Δόμηση Μεσσηνιακής Μάνης: Παρέμβαση από Σ. Κολοκοτρώνη και Δ. Χρηστέα

Απαντούν στην ΕΛΛΕΤ, αλλά όχι ως Δήμος

Μεγάλη έλλειψη σε νέες κατοικίες στη Δυτική Μάνη ισχυρίζονται ότι υπάρχει σε μακροσκελή επιστολή τους προς το «Θ» οι ιδιώτες πολιτικοί μηχανικοί Σωτηρία Κολοκοτρώνη, πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Δυτικής Μάνης και Δημήτρης Χρηστέας, εντεταλμένος σύμβουλος Τεχνικών Έργων Δυτικής Μάνης, με αφορμή την πρόσφατη παρέμβαση της Ελληνικής Εταιρείας Περιβάλλοντος και Πολιτισμού (ΕΛΛΕΤ), στην οποία διατυπώνονταν σοβαρές επιφυλάξεις για την οικοδομική δραστηριότητα και την προστασία του μανιάτικου τοπίου.

Την επιστολή υπογράφουν μόνο με την αυτοδιοικητική τους ιδιότητα, αλλά σε επικοινωνία που είχαμε με τον Δήμο, μας έγινε γνωστό πως πρόκειται για προσωπικές τους απόψεις και όχι για απόψεις του Δήμου ή του δημάρχου.

Αυτούσια η επιστολή των δύο πολιτικών μηχανικών έχει ως εξής:
«Μεγάλη έλλειψη σε νέες κατοικίες στη Δυτική Μάνη
Με ιδιαίτερη έκπληξη διαβάζουμε χαρακτηρισμούς περί “ανεξέλεγκτης δόμησης”, “μεγάλης αύξησης της οικοδομικής δραστηριότητας” και βλάβης του φυσικού περιβάλλοντος στη Δυτική Μάνη.

Τι ακριβώς σημαίνει “ανεξέλεγκτη δόμηση”; Δόμηση χωρίς έλεγχο; Χωρίς κανόνες; Η οικοδομική δραστηριότητα στις ακτίνες των στάσιμων οικισμών δεν πραγματοποιείται σε κάποιο θεσμικό κενό.

Διέπεται από συγκεκριμένο κανονιστικό πλαίσιο και οι οικοδομικές άδειες εκδίδονται μέσω της προβλεπόμενης διοικητικής διαδικασίας.

Ψευδώς δημιουργείται η εντύπωση ότι στη Δυτική Μάνη ο καθένας χτίζει όπου θέλει και όπως θέλει.

Το ίδιο ακριβώς ισχύει για τον ακόμη βαρύτερο ισχυρισμό περί βλάβης ή καταστροφής του φυσικού περιβάλλοντος. Ποια συγκριτική περιβαλλοντική μελέτη καταγράφει την κατάσταση πριν και μετά την επίμαχη οικοδομική δραστηριότητα;

Ποιοι συγκεκριμένοι οικότοποι χάθηκαν; Ποια μεταβολή της βιοποικιλότητας καταγράφηκε; Ποια στοιχεία υπάρχουν για διάβρωση, κατακερματισμό φυσικών εκτάσεων ή άλλον μετρήσιμο περιβαλλοντικό δείκτη; Διότι άλλο πράγμα είναι μια ανησυχία και άλλο η μετατροπή αυτής της ανησυχίας σε γενικευμένο συμπέρασμα περί περιβαλλοντικής καταστροφής ενός ολόκληρου Δήμου.

Και επειδή χρησιμοποιούνται εκφράσεις που δημιουργούν την εικόνα μιας Μάνης που “τσιμεντοποιείται”, ας δούμε και τους αριθμούς.

Ο Δήμος Δυτικής Μάνης έχει καταγεγραμμένες “εκτάσεις οικισμών” 2,0 τ.χλμ. στη Δημοτική Ενότητα Αβίας και 3,2 τ.χλμ. στη Δημοτική Ενότητα Λεύκτρου. Δηλαδή συνολικά 5,2 τ.χλμ., σε συνολική έκταση 381,5 τ.χλμ. Πρόκειται για περίπου το 1,36% της συνολικής έκτασης του Δήμου.

