Ο πρωταγωνιστής της 25ης Μαρτίου κάθε χρόνο, στο στομάχι μας και στην τσέπη μας, δεν είναι άλλος από τον κύριο μπακαλιάρο. Για το λόγο αυτό σκέφτηκα, μέρες που είναι, να σας κάνω μια γενική παρουσίαση του συγκεκριμένου κυρίου, που γεμίζει το στομάχι μας και προβληματίζει τις τσέπες μας τον τελευταίο καιρό με αφορμή τους πολέμους.
Σας ενημερώνω, λοιπόν, αν και θα το ξέρετε ήδη, ότι η τιμή του καταγράφει σημαντική αύξηση σε σχέση με πέρυσι, αγγίζοντας και τα 27 ευρώ το κιλό. Ειδικά αυτοί που είναι αλιευμένοι στα νερά του Περσικού Κόλπου και ιδιαίτερα στα στενά του Ορμούζ, θα τσιμπήσουν λίγο παραπάνω στην τιμή τους, κάτι σαν τη βενζίνη δηλαδή.
Αφού σας ευχηθώ καλή όρεξη, σας μεταφέρω κάποια πράγματα που έχουν γραφτεί για τον κύριο Μπακαλιάρο, έτσι για να τον γευτείτε ενημερωμένοι τουλάχιστον. Διαβάστε: O κύριος Μπακαλιάρος κατά την ενηλικίωσή του έχει μήκος από 20 μέχρι 70 εκατοστά, αλλά μπορεί να φτάσει και τα 140 εκατοστά, και βάρος μέχρι τα 15 κιλά. Το σώμα του είναι σχετικά λεπτό και επίμηκες, με μεγάλο κεφάλι. Τα θωρακικά πτερύγια έχουν 10 με 15 ακτίνες. Έχει δύο ραχιαία πτερύγια, με το οπίσθιο να αποτελείται από 43 μέχρι 51 ακτίνες και να γίνεται κοίλο όσο το ψάρι αναπτύσσεται. Τα λέπια του είναι μικρά. Έχει χρώμα γκρι σαν το ατσάλι προς καφέ στη ράχη, φωτεινότερο στο πλάι και λευκή κοιλιά. Λόγω του χρώματος της ράχης, οι αρχαίοι Έλληνες αποκαλούσαν τους μπακαλιάρους όνους, δηλαδή γαϊδάρους.
Ο παστός μπακαλιάρος εμφανίστηκε στην Ελλάδα τον 15ο αιώνα και υιοθετήθηκε άμεσα από τον πληθυσμό. Η δυνατότητά του να παραμένει φρέσκος για εβδομάδες τον έκανε προσιτό, ακόμα και στις πιο απομακρυσμένες ορεινές περιοχές. Αυτό εξηγεί τις κωδικές ονομασίες που απέκτησε: «ψάρι του βουνού», λόγω της διαθεσιμότητάς του στην ενδοχώρα, και «Φτωχογιάννης», εξαιτίας της χαμηλής τιμής που τον καθιστούσε προσιτό σε όλα τα κοινωνικά στρώματα. Η επιλογή του παστού μπακαλιάρου έγινε αρχικά από τους προγόνους μας, καθώς όσοι ζούσαν κοντά στη θάλασσα είχαν πρόσβαση σε φρέσκα ψάρια, ενώ όσοι ζούσαν στην ενδοχώρα αντιμετώπιζαν δυσκολία στην προμήθεια φρέσκου ψαριού και, ταυτόχρονα, δεν υπήρχαν ψυγεία για τη συντήρησή του.
Πολύ γρήγορα καθιερώθηκε ως το εθνικό φαγητό της 25ης Μαρτίου, αποτελώντας μια εύκολη και οικονομική λύση, έθιμο που διατηρείται μέχρι σήμερα. Ανεξαρτήτως καιρικών συνθηκών, οι πιστοί ήξεραν ότι μπορούσαν να βρουν παστό μπακαλιάρο ακόμη και στα πιο μικρά μπακάλικα.
Η νηστεία της Σαρακοστής είναι η μεγαλύτερη και πιο αυστηρή νηστεία της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Διαρκεί από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι το Πάσχα και διαφοροποιείται τρεις φορές, δίνοντας έτσι στους πιστούς ευκαιρίες ενδυνάμωσης, καθώς πρόκειται για μια ιδιαίτερα αυστηρή νηστεία.
Η πρώτη από αυτές τις εξαιρέσεις είναι η εορτή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, που γιορτάζεται στις 25 Μαρτίου. Πρόκειται για μια χαρμόσυνη γιορτή αφιερωμένη στην Παναγία, γι’ αυτό και επιτρέπεται η κατανάλωση ψαριού, λαδιού και οίνου. Έτσι εξηγείται γιατί τρώμε μπακαλιάρο στις 25 Μαρτίου.
Αυτά τα λίγα για σήμερα. Χρόνια Πολλά και χορτάτοι να είμαστε!
Σημείωση: O κύριος Μπακαλιάρος συνοδεύεται πολύ αρμονικά από την κυρία Σκορδαλιά, η οποία, και λόγω τον ημερών, κατατροπώνει (διώχνει) τους οχθρούς.
Μιλάμε πάλι…
Του Κώστα Δεληγιάννη
