Ανοιχτή επιστολή για τη διάσωση της ιστορικής κληρονομιάς της Παλιάς Μικρής Μαντίνειας απέστειλε ο καθηγητής Μαιευτικής και Γυναικολογίας ΑΠΘ, συγγραφέας Ζήσης Παπαθανασίου, προς τον δήμαρχο Καλαμάτας Αθανάσιο Βασιλόπουλο με κοινοποίηση στο Δημοτικό Συμβούλιο Καλαμάτας, τον αντιδήμαρχο Νέων Έργων και Πολεοδομίας, τη Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών, τη Διεύθυνση Προγραμματισμού, Ανάπτυξης & Ευρωπαϊκών Θεμάτων, τον πρόεδρο της Δημοτικής Κοινότητας Μικρής Μαντίνειας και τη «Σχεδιασμός Α.Ε.».
Όπως σημειώνει σε αυτή: «Αξιότιμε κύριε δήμαρχε, ακόμη κι αν ο χρόνος δεν επιτρέπει σε όλους τη βαθιά μελέτη της παράδοσης και των μνημείων μας, μια επίσκεψη στον τόπο αρκεί για να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος της πολιτιστικής απώλειας που επίκειται. Το τοπίο της Παλιάς Μικρής Μαντίνειας, όπου η φυσική γοητεία συναντά την ιστορία, πληγώνεται από την εγκατάλειψη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το υπέροχο ελαιοτριβείο του χωριού, αναγνωρισμένο διατηρητέο μνημείο από το ΥΠΕΧΩΔΕ (ΦΕΚ 516/2.10.2009), το οποίο σήμερα καταρρέει σιγά σιγά αβοήθητο, παραδομένο στη φθορά και τους συνεχείς βανδαλισμούς. Το κτήριο αυτό αποτυπώνεται ακόμα ακέραιο στο βιβλίο και ιστορικό ντοκουμέντο “Οι Μαντίνειες της Μάνης” (1996) του υφηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών, ιατρού Σταύρου Καπετανάκη. Το ιστορικό ελαιοτριβείο ένα κόσμημα αρχιτεκτονικής, αναγνωρισμένο από την Πολιτεία, αποτελεί πλέον μια “κραυγή” για άμεση διάσωση.
Το ελαιοτριβείο δεν είναι ένα μεμονωμένο ερείπιο, αποτελεί την καρδιά ενός μοναδικού ιστορικού ιστού. Σε απόσταση 3 περίπου μέτρων υπάρχει η μικρή εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα που χτίστηκε το 1755 (ΦΕΚ 177Β/16.3.1990) με υπέροχες τοιχογραφίες. Αυτή και άλλες έξι εκκλησίες, αναγνωρισμένα μνημεία από το Υπουργείο Πολιτισμού (διαθέσιμα τα ΦΕΚ).
Η κεντρική εκκλησία της Παλιάς Μικρής Μαντίνειας, ο Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου (ΦΕΚ 886Β/7.12.1989), έχει σμιλεμένη μαρμάρινη επιγραφή στην πρόσοψή της που μαρτυρά την ημερομηνία ανέγερσής της (1743).
Το προσωπικό μου όραμα είναι, μεταξύ άλλων, η μετατροπή αυτού του διατηρητέου ελαιοτριβείου σε ένα Μουσείο Ελληνικής Παράδοσης. Έναν χώρο που θα μπορούσε να στεγάσει την ιστορία του τόπου και την προσωπική μου, μεταξύ άλλων, λαογραφική συλλογή, μετατρέποντας την κατάρρευση σε κοιτίδα πολιτισμού για τις επόμενες γενιές.
Στην άκρη της Παλιάς Μικρής Μαντίνειας, η ιστορία συναντά την εμπορική παράδοση της Μάνης. Υπήρχαν 2 ή 3 Χάνια, οι ιστορικοί σταθμοί διανυκτέρευσης των αγωγιατών, που μετέφεραν τα μανιάτικα προϊόντα με ζώα για μεταφόρτωση προς την Καλαμάτα. Σώζεται μόνο ένα Χάνι, αναστηλωμένο με προσοχή πριν από λίγα χρόνια.
Αξιότιμε κύριε δήμαρχε, για αυτόν τον τόπο προβληματιζόμαστε σήμερα αν έχει ανάγκη φροντίδας και προστασίας, μέσα στο Δήμο Καλαμάτας, ή μήπως είναι ορθό να τον μετατρέψουμε σε χωράφια απροστάτευτα, όπου η ιστορία θα θάβεται κάτω από τα αγριόχορτα;
Η προσωπική μου πεποίθηση είναι ότι κοινωνίες που δε σέβονται την παράδοση του τόπου είναι κοινωνίες με αμφίβολο ή απαισιόδοξο μέλλον. Ας μην επιτρέψουμε η Παλιά Μικρή Μαντίνεια να γίνει το παράδειγμα αυτής της παρακμής, αλλά το σύμβολο μιας νέας αναγέννησης.
Με αφορμή την εκπόνηση του Νέου Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου Μικρής Μαντίνειας που βρίσκεται σε εξέλιξη, θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή σας στην ανάγκη ένταξής του στο νέο σχεδιασμό. Το Παλιό Χωριό αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της τοπικής ιστορίας και φυσιογνωμίας. Η μη συμπερίληψή του θα οδηγήσει σε οριστική απαξίωση ενός σημαντικού στοιχείου της τοπικής κληρονομιάς, στερώντας παράλληλα από την περιοχή μια σημαντική ευκαιρία βιώσιμης ανάπτυξης».