Αυτό είναι το μέγεθος. Τι δείχνουν πραγματικά οι οικοδομικές άδειες Το ίδιο πρόβλημα υπάρχει και στον ισχυρισμό περί “μεγάλης αύξησης της οικοδομικής δραστηριότητας”.

Εξετάζοντας, λοιπόν, τις νέες οικοδομικές άδειες στον Δήμο Δυτικής Μάνης, τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που συγκεντρώσαμε δίνουν την ακόλουθη εικόνα

Έτος| Νέες οικοδομικές άδειες

2021| 308

2022| 293

2023| 85

2024| 125

2025| 106

Αυτά είναι τα στοιχεία. Συνεχής μείωση των νέων οικοδομικών αδειών. Υπάρχει ακόμη ένα σοβαρό ζήτημα, οι περίφημες “άδειες αστέγων”. Η παρουσίαση ολόκληρου του ειδικού θεσμικού καθεστώτος των στάσιμων οικισμών περίπου ως ενός μηχανισμού “αδειών αστέγων” αποτελεί υπεραπλούστευση του πραγματικού περιεχομένου των σχετικών διατάξεων. Οι συγκεκριμένες προϋποθέσεις δεν εφαρμόζονται αδιακρίτως σε κάθε ιδιοκτησία της ζώνης των 800 μέτρων.

Και βεβαίως, η χρήση της έκφρασης “τουριστική κατοικία” δεν αποτελεί νομική απόδειξη ότι μια οικοδομική άδεια κατοικίας είναι παράνομη. Ακόμη σοβαρότερο είναι το ζήτημα της επίκλησης της ΣτΕ 57/2017.

Η συγκεκριμένη απόφαση δεν καταργεί το ειδικό κανονιστικό καθεστώς των στάσιμων οικισμών. Δεν ακυρώνει το Π.Δ. της 6^ης/12/1982. Και δεν αποφασίζει γενικώς ότι κάθε ακτίνα στάσιμου οικισμού στην Ελλάδα είναι παράνομη. Αφορά συγκεκριμένη πράξη. Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε ότι η συγκεκριμένη πράξη καθορισμού των ορίων οικισμών στο Ρέθυμνο έπρεπε να έχει περιβληθεί τον τύπο Προεδρικού Διατάγματος και ότι είχε εκδοθεί αναρμοδίως από νομάρχη. Αυτός ήταν ο λόγος ακύρωσής της. Η ίδια η νομολογία που επικαλούνται δεν αποδεικνύει αυτό που επιχειρείται να της αποδοθεί.

Υπάρχει, επίσης, ένα πραγματικό γεγονός που δεν πρέπει να αποκρυφτεί. Η ΕΛΛΕΤ, σε ημερίδες της, είχε ως εισηγήτρια τη σημερινή διευθύντρια της Πολεοδομίας Καλαμάτας, η οποία είναι η καθ’ ύλην αρμόδια υπηρεσιακή προϊσταμένη για την οικοδομική ανασφάλεια που έχει προκύψει στην περιοχή της Δυτικής Μάνης.

Αυτά είναι τα γεγονότα.

Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι η Δυτική Μάνη χάνει μόνιμο πληθυσμό. Πού ακριβώς θα κατοικήσουν οι άνθρωποι που θέλουμε να παραμείνουν στη Δυτική Μάνη;

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Απογραφής της ΕΛΣΤΑΤ, ο μόνιμος πληθυσμός του Δήμου Δυτικής Μάνης μειώθηκε από 6.945 κατοίκους το 2011 σε 5.875 το 2021. Αυτή είναι η πραγματικότητα μέσα στην οποία πρέπει να συζητήσουμε για τη νέα κατοικία.

