του παιδιού, ενώ μπορεί να συνεχίζεται κατά τη διάρκεια της φοίτησης ή της στρατιωτικής θητείας του νέου έως και το 26ο έτος της ηλικίας του.
«Η αναδοχή δεν είναι απλώς μια κοινωνική διαδικασία. Είναι μια πράξη βαθιάς ανθρωπιάς, αλληλεγγύης και ευθύνης απέναντι στα παιδιά που έχουν ανάγκη από ένα σταθερό σημείο αναφοράς στη ζωή τους. Κάθε παιδί αξίζει να μεγαλώνει μέσα σε ένα περιβάλλον που του προσφέρει φροντίδα, κατανόηση και ευκαιρίες για ένα καλύτερο μέλλον.
Η συμμετοχή των πολιτών σε αυτή την προσπάθεια είναι καθοριστική. Με τη στήριξη της κοινωνίας, ο θεσμός της αναδοχής μπορεί να ενισχυθεί ουσιαστικά, προσφέροντας σε περισσότερα παιδιά την ευκαιρία να μεγαλώσουν σε μια οικογένεια που θα τα στηρίξει και θα τα ενθαρρύνει να ονειρευτούν».
Για περισσότερες πληροφορίες οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται στις κατά τόπους Διευθύνσεις Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας.
Της Βίκυς Βετουλάκη
