Μηδενίστηκε η χρηματοδότηση για το μεγάλο αρδευτικό έργο
Καταστροφικές και… απρόσμενες είναι οι εξελίξεις για το μεγαλύτερο αρδευτικό έργο που σχεδιάστηκε τα τελευταία χρόνια για τη Μεσσηνία και συνολικά για τον πρωτογενή τομέα της Πελοποννήσου, καθώς με επίσημη απόφαση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έγινε ανάκληση της ένταξης του έργου «Φράγμα Μιναγιώτικο και δίκτυο άρδευσης» από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Με απόφαση που υπέγραψε ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νικόλαος Παπαθανάσης, το έργο με κωδικό ΟΠΣ ΤΑ 5186570 παύει πλέον να χρηματοδοτείται από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα NextGenerationEU, έπειτα από την αναθεώρηση του Ελληνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ), η οποία εγκρίθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2025 από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Απένταξη
Η απόφαση ανακαλεί την αρχική ένταξη του έργου που είχε γίνει τον Οκτώβριο του 2022 και αποτελούσε μέρος της δράσης «Μεγάλο πρόγραμμα αρδευτικών έργων με ΣΔΙΤ για την ενίσχυση της γεωργικής παραγωγής».
Το συγκεκριμένο έργο θεωρούνταν στρατηγικής σημασίας για τη Μεσσηνία, καθώς συνδεόταν άμεσα με τη διαχείριση των υδάτινων πόρων, τη θωράκιση της αγροτικής παραγωγής απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης και τη στήριξη των καλλιεργειών σε μια περιοχή με έντονη αγροτική δραστηριότητα.
Σύμφωνα με την επίσημη απόφαση, η ανάκληση σχετίζεται με την αφαίρεση του έργου από το συνολικό αναθεωρημένο πρόγραμμα του Ταμείου Ανάκαμψης για την Ελλάδα. Στο κείμενο της απόφασης επισημαίνεται ρητά ότι η ανάκληση γίνεται «λόγω αφαίρεσης του εν λόγω έργου κατά την αναθεώρηση του ΕΣΑΑ για την Ελλάδα».
Το έργο εντασσόταν στον πυλώνα της «Πράσινης Μετάβασης» και ειδικότερα στον άξονα που αφορά στην αειφόρο χρήση των φυσικών πόρων, την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Επρόκειτο για μία από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις αρδευτικού χαρακτήρα που είχαν σχεδιαστεί στη νότια Πελοπόννησο, με στόχο τη δημιουργία σύγχρονων υποδομών αποθήκευσης και διανομής νερού.
Μηδένισαν τα νούμερα…
Η αρχική χρηματοδότηση του έργου μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων ανερχόταν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Ειδικότερα, για το βασικό έργο «Φράγμα Μιναγιώτικο και δίκτυο άρδευσης» είχε εγκριθεί προϋπολογισμός ύψους 31.558.000 ευρώ, ενώ επιπλέον 1.911.122,50 ευρώ είχαν προβλεφθεί για αγορά εδαφικών εκτάσεων που συνδέονται με την υλοποίηση της παρέμβασης.
Με τη νέα απόφαση, οι δύο αυτοί κωδικοί μηδενίζονται, γεγονός που πρακτικά σημαίνει ότι το έργο παύει να διαθέτει χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης. Στον σχετικό πίνακα της απόφασης, ο προτεινόμενος προϋπολογισμός εμφανίζεται πλέον στο «0,00 ευρώ».
Το «Φράγμα Μιναγιώτικο» είχε παρουσιαστεί τα προηγούμενα χρόνια ως έργο – κλειδί για την ενίσχυση της αγροτικής οικονομίας της Μεσσηνίας. Η περιοχή αντιμετωπίζει διαχρονικά προβλήματα διαχείρισης υδάτινων πόρων, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες, ενώ οι ανάγκες άρδευσης αυξάνονται συνεχώς λόγω της εντατικοποίησης των καλλιεργειών και των επιπτώσεων της παρατεταμένης ξηρασίας.
