Συνεχίζεται η έκθεση στην Α49 «Χρώματα της Μεσσηνίας»
Ο ζωγράφος Ανδρέας Δεβετζής έβαλε τη Μεσσηνία στο… κάδρο, χαρίζοντας στον τόπο μας μια σειρά από μοναδικές αναπαραστάσεις υψηλού καλλιτεχνικού και αισθητικού επιπέδου, με επίκεντρο την ελιά, τις πράσινες και τις γήινες όψεις στην ενδοχώρα του νομού μας.
Η έκθεση «Τα Χρώματα της Μεσσηνίας» έχει εντυπωσιάσει το κοινό, προσελκύοντας ντόπιους και επισκέπτες από την Αθήνα και άλλες περιοχές και θα είναι επισκέψιμη στον πολυχώρο τέχνης και πολιτισμού της οδού Αναγνωσταρά 49 για μία ακόμη εβδομάδα, μέχρι το άλλο Σάββατο 14 Μαρτίου (11.00 π.μ.-2.00 μ.μ. πλην Κυριακής και επιπλέον τα καθημερινά απογεύματα 6.00-9.00).
Ωστόσο, άτονες, καθώς φαίνεται, είναι οι κεραίες των θεσμικών φορέων, κατά βάση του Δήμου Καλαμάτας και της Περιφέρειας Πελοποννήσου, που δεν έσπευσαν να γνωρίσουν από κοντά και να αξιοποιήσουν μια δουλειά που προβάλλει με τον καλύτερο τρόπο την περιοχή μας, έστω γνωστοποιώντας την περαιτέρω με ένα επίσημο δελτίο Τύπου.
Εμείς, όμως, απολαύσαμε επανειλημμένως την έκθεση και αδράξαμε την ευκαιρία για μια εκτενέστερη συζήτηση και γνωριμία με τον Ανδρέα Δεβετζή -επί δεκαετίες καταξιωμένο εικαστικό, με 14 ατομικές και συμμετοχή σε τριψήφιο αριθμό ομαδικών εκθέσεων στο ενεργητικό του.
Για αυτόν γράφει ο σπουδαίος ποιητής από τη Μεσσήνη, Γιώργος Μαρκόπουλος, στο νέο του βιβλίο «Σε πλάγιο φωτισμό-κείμενα για πρόσωπα, γεγονότα, ημέρες», με αφορμή την προηγούμενη ζωγραφική έκθεση με τα κτήρια της Αθήνας: «Με τον χρωστήρα του πειθαρχημένο απολύτως λοιπόν σε ό,τι ο ίδιος τον οδήγησε, μαζί με την πίκρα της αλήθειας, μας χάρισε –και μας χαρίζει- έργα ποιότητας μοναδικής, ποιότητας υψηλής, που βλέποντάς τα εξασφαλίζουμε σταθερά, μετά λόγου γνώσεως το λέω, εξασφαλίζουμε σταθερά τη λύτρωσή μας»…
Ο Ανδρέας Δεβετζής μαθήτευσε στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών στο πλευρό του Γιάννη Μόραλη, δημιούργησε τα σκηνικά για πολυάριθμες τηλεοπτικές δουλειές από το 1984 και για περίπου μια δεκαετία, καθώς η σκηνογραφία είναι επίσης μέρος των σπουδών του, ενώ έχει καταπιαστεί με όλες τις πλευρές της τέχνης του (σκίτσα, χαρακτικά, εικονογραφήσεις κ.τ.λ..), συνεχίζοντας ακάθεκτος τις εικαστικές περιπλανήσεις και τους πειραματισμούς με τα πινέλα του.
Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι ο Δεβετζής (ο οποίος δεν κατάγεται, αλλά δημιούργησε «επίκτητες» και στενές σχέσεις με την περιοχή μας) έχει φιλοτεχνήσει πολλά από τα εξώφυλλα των ποιητικών συλλογών ενός άλλου σημαντικού Μεσσήνιου λογοτέχνη, του Γιάννη Τζανετάκη, ο οποίος στις 14 Μαρτίου (ώρα 7.00 μ.μ., στο ξενοδοχείο Rex) θα παρουσιάσει την ποιητική όψη της πόλης μας, στο πλαίσιο της εκδήλωσης «Η Καλαμάτα μέσα μου» και με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης. Δεν είναι, άραγε, οι ζωγραφικοί και ποιητικοί ύμνοι για τον τόπο μας μια απαράμιλλη διαχρονική «προίκα» ανεκτίμητης αξίας;
-Κύριε Δεβετζή, πείτε μας πρώτα για την ενασχόλησή σας με τη σκηνογραφία…Ήταν μια περίοδος που ασχολήθηκα με διάφορα σκηνικά -εγώ είχα σπουδάσει σκηνογραφία θεάτρου στη Σχολή Καλών Τεχνών, αλλά με απορρόφησε η τηλεόραση. Ήταν μια περίοδος με αρκετό τρέξιμο, γιατί αυτό απαιτεί η σκηνογραφία, είναι ανοικτή στην αγορά, πρέπει να βρίσκεις υλικά, πρέπει να βρίσκεσαι με τους ηθοποιούς κ.ά. Όλο αυτό ήταν σε βάρος της ζωγραφικής, γιατί η ζωγραφική, αντίθετα, θέλει πολλή ησυχία και θέλει πολύ χρόνο να διαθέσεις γι’ αυτήν. Επομένως, για μένα ήταν μια περίοδος με γλυκόπικρη γεύση, που ναι μεν ανοίχτηκα σε πολλά καινούργια πράγματα και γνωριμίες, αλλά από την άλλη το αισθάνομαι λίγο περίεργα αυτό το διάστημα, γιατί απομακρύνθηκα από τη ζωγραφική και μετά έκανα μεγάλο αγώνα για να ξαναπιάσω το νήμα.
-Ποια είναι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν στη ζωγραφική;
Τα θέματά μου ποικίλουν, δεν έχω καταπιαστεί με ένα θέμα. Υπάρχει αρκετά μεγάλο εύρος και, μάλιστα, αν δει κανείς τα έργα που έχω κρατήσει, δε μοιάζουν μεταξύ τους, διακρίνονται οι διαφορετικές περίοδοι. Το μάτι ενός ζωγράφου είναι παρατηρητής και ερευνητής. Επομένως, με ό,τι πέφτει στην αντίληψή μου και μου προξενεί το ενδιαφέρον, ασχολούμαι και όλα τα θέματα της ζωής για μένα είναι γόνιμα. Έχω ασχοληθεί με όλα τα είδη ζωγραφικής και με το πορτραίτο και με το ανθρώπινο σώμα, με τα τοπία και με λεπτομέρειες της φύσης, με τη νεκρή φύση, με πιο ονειρικά έργα -πιο παλιά η δουλειά μου ήταν πιο ονειρική και πιο προσωπική- με άλλου είδους παραστάσεις, θάλασσες, λιμάνια, καράβια, κτήρια… Ζωγραφίζω τα πάντα, με ό,τι δηλαδή μου κεντρίσει το ενδιαφέρον ασχολούμαι μέχρι να το εξαντλήσω. Τα κτήρια και οι πολυκατοικίες της Αθήνας ήταν κι αυτή μια περίοδος πολύ γόνιμη στη ζωή μου και την κάλυψα με δύο μεγάλες ατομικές εκθέσεις, οι οποίες ήταν και πολύ επιτυχημένες.
-Και από τα κτήρια της Αθήνας περάσατε στα τοπία της Μεσσηνίας…
Ναι… από τη μια βλέπουμε το αστικό τοπίο, όπου λείπει το φυσικό περιβάλλον, και ξαφνικά λες και το εξάντλησα αυτό το θέμα, μπήκα στη φύση. Η αλήθεια είναι, όμως, ότι η φύση με τραβούσε πάντα, τοπία έκανα ανέκαθεν, όπου κι αν πήγαινα. Νομίζω ότι η φύση είναι το μεγάλο μοντέλο για ένα ζωγράφο. Κι εγώ αν δεν ήμουν ζωγράφος, θα ήθελα να είμαι γεωργός! Μου αρέσει πάρα πολύ η γη, θα μπορούσα να έχω ένα χωράφι και να καλλιεργώ. Να που βγαίνει το… απωθημένο, λοιπόν.
