Νέο χωροταξικό «μπλόκο» πάνω από τα 1.200 μέτρα
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας φέρνει ριζικές αλλαγές στον χάρτη των αιολικών και φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων στη χώρα, με την πιο ηχηρή παρέμβαση να αφορά στην οριζόντια απαγόρευση εγκατάστασης ανεμογεννητριών σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων.
Η ρύθμιση, που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έως τις 24 Ιουνίου, αναμένεται να αναδιαμορφώσει σημαντικά τον ενεργειακό σχεδιασμό, προκαλώντας ταυτόχρονα αντιδράσεις από την αγορά των ΑΠΕ και ικανοποίηση σε πολλές τοπικές κοινωνίες που εδώ και χρόνια αντιδρούν στην επέκταση των αιολικών εγκαταστάσεων σε ορεινούς όγκους και νησιωτικές περιοχές.
Εκτός ο Ταΰγετος
Το όριο των 1.200 μέτρων θεωρείται από πολλούς το πλέον εμβληματικό μέτρο του νέου πλαισίου, καθώς αποκλείει αυτομάτως από τη χωροθέτηση νέων αιολικών έργων σημαντικές ορεινές περιοχές της χώρας, όπου μέχρι σήμερα υπήρχε έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον λόγω υψηλού αιολικού δυναμικού. Σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, η επιλογή του συγκεκριμένου υψομέτρου βασίζεται σε επιστημονικά και περιβαλλοντικά κριτήρια, καθώς πάνω από αυτό αρχίζει το αλπικό τοπίο και εντοπίζονται ιδιαίτερα ευαίσθητα οικοσυστήματα.
Στην πράξη, η νέα ρύθμιση βάζει εκτός σχεδιασμού περιοχές όπως τα Άγραφα, ο Σμόλικας, η Τύμφη, ο Ταΰγετος, ο Πάρνωνας, η Δίκτη και τα Λευκά Όρη, ενώ παράλληλα απαγορεύεται η εγκατάσταση αιολικών και στα λεγόμενα «απάτητα βουνά», δηλαδή σε ορεινές περιοχές χωρίς οδική διάνοιξη. Το ΥΠΕΝ συνδέει τις επιλογές αυτές με την ανάγκη προστασίας της βιοποικιλότητας και του φυσικού τοπίου, αλλά και με την προσπάθεια να μπει τέλος στις συγκρούσεις που είχαν δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια ανάμεσα σε επενδυτές, τοπικές κοινωνίες και περιβαλλοντικές οργανώσεις.
Περιορισμοί
Το νέο πλαίσιο δεν περιορίζεται μόνο στα ορεινά. Εισάγει παράλληλα αυστηρούς γεωγραφικούς αποκλεισμούς και στον νησιωτικό χώρο, καθώς απαγορεύει νέα αιολικά πάρκα σε νησιά μικρότερα των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Από τον περιορισμό εξαιρούνται ουσιαστικά μόνο 15 μεγάλα νησιά της χώρας, μεταξύ αυτών η Κρήτη, η Ρόδος, η Κάρπαθος, η Άνδρος και η Νάξος. Έτσι, σχεδόν όλες οι Κυκλάδες τίθενται εκτός νέου αιολικού σχεδιασμού, εξέλιξη που θεωρείται απάντηση στις έντονες αντιδράσεις κατοίκων και φορέων σε νησιά με ισχυρό τουριστικό και πολιτιστικό αποτύπωμα.
Παράλληλα, το χωροταξικό προβλέπει καθολικές απαγορεύσεις εγκατάστασης φωτοβολταϊκών σε περιοχές Natura 2000, δάση, δασικές εκτάσεις, εθνικούς δρυμούς, υγροτόπους Ραμσάρ και προστατευόμενα τοπία φυσικού κάλλους. Ειδικοί κανόνες τίθενται και για την οπτική ένταξη των έργων, με υποχρεωτικές μελέτες θέασης κοντά σε αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Ωστόσο, παρά την αυστηροποίηση των κανόνων, το νέο πλαίσιο δεν έχει αναδρομική ισχύ. Αυτό σημαίνει ότι εξαιρούνται από τους περιορισμούς έργα που ήδη λειτουργούν, έργα με εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους, αλλά και επενδύσεις που είχαν καταθέσει πλήρη φάκελο αδειοδότησης έως τις 20 Μαΐου 2026.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, εκτός των νέων περιορισμών μένουν ώριμες επενδύσεις συνολικής ισχύος άνω των 50 GW.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη επιτάχυνσης της πράσινης μετάβασης και στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Από την άλλη πλευρά, εκπρόσωποι της αγοράς αιολικής ενέργειας θεωρούν ότι η απαγόρευση πάνω από τα 1.200 μέτρα είναι υπερβολικά αυστηρή και ενδέχεται να περιορίσει σημαντικά τη δυνατότητα ανάπτυξης αποδοτικών έργων σε περιοχές με εξαιρετικό αιολικό δυναμικό.
