Η Γεωργία Παπουτσή είναι κλασική περίπτωση έμφυτης καλλιτεχνικής προσωπικότητας που από πολύ μικρή ανυπομονούσε για τα μάθημα των εικαστικών και μεγαλώνοντας περιπλανήθηκε στο τρίγωνο Καλαμάτα-Αθήνα-Βρυξέλλες, εξερευνώντας, σπουδάζοντας σε κορυφαίο ακαδημαϊκό επίπεδο, αποκτώντας γνώσεις και εμπειρία στη ζωγραφική, τη φωτογραφία, τη σκηνογραφία, το θέατρο και τις κινηματογραφικές παραγωγές, την εσωτερική αρχιτεκτονική και διακόσμηση και τα πολυμέσα- με ειδικούς άξονες αναφοράς το δημόσιο χώρο και την εκπαίδευση στις καλές τέχνες.
Έχοντας επιστρέψει πρόσφατα στην πόλη όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε είναι έτοιμη να μας «συστηθεί» με μια ιδιαίτερη εικαστική δουλειά της. Στην γκαλερί Α49 στην Καλαμάτα έχουν προγραμματιστεί να γίνουν αύριο Παρασκευή 3 Απριλίου (8.00 μ.μ.) τα εγκαίνια της έκθεσης «Χρώμα σε μετάβαση-Από τη Φωτογραφία στη Ζωγραφική» (θα διαρκέσει μέχρι τις 9 Μαΐου). Η νεαρή Καλαματιανή εικαστικός μάς κάνει μια πρώτη «ξενάγηση» μέσω του «Θ» στα έργα της και τις δημιουργικές τις διαδρομές…
-Τι είδε εξ αρχής η Γεωργία Παπουτσή σε αυτό τον μικρόκοσμο των χρωμάτων και των σκιών και πώς κατέληξε όλο αυτό;
Ξεκίνησα να δουλεύω με φωτογραφίες από παλιά άλμπουμ, είτε δικά μου είτε από άλμπουμ που αγόραζα ή έβρισκα σε παλιές αγορές στις Βρυξέλλες. Άρχισα να τις επεξεργάζομαι, να τις αλλοιώνω μερικώς ή ολικά, δουλεύοντας με τη μνήμη και τις στρώσεις χρωμάτων. Τα άδεια, μετέπειτα, άλμπουμ και οι «χαμένες» φωτογραφίες έγιναν ένας χώρος προβολής, όπου η μνήμη, η φθορά και η φαντασία συναντιούνται. Σε αυτόν τον μικρόκοσμο είδα τη δυνατότητα μετάβασης από τη φωτογραφία στη ζωγραφική, αλλά και μια ποιητική διερεύνηση του πώς οι εικόνες χάνονται, μετασχηματίζονται και επανεμφανίζονται.
Η πορεία κατέληξε σε μια βαθιά πειραματική πρακτική αποδόμησης της εικόνας. Μέσα από χημικές αλλοιώσεις, σβησίματα, καψίματα και επεμβάσεις με το χέρι, η φωτογραφία διαλύεται, αλλά ταυτόχρονα γεννά νέες μορφές. Έπειτα, αυτό που προκύπτει μεταφέρεται στον καμβά. Έτσι καταλήγω σε υβριδικά έργα πολλαπλών στρώσεων, όπου η εικόνα κινείται ανάμεσα στην αναπαράσταση και την πλήρη αφαίρεση.
-Τι είναι αυτό που θέλεις να μοιραστείς με τον κόσμο μέσα από τα έργα σου;
Επιθυμώ να μοιραστώ μια εμπειρία της μνήμης ως κάτι ασταθές, εύθραυστο και διαρκώς μεταβαλλόμενο. Παράλληλα, θέλω να μιλήσω για τη διαδικασία της δημιουργίας ως ουσία του έργου: μια πράξη μεταμόρφωσης, όπου η εικόνα, η ύλη και η χειρονομία συνυπάρχουν. Το έργο δεν αφορά μόνο αυτό που βλέπουμε, αλλά μια οργανική διαδικασία, όπου μνήμη, ύλη και χειρονομία συγχωνεύονται. Ουσιαστικά μιλά, με κάποιον τρόπο, για τη ζωή, τη μεταμόρφωση και την κυκλικότητα.