Η Δυτική Μάνη χρειάζεται κατοικίες για τον μόνιμο πληθυσμό της. Χρειάζεται κατοικίες για τα νέα ζευγάρια που θέλουν να μείνουν εδώ, για τις οικογένειες που μεγαλώνουν εδώ τα παιδιά τους, για τους εργαζομένους και τους επαγγελματίες που πρέπει να μπορούν να εγκατασταθούν μόνιμα στον τόπο.

Απαιτείται ειδική οικιστική μελέτη.

Η Δυτική Μάνη δεν έχει την πολυτέλεια να αντιμετωπίζει τη μόνιμη κατοίκηση ως πρόβλημα. Δεν μπορεί από τη μία να μας απασχολεί η εγκατάλειψη και η πληθυσμιακή αποδυνάμωση των χωριών και από την άλλη να θεωρείται ανεπιθύμητη κάθε νέα κατοικία. Για να μείνει μια οικογένεια σε έναν τόπο, πρέπει πρώτα να μπορεί να βρει κατοικία σε αυτόν.

Δεν είναι πολεοδομική προστασία η σταδιακή μετατροπή ενός ζωντανού τόπου σε περιοχή στην οποία είναι ολοένα δυσκολότερο να δημιουργηθεί μια νέα μόνιμη κατοικία.

Γιατί τότε το τίμημα της “προστασίας” είναι αυτό ακριβώς που υποτίθεται ότι θέλουμε να αποφύγουμε, χωριά όμορφα, αλλά άδεια.

Η Μάνη δεν είναι μουσείο. Η Δυτική Μάνη δεν είναι μουσειακό έκθεμα. Δεν είναι μια παλιά καρτ ποστάλ που οφείλουμε να διατηρήσουμε ακίνητη στον χρόνο ούτε ένα ατελείωτο Αγγελοπουλικό πλάνο, όμορφο ακριβώς επειδή μέσα του δεν κινείται κανείς.

Είναι ένας ζωντανός τόπος. Εδώ υπάρχουν οικογένειες, παιδιά, εργαζόμενοι, επαγγελματίες και περιουσίες που αποκτήθηκαν, κληρονομήθηκαν και διατηρήθηκαν επί γενιές.

Κανείς δεν προτείνει να θυσιαστεί το μανιάτικο τοπίο στο όνομα της οικοδομής. Το αντίθετο. Χρειαζόμαστε πολύ αυστηρότερους και ουσιαστικότερους μορφολογικούς κανόνες στα κτήριά μας.

Δε χρειάζεται να κυκλοφορούμε με γαϊδούρια και να τρώμε λούπινα για να παραμένει η Μάνη αρκετά “αυθεντική” για τις φωτογραφίες των επισκεπτών της.

Ούτε μπορεί ως μοντέλο προστασίας να θεωρείται εκείνο στο οποίο η γη του Μανιάτη απαξιώνεται, η αξιοποίησή της καθίσταται αδύνατη και τελικά αλλάζει χέρια έναντι πινακίου φακής.

Η μεγάλη πρόκληση είναι πολύ δυσκολότερη, να προστατεύσουμε μια Μάνη αυθεντική χωρίς να δημιουργήσουμε μια Μάνη έρημη.

Γιατί ένα χωριό δε σώζεται μόνο όταν διατηρούνται οι πέτρες του. Σώζεται όταν υπάρχουν άνθρωποι μέσα στα σπίτια του. Όταν ανάβουν τα φώτα τον χειμώνα. Όταν μεγαλώνουν παιδιά. Όταν δημιουργούνται οικογένειες. Η πραγματική προστασία της Μάνης δεν είναι η ακινησία. Γιατί εμείς δεν ερχόμαστε στη Μάνη για να τη δούμε.

Ζούμε εδώ. Και θέλουμε να μπορούν να ζήσουν εδώ και τα παιδιά.

Σωτηρία Κολοκοτρώνη, πρόεδρος Δημοτικού Συμβουλίου Δήμου Δυτικής Μάνης

Δημήτριος Χρηστέας, εντεταλμένος Σύμβουλος Τεχνικών Έργων Δήμου Δυτικής Μάνης».