Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών επιστρέφει στο εντυπωσιακό Αρχαίο Θέατρο της Μεσσήνης, έναν από τους πιο εμβληματικούς αρχαιολογικούς χώρους της χώρας μας, για να παρουσιάσει ένα καλλιτεχνικό γεγονός που αξίζει το ταξίδι.
Το Σάββατο 11 Ιουλίου, στις 8.30 βράδυ, λοιπόν, η μοναδική ατμόσφαιρα του αρχαίου θεάτρου γίνεται το ιδανικό σκηνικό για την όπερα «Ορφέας και Ευρυδίκη», ένα από τα πιο διαχρονικά και συγκινητικά έργα του λυρικού ρεπερτορίου, από την Καμεράτα Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής υπό τον μαέστρο Γιώργο Πέτρου. Στους ρόλους του έργου οι σολίστ Teresa Iervolino, Μαρία Κοσοβίτσα, Μαριλένα Στριφτόμπολα. Συμμετέχει η Χορωδία Δωματίου Αθηνών υπό τη διεύθυνση του Αγαθάγγελου Γεωργακάτου.
Ο μύθος του Ορφέα υπήρξε κομβικός στην εξέλιξη της όπερας: από την Ευρυδίκη του Jacopo Peri, την πρώτη όπερα που σώζεται, στον Ορφέα του Luigi Rossi, την πρώτη όπερα που παρουσιάστηκε στη Γαλλία, στο μεγαλείο του Ορφέα του Claudio Monteverdi, περνώντας μέσα από την πένα του Joseph Haydn και την κωμική ματιά του Jacques Offenbach, ως τον 20ό αιώνα με τους Hans Werner Henze και Philip Glass.
Τελικά, όμως, ο Ορφέας του Gluck ήταν το έργο που κυριολεκτικά άλλαξε την ιστορία της όπερας: έργο επαναστατικό και ανήσυχο, προϊόν της ιδιοφυΐας ενός δημιουργού που έβλεπε πολύ πιο μπροστά από την εποχή του, ο Ορφέας του Gluck πρωτοπαρουσιάστηκε στη Βιέννη το 1762. Με το έργο αυτό, ο Gluck φέρνει την επανάσταση στον κόσμο της όπερας, αφαιρώντας τα διακοσμητικά στοιχεία που αποσπούν από τη μουσική δραματουργία και, αντλώντας έμπνευση από το παρελθόν, κοιτάζει στο μέλλον του ρομαντισμού, που αναζητά το ανθρώπινο δράμα ως κύρια μορφή μουσικής έκφρασης.
Ο Ορφέας του Gluck γίνεται σύντομα θρύλος, γνωρίζει το θρίαμβο στην παρισινή εκδοχή του το 1774 και επιβιώνει ως μία από τις ελάχιστες όπερες του 18ου αιώνα μέσα στον 19 αιώνα του ρομαντισμού.
Ο Hector Berlioz υπήρξε από πολύ νωρίς ένθερμος θαυμαστής του Gluck. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Gluck ήταν ο λόγος για τον οποίο ο νεαρός Berlioz στράφηκε στη μουσική. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι ο διευθυντής του Theatre Lyrique του Παρισιού, το 1859, ζήτησε από τον Berlioz να επιμεληθεί μια νέα εκδοχή του Ορφέα, στην οποία τον επώνυμο ρόλο θα ερμήνευε η διασημότερη κοντράλτο της εποχής, η Pauline Viardot. Στη διαδικασία αυτή, εκτός από τον Berlioz και τη Viardot (η οποία συνέθεσε την περίφημη καντέντσα στην άρια “Οbjet de mon amour”) ενεπλάκη και ο νεαρός τότε Camille Saint-Saëns, εξίσου μέγιστος θαυμαστής του Gluck, ενώ ο 17χρονος τότε Jules Massenet έπαιξε τύμπανα στην ορχήστρα.
H κλασική λιτότητα ντυμένη με το ηχόχρωμα του ρομαντισμού
Ο Berlioz, με απόλυτο σεβασμό στο πρωτότυπο του Gluck, συνδύασε τις δύο αυθεντικές εκδοχές του 1762 και 1774, και εκσυγχρόνισε την ενορχήστρωση χωρίς να αλλάξει το πνεύμα του έργου.
Ο μύθος, γυμνός από περιττά
Ο Ορφέας θρηνεί την αγαπημένη του Ευρυδίκη. Ο Θεός Έρωτας του δίνει μια ευκαιρία: να κατέβει στον Άδη και να τη φέρει πίσω, με τον όρο να μη γυρίσει να την κοιτάξει ως την έξοδο. Η μουσική ακολουθεί την ψυχή του: από τον σπαρακτικό θρήνο “Objet de mon amour”, στη φρίκη των Ερινυών, στη γαλήνη των Ηλυσίων Πεδίων με το περίφημο σόλο φλάουτου, και τελικά στην κορυφαία άρια “J’ai perdue mon Euridice”. Ο Ορφέας λυγίζει, γυρίζει να την κοιτάξει, και η Ευρυδίκη πεθαίνει για δεύτερη φορά.
«Στον Ορφέα κάθε νότα ρωτά το ίδιο πράγμα: μπορεί η τέχνη να νικήσει το θάνατο; Ο Gluck απαντά “Ναι, με την ομορφιά”. Ο Berlioz συμπληρώνει “Όχι, αν ο άνθρωπος δεν μπορεί να πιστέψει”. Ο Ορφέας του Gluck είναι μια όπερα καθαρή σαν μαρμάρινο γλυπτό, αλλά με καρδιά που χτυπά σαν ρομαντική. Λιτή, διαυγής, αμείλικτη. Και όταν ο Ορφέας γυρίζει να κοιτάξει την αγαπημένη του, καταλαβαίνει κανείς γιατί αυτός ο μύθος δεν γερνά ποτέ», λέει ο Γιώργος Πέτρου.
H συναυλία πραγματοποιείται με τη χορηγία του Ιδρύματος Γεωργίου και Βικτωρίας Καρέλια και με την υποστήριξη του Ιδρύματος Ιωάννου Φ. Κωστοπούλου
Επίσης, απευθύνονται ευχαριστίες στον Δήμο Μεσσήνης για την υποστήριξη και το Σωματείο ΔΙΑΖΩΜΑ για τη συνεργασία, στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας για την παραχώρηση του Θεάτρου της Αρχαίας Μεσσήνης και στην Εταιρεία Μεσσηνιακών Αρχαιολογικών Σπουδώνκαι την πρόεδρό της, κυρία Εύη Λαμπροπούλου.
Τιμές εισιτηρίων
20 ευρώ (φοιτητές, νέοι έως 25 ετών, άνεργοι, ΑμεΑ, 65+, πολύτεκνοι) ● 35 ευρώ
● 60 ευρώ.
Πληροφορίες για την εκδήλωση: https://www.megaron.gr/event/orfeas-kai-evrydiki-kristof-vilibalnt-gklouk-ektor-berlioz-kamerata-orchistra-ton-filon-tis-mousikis/