Προσωπικά, αυτό που νιώθω μέσα από τα έργα μου και αυτόν τον μετασχηματισμό είναι ότι όσο υπάρχει η ματιέρα (σ.σ. η υφή ή τα ίχνη πάνω στη ζωγραφική επιφάνεια), υπάρχει δημιουργία, υπάρχει συνεχής σχηματισμός, υπάρχει κυκλικότητα στη ζωή. Αυτό μου δημιουργεί μιαν ελπίδα – και αυτό θα ήθελα να νιώθει και ο άλλος: αυτόν τον αέναο μετασχηματισμό.
-Υπάρχουν κάποια κλειδιά αναγνώρισης που θα τον βοηθήσουν να κατανοήσει καλύτερα αυτό που κάνεις ή είναι περισσότερο μια αισθητική και αισθαντική εμπειρία;
Το έργο δε βασίζεται τόσο σε συγκεκριμένα «κλειδιά» αναγνώρισης ή σε μια σαφή εικονογραφική ανάγνωση. Αντίθετα, προτείνει κυρίως μια αισθητική και αισθαντική εμπειρία. Ο θεατής καλείται να βιώσει τη διαδικασία της διάλυσης και της μεταμόρφωσης της εικόνας, αφήνοντας χώρο σε προσωπικούς συνειρμούς και μνημονικές εντυπώσεις.
-Πόσο δύσκολο είναι να είσαι καλλιτέχνις στην Ελλάδα και στον κόσμο του σήμερα; Υπάρχουν δυνατότητες να βιοπορίζεστε και να εκπληρώνετε τα όνειρά σας;
Το να είσαι καλλιτέχνης σήμερα είναι μια γενναία επιλογή, γιατί απαιτεί προσωπικό αγώνα, θέληση, πάθος και πείσμα. Δεν είναι εύκολος δρόμος, αλλά ποτέ δεν ήταν. Σε πολλές εποχές, η τέχνη ήταν προνόμιο ανθρώπων που είχαν τα μέσα και, κυρίως, των αντρών. Σήμερα είναι πιο ανοιχτή, όμως παραμένει δύσκολο να βιοποριστεί κανείς από αυτήν. Πάντα λίγοι τα καταφέρνουν.
Προσωπικά, έζησα στο Βέλγιο για χρόνια και επέστρεψα στην Ελλάδα στις αρχές του 2025. Από τότε είχα αρκετές ευκαιρίες να παρουσιάσω τη δουλειά μου, στην Αθήνα, την Καλαμάτα και τη Λάρισα. Θεωρώ ότι υπάρχουν ευκαιρίες να δείξεις τη δουλειά σου, το ζήτημα είναι σε ποιο πεδίο δραστηριοποιείσαι.
Οι παραστατικές τέχνες, όπως το θέατρο, ο χορός και ο κινηματογράφος, προσφέρουν περισσότερες δυνατότητες βιοπορισμού σε σχέση με πιο μοναχικές μορφές τέχνης, όπως η ζωγραφική, η γλυπτική ή η χαρακτική. Το να ζεις αποκλειστικά από την πώληση έργων είναι πολύ δύσκολο, ιδιαίτερα σε νεαρή ηλικία.
Προσωπικά, προσπαθώ να συνδυάζω την καλλιτεχνική δημιουργία με μια εφαρμοσμένη τέχνη, όπως η αρχιτεκτονική εσωτερικών χώρων. Μέσα από αυτήν, εντάσσω και τα έργα μου σε χώρους. Πιστεύω ότι σήμερα χρειάζεται να σκεφτόμαστε συνδυαστικά, με σχέδιο και οργάνωση, ώστε να μπορούμε να υπάρξουμε ως καλλιτέχνες.
-Τέχνη – Τεχνολογία – Πολυμέσα – Τεχνητή Νοημοσύνη… Πώς σχετίζονται και πώς εξελίσσεται η σχέση τους;
Η τεχνολογία αποτελεί ένα εργαλείο που έχει βοηθήσει την Τέχνη να εξελιχθεί και να δημιουργήσει νέους τομείς. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα όπου τα πολυμέσα συναντούν τις κλασικές τέχνες και δημιουργούν νέα έργα. Έτσι εξελίχθηκαν και τα κινούμενα σχέδια και ο κινηματογράφος. Η ίδια η φωτογραφία είναι προϊόν τεχνολογίας.