-Τι βλέπει ο κόσμος που επισκέπτεται την έκθεση στην Α49 και τι δυσκολίες συναντήσατε δημιουργώντας τα «Χρώματα της Μεσσηνίας»;
Οι όποιες τεχνικές δυσκολίες και οι αρνητικές καμιά φορά συγκυρίες που υπάρχουν, ξεπερνιούνται όταν ο σκοπός να δημιουργήσεις κάτι σημαντικό είναι δυνατός και έντονος. Στην προκειμένη περίπτωση, ο σκοπός ήταν να αποτυπώσω την ξεχωριστή και ιδιαίτερη ομορφιά της μεσσηνιακής φύσης και ειδικά το δέντρο της ελιάς, που δεσπόζει σχεδόν παντού. Μπροστά σε αυτή την προτεραιότητα, οι όποιες δυσκολίες τεχνικής φύσης παραμερίζονται.
Στην έκθεση βλέπετε, λοιπόν, μια επιλογή τοπίων της Μεσσηνίας, και κατά δεύτερο το θέμα με το ιερό δέντρο της Μεσσηνίας. Είναι δυαδικό, δηλαδή, από τη μια τα τοπία, σαν οδοιπορικό σε κάποιες περιοχές, και παράλληλα μια ζωγραφική έρευνα επάνω στην ελιά, το δέντρο, τη φυλλωσιά, τους κορμούς κ.τ.λ. και πώς μπορούμε να το αναπαραστήσουμε. Το έχω δει και από διάφορες φάσεις, σε πιο κοντινά πλάνα, σαν να είμαι μες στη φυλλωσιά, λες και προσπαθώ να δω τα μοτίβα, τα σχήματα με έναν άλλον τρόπο, πιο κοντινό στο δέντρο. Όλο αυτό μου δημιούργησε ένα άλλο περιβάλλον ζωγραφικό και μια νέα οπτική γωνία.
-Μπορούμε να προσδιορίσουμε την τεχνοτροπία σας και το ζωγραφικό σας στίγμα;
Ακόμα δεν έχω κατασταλάξει, υπάρχει αυτή η ποικιλία θεμάτων, αλλά και τεχνοτροπιών και θέλω να δουλέψω κι άλλο. Ταξιδεύει το έργο ακόμη, είναι στην πορεία του και αλλάζει όψεις. Είναι φυσικό όσο ωριμάζουμε να αλλάζουμε λίγο και τις τεχνικές μας και τους τρόπους. Όπως αλλάζει η κοινωνία και ο τρόπος που βλέπουμε τα πράγματα, το ίδιο συμβαίνει και στη ζωγραφική. Βλέπω κάποια προηγούμενα στάδια και διαπιστώνω πόσο έχω αλλάξει και έχω ωριμάσει. Τα καλά έργα είναι διαχρονικά, βέβαια.
Σίγουρα είμαι παραστατικός ζωγράφος, αναπαριστώ τα πράγματα, τα σέβομαι, δηλαδή, δεν τα αλλοιώνω. Μου αρέσει να δίνω τη μορφή των πραγμάτων, όχι σαν αντιγραφή βέβαια, δεν αντιγράφω τη φύση, την ερμηνεύω, μου αρέσει να ερμηνεύω τη φύση. Το κυρίαρχο στοιχείο μου είναι πως είμαι παραστατικός ζωγράφος.
Στην έκθεση της Καλαμάτας έχουμε στοιχεία ιμπρεσιονισμού και εξπρεσιονισμού, η πινελιά είναι αρκετά δυναμική σε πολλές περιπτώσεις, οπότε πηγαίνει προς τον εξπρεσιονισμό και το χρώμα είναι αρκετά έντονο, αλλά και η ιμπρεσιονιστική πινελιά έχει χρώμα. Έχει και από τις δύο σχολές, νομίζω, κι αυτό δίνει και μια κίνηση στο τοπίο, δίνει αυτή τη φευγαλέα ματιά και πινελιά -ιδίως στις φυλλωσιές, εκεί το βλέπω.
