Ξεκινώντας είχα στον νου μου ένα τελείως διαφορετικό κείμενο, χρήσιμο και καλοκαιρινό.
Ένα κείμενο για τη λογοτεχνία, τα παιδιά και τις διακοπές. Είχα ήδη καταλήξει σε κριτήρια επιλογής για βιβλία και κάποιες συμβουλές για να προτιμήσουν τα παιδιά… καλοκαιριάτικα την ανάγνωση.
Και τότε συνέβη κάτι παράξενο.
Αντί να γράψω, άρχισα να θυμάμαι.
Όχι βιβλία.
Καλοκαίρια.
Ένα κουβάρι αναμνήσεων άρχισε να μεταμορφώνει το κείμενο για τη φιλαναγνωσία σε γράμμα ευγνωμοσύνης σε συγγραφείς και βιβλία, που κάποτε έγιναν όμορφα ταξίδια για μένα και τον γιο μου.
Υπάρχει κάτι ανέμελο και ανατρεπτικό στα καλά παιδικά βιβλία, όπως ακριβώς και στα όμορφα καλοκαίρια.
Είναι η θάλασσα, το δροσερό καρπούζι, τα βρεγμένα μαγιό, είναι ο ύπνος που έρχεται σε χίλια άλλα μέρη εκτός από το κρεβάτι; Ίσως όλα αυτά μαζί.
Και κάτι παραπάνω. Οι διακοπές!
Οι διακοπές από τον εαυτό μας, οι διακοπές από την καθημερινότητα και τα καθήκοντά μας. Η ελευθερία να πετάξουμε τα παπούτσια και να περπατήσουμε ξυπόλητοι.
Ξυπόλυτοι πάνω στα βότσαλα των πρέπει. Ξυπόλητοι και με τα κουστούμια των ρόλων μας στη βαλίτσα. Μαμά. Μπαμπάς. Παιδί. Μαθητής. Ρόλοι καλοραμμένοι, μα αφόρετοι για λίγο.
Καλοκαιρινές διακοπές, λοιπόν, ανάμεσα σε κουβαδάκια, μπρατσάκια, πετσέτες και αντηλιακά, υπάρχει χρόνος και για τα πιο παράξενα πράγματα. Βιβλία, για παράδειγμα.
Ξετυλίγοντας αναμνήσεις θυμήθηκα δύο βιβλία.
Πριν από πολλά χρόνια πήγα και τα διάλεξα μόνη μου σε ένα βιβλιοπωλείο.
Χωρίς τον γιο μου. Για τις διακοπές.
Τα ξεχώρισα. Τα ξεφύλλισα. Διάβασα 2-3 σελίδες στην αρχή και στο μυαλό μου δε σταματούσε να ρωτά μια φωνή «και μετά, τι έγινε μετά».
Ξέχασα να κοιτάξω την ένδειξη για την ηλικία, το οπισθόφυλλο και τις κριτικές. Εκείνο το καλοκαίρι διάλεξα βιβλία που άρεσαν σε μένα.
Τα παιδιά έχουν ένα παράξενο χάρισμα.
Σπάνια γοητεύονται από όσα τους προτείνεις, γοητεύονται μάλλον από όσα βλέπουν να σε γοητεύουν.
Τώρα που θυμάμαι αυτά τα βιβλία, αναρωτιέμαι.
Σήμερα θα περνούσαν τα κριτήρια καταλληλότητας που ήμουν έτοιμη να σας προτείνω;
Ναι, σε μένα άρεσαν πολύ. Αλλά για ένα 7χρονο παιδί; Κάνει ένα βιβλίο που εξιστορεί τις περιπέτειες ενός κοριτσιού που μεγαλώνει χωρίς μητέρα και πατέρα; Που δεν πηγαίνει σχολείο; Που αδιαφορεί για κανόνες υγιεινής και ασφάλειας;
Κάνει ένα βιβλίο για μια ηλικιωμένη κυρία που αποδεικνύεται γκάνγκστερ και κλέφτρα παρασύροντας τον εγγονό της στη μεγαλύτερη ληστεία κοσμημάτων της βασίλισσας της Αγγλίας;
Και εντάξει, αν πρόκειται για κωμικό ανάγνωσμα. Αν, όμως, το βιβλίο τελειώνει με τον θάνατο της γιαγιάς, δεν είναι πολύ βαρύ για ένα 7χρονο παιδί;
Αλήθεια…
Εσείς θα αγοράζατε ποτέ τέτοια βιβλία για τα παιδιά σας;
Εγώ αγόρασα, και ήταν από τις καλύτερες επιλογές που έκανα σαν μαμά.
Μόλις σας μίλησα για την κλασική «Πίπη Φακιδομύτη» της Άστριντ Λίντγκρεν και τη «Γιαγιά μου την Κλέφτρα» του ευπώλητου Ντέιβιντ Ουάλιαμς.
Όταν τα διαβάσαμε, ο γιος μου ήταν μικρό αγόρι.
Σήμερα είναι δεκαεννέα χρονών πια και ζει τα δικά του καλοκαίρια
Στη βιβλιοθήκη του υπάρχουν ακόμη.
Δεν ξέρω αν τα έχει ξανανοίξει από τότε, πάντως δεν τα αποσύρει από τα ράφια.
Εγώ, κάθε φορά που τα βλέπω, σαν να ακούω γέλια… τα γέλια μας.
Με τη δασκάλα που προσπαθεί φιλότιμα να βάλει την Πίπη μέσα στους κανόνες του σχολείου και αποτυγχάνει πανηγυρικά!
Με τη γιαγιά που γίνεται κουκουλοφόρος και συλλαμβάνεται από την ίδια τη Βασίλισσα!
Τα βιβλία αυτά ξεχωρίζουν μέχρι σήμερα στο ράφι της καρδιάς μας, όχι επειδή ήταν χρήσιμα ή παιδαγωγικά ορθά.
Ξεχωρίζουν, επειδή τα διαβάσαμε μαζί, επειδή για λίγη ώρα δεν υπήρχαν οι ρόλοι μαμά και παιδί.
Υπήρχαν μόνο δύο άνθρωποι που περπατούσαν ξυπόλητοι την ίδια ιστορία.
Όταν φέτος τελειώσουν οι διακοπές σας, όταν τα μαγιό πλυθούν, τα μπρατσάκια ξεφουσκώσουν και η άμμος φύγει σιγά σιγά από τις τσάντες σας, εύχομαι να βάλετε κι εσείς τέτοια βιβλία στη βιβλιοθήκη σας.
Αφήστε να φαίνονται οι τσακισμένες τους γωνίες.
Η μικρή στάμπα από καρπούζι.
Λίγη άμμος που επιμένει να κρύβεται ανάμεσα στις σελίδες.
Αυτά δεν είναι φθορές.
Είναι τα ίχνη του ταξιδιού.
Και ποιος ξέρει…
Χρόνια αργότερα, αν κάποιος ανοίξει πολύ προσεκτικά ένα από αυτά τα βιβλία, ίσως ακούσει γέλια και δυο ξυπόλητους να ταξιδεύουν στην ιστορία, χωρίς να έχει καμία σημασία πραγματικά ποιος είναι ο ενήλικας και ποιο το παιδί.
Κλείνοντας, λοιπόν, συμβουλή μία και μοναδική! Δεν πρόκειται να αρέσει στο παιδί, αν και τον ενήλικα δεν τον συγκινεί.
Της Χριστίνας Δίμιζα
Ηθοποιού, φιλολόγου, αφηγήτριας