Η ζωγραφική έχει χρησιμοποιηθεί στον κινηματογράφο και στα κινούμενα σχέδια – χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ταινία Loving Vincent, που δημιουργήθηκε από ζωγράφους, βασισμένη στο έργο του Βαν Γκογκ. Τα πολυμέσα και η κλασική τέχνη σίγουρα συναντιούνται και η συνάντησή τους μπορεί να δώσει πολύ ενδιαφέροντα αποτελέσματα, ιδιαίτερα για τους νέους δημιουργούς.
Δε συγχέω, όμως, την τεχνολογία με την τεχνητή νοημοσύνη. Για μένα είναι κάτι διαφορετικό. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν παράγει τέχνη, είναι ένα εργαλείο που μπορεί να συνθέτει εικόνες και να βοηθά τεχνικά. Η τέχνη, όμως, χρειάζεται τον ανθρώπινο παράγοντα. Αν δεν υπάρχει άνθρωπος πίσω από ένα έργο, για μένα δεν είναι τέχνη.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να δημιουργεί εικόνες και βίντεο με εξαιρετική τεχνική ποιότητα, βασισμένη σε τεράστιο όγκο δεδομένων από το διαδίκτυο. Ωστόσο, δεν έχει συναίσθημα, δεν έχει βιώματα, δεν έχει ψυχή, στοιχεία απαραίτητα για ένα έργο τέχνης.
Υπάρχει, επίσης, το ζήτημα των πνευματικών δικαιωμάτων, καθώς οι εικόνες που συνθέτει βασίζονται σε έργα που έχουν δημιουργηθεί από ανθρώπους. Είναι σημαντικό να υπάρχει σεβασμός και καθαρότητα. Πιστεύω ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί, δυστυχώς, να αντικαταστήσει τον άνθρωπο σε πολλά πεδία, αλλά όχι στην τέχνη, όπου η ανθρώπινη ψυχή είναι αναντικατάστατη.
-Πολλά πεδία δράσης και ενδιαφέροντος βλέπω στο βιογραφικό σου. Ένα σχόλιο για το τι σημαίνει καθένα από αυτά για σένα και προς τα πού κλίνεις τελικά;
Ξεκίνησα σπουδάζοντας αρχιτεκτονική εσωτερικών χώρων, ένας τομέας που μου έδωσε τη δυνατότητα να κινηθώ και προς άλλες κατευθύνσεις. Ασχολήθηκα με τη σκηνογραφία στο θέατρο και έκανα την πτυχιακή μου σε αυτόν τον τομέα, τον οποίο αγαπώ ιδιαίτερα. Στη συνέχεια σπούδασα καλές τέχνες στο Βέλγιο, όπου έμεινα για πολλά χρόνια και εργάστηκα ως βοηθός καθηγητή στη Σχολή Καλών Τεχνών. Παράλληλα εργάζομαι ως αρχιτέκτονας εσωτερικών χώρων και εντάσσω τα έργα μου σε χώρους που σχεδιάζω. Το θέατρο επίσης παραμένει ένα πεδίο που αγαπώ. Τελικά, καταλήγω ότι το πιο αγαπημένο μου πεδίο είναι η ζωγραφική σε συνδυασμό με τη φωτογραφία, κάτι που φαίνεται και στα έργα μου, που συνδυάζουν και τις δύο πρακτικές.
-Τι άλλα κάνεις παράλληλα;
Παράλληλα δημιουργώ νέα έργα, προετοιμάζω εκθέσεις και έχω πρόταση για συμμετοχή σε μια μεγάλη ομαδική έκθεση στις Βρυξέλλες για το 2027. Θέλω να συνεχίσω με εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, τόσο ατομικές όσο και συλλογικές, και να εξελίξω και το κομμάτι του interior design.
-Πώς βλέπεις την πόλη μας και τα καλλιτεχνικά της δρώμενα;
Μου αρέσουν πολύ τα καλλιτεχνικά δρώμενα της πόλης, ιδιαίτερα το καλοκαίρι. Εκτιμώ πολύ το Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας, στο οποίο πήγαινα από μικρή και στο οποίο έχω εργαστεί κιόλας. Θεωρώ ότι η πόλη τα πηγαίνει καλά, αλλά υπάρχει ακόμα χώρος για περισσότερες δράσεις – όπως φεστιβάλ για τοιχογραφίες, θέατρο, ζωγραφική ή γλυπτική. Είμαι πολύ χαρούμενη και για τη δημιουργία της Κινηματογραφικής Λέσχης, γιατί το σινεμά έλειπε από την πόλη. Μου αρέσει, επίσης, το φεστιβάλ κουκλοθέατρου που έχει δημιουργηθεί και ανυπομονώ να πάω και με την κόρη μου!