-Ο Μόραλης πώς ήταν ως δάσκαλος και πώς σας επηρέασε;
Ο Μόραλης, επειδή ήταν πολλά χρόνια καθηγητής, έχει βγάλει πολλές φουρνιές ζωγράφων, πάρα πολλούς ζωγράφους. Εγώ διατηρώ μια πολύ ωραία, πολύ τρυφερή ανάμνηση και κρατάω πολύ όμορφες αναμνήσεις για το δάσκαλό μου, αν και δε μοιάζει η ζωγραφική μου με τη δική του -κι αυτό θεωρώ ότι είναι ένα καλό στοιχείο. Σίγουρα έχει επηρεάσει όλους τους μαθητές του κι εμένα καταλαβαίνω πού με έχει επηρεάσει. Δεν τα έλεγε με τα λόγια, καθώς δε μιλούσε πολύ, αλλά μας έδειχνε κυρίως με τα έργα, με τον τρόπο που στήνουμε μια σύνθεση και ήθελε ένα μέτρο χωρίς υπερβολές και μια γεωμετρικότητα, όλα αυτά είναι θετικά στοιχεία που με επηρέασαν.
Όπως με επηρέασε και στη σκηνογραφία ο Βασίλης Βασιλειάδης του Εθνικού Θεάτρου. Έβγαλε κι αυτός πολλές γενιές σκηνογράφων. Ήταν ένας έμπειρος άνθρωπος, χρόνια στο θέατρο και μας έμαθε πολλά σοφά πράγματα. Όσοι τον ακολούθησαν πήγαν πολύ καλά.
-Σημαντικοί ζωγράφοι που ξεχωρίζετε και έχουν ασκήσει επιρροή πάνω σας;
Στην Ελλάδα πάντα είχαμε σημαντικούς ζωγράφους, σε όλες τις εποχές, αλλά δεν ήταν επαρκώς αναγνωρισμένοι ποτέ, είναι λίγο περιθωριακή η χώρα μας στον τομέα της ζωγραφικής. Στην παγκόσμια ζωγραφική το φάσμα είναι πραγματικά ευρύ, πέλαγος… Σπουδαίοι ζωγράφοι και από την Αναγέννηση, όπως ο Λεονάρδο Ντα Βίντσι, ένας πολύ μεγάλος ζωγράφος που με είχε απασχολήσει πολύ, ο Ρέμπραντ ο μεγάλος μας δάσκαλος που είναι μετά, στο Μπαρόκ, ο Γκόγια επίσης με ενδιαφέρει πάρα πολύ και ο Μανέ από τους πιο πρόσφατους, από τον 19ο αιώνα, είναι ιμπρεσιονιστής. Είναι εκατοντάδες οι πολύ καλοί, αλλά αυτούς τους θεωρώ πιο “κοντινούς” μου. Από την Ελλάδα με ενδιαφέρει και τους θεωρώ κορυφαίους τον Νίκο Λύτρα, τον Παπαλουκά και τον Παρθένη.
-Εσείς τι τονίζετε στους δικούς σας μαθητές;
Τους έλεγα πάντα ότι εγώ δε φιλοδοξώ να σας κάνω ζωγράφους, δε νομίζω ότι έχω αυτή την ικανότητα, αλλά θέλω να σας μάθω να βλέπετε διαφορετικά. Στην αρχή δεν το είχαν καταλάβει, αλλά τώρα που τους το λέω, με λατρεύουν γι’ αυτό το πράγμα κι απ’ ό,τι φαίνεται, το πετυχαίνουμε.