Παράλληλα, το έργο είχε ενταχθεί στον ευρύτερο σχεδιασμό για μεγάλα αρδευτικά έργα μέσω Συμπράξεων Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), με στόχο τη δημιουργία ανθεκτικών υποδομών που θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν σταθερή επάρκεια νερού για χιλιάδες στρέμματα καλλιεργειών.
Υπενθυμίζεται ότι το έργο είχε δημοπρατηθεί και προσωρινός ανάδοχος έχει ανακηρυχθεί η Ένωση Προσώπων METLEN ENERGY & METALS , INTRAKAT Α.Ε. και ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ Α.Ε., ενώ η προσυμβατική διαδικασία βρισκόταν σε εξέλιξη.
Επρόκειτο να κατασκευασθεί φράγμα ύψους 51 μ. με χωρητικότητα 11 εκατ. m3, καθώς και νέο σύγχρονο υπογειοποιημένο και πλήρως εποπτευόμενο αρδευτικό δίκτυο για αρδευόμενη έκταση 35.000 στρεμμάτων. Ο προϋπολογισμός του ξεπερνούσε τα 126 εκατομμύρια ευρώ. Είχε δε χρόνο υλοποίησης από την υπογραφή της σύμβασης 36 μήνες, ενώ είχαν κηρυχτεί και οι αναγκαστικές απαλλοτριώσεις.
Ανησυχία
Η απόφαση προκαλεί έντονο προβληματισμό, καθώς δημιουργούνται σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον του έργου, αλλά και για το εάν θα εξευρεθεί εναλλακτική πηγή χρηματοδότησης ώστε να συνεχιστεί ο σχεδιασμός του.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αναφορά της απόφασης στις οικονομικές υποχρεώσεις που ενδεχομένως έχουν ήδη δημιουργηθεί. Συγκεκριμένα, διευκρινίζεται ότι για τυχόν οικονομικές εκκρεμότητες που απορρέουν από νομικές δεσμεύσεις οι οποίες έχουν ήδη αναληφθεί, θα εφαρμοστεί το άρθρο 40 του νόμου 5294/2026. Αυτό σημαίνει ότι το Δημόσιο αναγνωρίζει την πιθανότητα ύπαρξης συμβατικών ή άλλων οικονομικών υποχρεώσεων που πρέπει να τακτοποιηθούν, παρά την απένταξη του έργου.
Ως υπουργείο ευθύνης παραμένει το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ενώ φορέας υλοποίησης ήταν η Ειδική Υπηρεσία Εφαρμογής Άμεσων Ενισχύσεων και Τομεακών Παρεμβάσεων. Η ημερομηνία έναρξης του έργου είχε οριστεί η 18η Οκτωβρίου 2022.
Η κυβέρνηση, όπως όλα δείχνουν, προχωρά σε ευρύτερη αναθεώρηση έργων που είχαν ενταχθεί στο Ταμείο Ανάκαμψης, προκειμένου να διασφαλιστεί η επίτευξη των αυστηρών χρονοδιαγραμμάτων και των οροσήμων που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Πηγές με γνώση των διαδικασιών επισημαίνουν ότι αρκετά έργα ανά την Ελλάδα επανεξετάστηκαν ως προς την ωριμότητα, τη δυνατότητα υλοποίησης εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών και τη συμβατότητά τους με τους αναθεωρημένους στόχους του προγράμματος.
Για τη Μεσσηνία, πάντως, η απένταξη του «Φράγματος Μιναγιώτικου» αποτελεί μία ιδιαίτερα δυσμενή εξέλιξη, καθώς πρόκειται για έργο που είχε συνδεθεί με τις προσδοκίες για ενίσχυση της αγροτικής παραγωγής, εξοικονόμηση υδάτινων πόρων και συνολική αναβάθμιση των αρδευτικών υποδομών της περιοχής.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς θα φανεί αν το έργο μπορεί να επανενταχθεί σε άλλο χρηματοδοτικό εργαλείο ή αν οδηγείται οριστικά στις ελληνικές καλένδες.
Της Βίκυς Βετουλάκη