Η Καλαμάτα είναι μια όμορφη πόλη και θα ήθελα, επίσης, να διατηρήσει το πράσινό της και να δημιουργηθούν περισσότεροι πράσινοι χώροι, γιατί είναι σημαντικοί για την κοινωνία. Το περιβάλλον είναι στοιχείο πολιτισμού και χρειάζεται σεβασμό. Παράλληλα, πιστεύω ότι μπορούν να γίνουν περισσότερες πολιτιστικές δράσεις, με συνεργασίες τόσο από την Ελλάδα όσο και από το εξωτερικό.
‘Χρώμα σε Μετάβαση’ καθημερινά πλην Κυριακής μέχρι 9 Μαΐου
H έκθεση της Γεωργίας Παπουτσή στη γκαλερί Α49 (Αναγνωσταρά 49 στην Καλαμάτα), θα διαρκέσει μέχρι τις 9 Μαΐου 2026. Θα είναι επισκέψιμη καθημερινά από τις 11 το πρωί μέχρι τις 2 μετά το μεσημέρι και τα απογεύματα 6-9 μ.μ. Τα Σάββατα 11 π.μ. -2 μ.μ. (Κυριακές κλειστά).
Από το πρόγραμμα παρουσίασης διαβάζουμε: Η έκθεση ‘Χρώμα σε Μετάβαση’ αναδεικνύει με λεπτότητα τη διαδρομή της Γεωργίας Μ. Παπουτσή, της οποίας η καλλιτεχνική έρευνα εντάσσεται εξαρχής σε μια επιθυμία μετασχηματισμού της φωτογραφικής εικόνας. Ξεκινώντας από αρνητικά φωτογραφικού φιλμ, η καλλιτέχνις εξερευνά την τεχνική του διχρωμικού κόμμι (gum bichromate) αλλοιώνοντας την ίδια την ύλη της εικόνας πάνω στο χαρτί, προκειμένου να αποκαλύψει μια πιο ευαίσθητη και ασταθή διάσταση. Οι φωτογραφίες, διαλυμένες και αλοιωμένες τοπικά ή συνολικά, τοποθετούνται σε μεγάλες επιφάνειες χαρτιού, όπου συνομιλούν με τη χειρονομία του σχεδίου και τη ζωγραφική μνήμη.
Στην πορεία της εξέλιξής της της εκθεσης βλέπουμε την Γ. Παπουτση να οικειοποιείται επίσης την Κυανοτυπία , μια παλιά διαδικασία συγγενική με το διχρωμικό κόμμι , που ανήκει στις πρώτες χειροποίητες πρακτικές φωτογραφικής εκτύπωσης. Ωστόσο, δεν περιορίζεται σε μια τεχνική προσέγγιση: εισάγει τη ζωγραφική, υπερθέτοντας ζωγραφικές παρεμβάσεις στη φωτογραφική διαδικασία, δημιουργώντας υβριδικά έργα στα όρια των μέσων πάνω σε καμβά.
Αυτή η διαδικασία διαστρωμάτωσης οδηγεί σε συνθέσεις όπου η εικόνα ταλαντεύεται ανάμεσα στην αναπαράσταση και τη διάλυση. Σταδιακά, το ορατό αποδομείται: από το συγκεκριμένο οδηγούμαστε σε μια ολοένα αυξανόμενη αφαίρεση, μέχρι να απομείνουν μόνο ίχνη, αποσπάσματα χειρονομιών, διάχυτες μνημονικές εντυπώσεις. Η εικόνα παύει πλέον να είναι αναγνώσιμη και μετατρέπεται σε αποτύπωμα.
Έτσι, η έκθεση δεν προτείνει τόσο μια εικονογραφική ανάγνωση, όσο μια εμβάθυνση σε μια διαδικασία. Αυτό που παρουσιάζει είναι, πάνω απ’ όλα, η ίδια η πράξη της δημιουργίας — μια αργή, οργανική διαμόρφωση, όπου η μνήμη, η ύλη και η χειρονομία συγχωνεύονται σε μια συνολική πλαστική εμπειρία.
Της Χριστίνας Ελευθεράκη