-Στο πέρασμα του χρόνου έχει αλλάξει ο τρόπος που αντιμετωπίζουμε στη χώρα μας την Τέχνη;
Πάσχουμε ακόμη ως χώρα σε αυτό. Η κοινωνία μας δεν είναι ακόμη ώριμη όπως είναι σε άλλες χώρες και σε αυτό φταίει και η εκπαίδευση, που έπρεπε να ξεκινά από τα Δημοτικά Σχολεία. Δεν έχουμε αποκτήσει ακόμη την κουλτούρα να βλέπουμε τη ζωγραφική, να πηγαίνουμε άνετα στα μουσεία, σε γκαλερί, να αποκτούμε έργα. Όλα αυτά είναι ολόκληρη «πολιτική» και η χώρα μας δεν είναι τόσο προηγμένη σε αυτό τον τομέα. Είναι ένα διαχρονικό παράπονο των καλλιτεχνών, όχι μόνο στη ζωγραφική, και σε άλλες τέχνες. Θεωρείται “πολυτέλεια” και είναι λίγο απρόσιτη, ειδικά η ζωγραφική σε σχέση με άλλες τέχνες. Επειδή είναι λίγο πιο ασκητική σαν τέχνη και δεν απευθύνεται σε μεγάλο κοινό και μεγάλες αίθουσες, πάσχει και χάνει περισσότερο. Ο κόσμος δεν έχει την κουλτούρα να προσεγγίσει τον κόσμο της ζωγραφικής, αλλά νομίζω ότι αυτό θα γίνει. Θέλω να είμαι αισιόδοξος.
-Τι θα λέγατε σε έναν θεατή που στέκεται απέναντι σε έναν πίνακα για να κατανοήσει καλύτερα αυτό που βλέπει;
Να τον δει από μια απόσταση αρκετή και δε χρειάζεται απαραίτητα να ψάχνει να βρει διάφορα μυστικά. Εγώ νομίζω ότι η εικόνα, η ζωγραφική, όταν είναι καλή ζωγραφική, σε συγκλονίζει και σε καθηλώνει και δε θέλει και πολύ ψάξιμο. Με το που σε συγκλονίσει μια εικόνα έχεις πάρει όλο το ηλεκτρικό ρεύμα που θέλει να σου ακτινοβολήσει, οπότε παίρνεις και τα νοήματα και όλα, και κάθεσαι και το απολαμβάνεις. Η ζωγραφική είναι μια απόλαυση, όπως είναι σε όλα τα πράγματα που μπορούμε να απολαμβάνουμε, όπως ένα καλό κρασί, μια καλή κουβέντα, μια καλή παρέα, μια καλή διάλεξη, μια καλή ταινία. Έτσι είναι και μια καλή ζωγραφική, κάθεσαι και την απολαμβάνεις και ό,τι αποκομίσεις, αυτό είναι…
Σύντομο βιογραφικό
Ο Ανδρέας Δεβετζής γεννήθηκε στην Αθήνα το 1954. Σπούδασε στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών στο Τμήμα της Ζωγραφικής με καθηγητή τον Γιάννη Μοραλη και Σκηνογραφία με καθηγητή τον Βασίλη Βασιλειάδη. Αποφοίτησε το έτος 1978 και με υποτροφία της Σχολής Καλών Τεχνών πήγε στο Παρίσι, όπου σπούδασε Ζωγραφική στην Ecole Superieure Nationale des Beaux Arts και Ιστορία της Τέχνης στο Πανεπιστήμιο Paris X.
Ζει και εργάζεται στην Αθήνα ως ζωγράφος, σκηνογράφος, καθηγητής σχεδίου και ζωγραφικής. Επίσης έχει εργασθεί ως διακοσμητής εσωτερικών χώρων και έχει επιμεληθεί εκθεσιακούς χώρους επιχειρήσεων. Έχει φιλοτεχνήσει εξώφυλλα ποιητικών συλλογών και έχει εικονογραφήσει διάφορα έντυπα. Επίσης, έχει ασχοληθεί και με τη χαρακτική. Έργα του υπάρχουν σε ιδιωτικές συλλογές στην Ελλάδα, καθώς και στο εξωτερικό (Γαλλία, ΗΠΑ, Γερμανία, Ολλανδία, Αυστραλία) και σε μουσεία.
Παράλληλα με τη ζωγραφική έχει εργασθεί από το 1984 ως σκηνογράφος σε τηλεοπτικές παραγωγές στην Ελληνική Τηλεόραση.
Της Χριστίνας Ελευθεράκη
