Ο πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων του Μουσείου Κατσουλίδη, Δημητρης Δημητροπουλος, μιλάει στο «Θ»

«Στο μουσείο γυμνάζουμε την ψυχή μας»… 

Θιασώτης της άποψης ότι «ο κόσμος προχωράει πάντα με τις εξαιρέσεις» ο Δημήτρης Δημητρόπουλος, πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων του Μουσείου Κατσουλίδη, μαζί με μερικούς ακόμη «ρομαντικούς», προσπαθούν να…φυτέψουν σπόρους πολιτισμού στη Μεσσήνη. Οι συνθήκες δεν είναι πολύ πρόσφορες, σε μια χώρα που θεωρεί την Τέχνη «πολυτέλεια», πολύ περισσότερο όταν μιλάμε για μια μικρή επαρχιακή πόλη. 

Εν προκειμένω, ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι η κακή κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει το μουσείο όπου στεγάζονται εκατοντάδες έργα του σπουδαίου Νησιώτη χαράκτη, γίνονται μαθήματα και πλήθος άλλων δράσεων -ένας χώρος σημείο αναφοράς για τη Μεσσήνη, με σημαντικό αντίκτυπο και ακόμα μεγαλύτερες, αλλά αναξιοποίητες, δυνατότητες.

Την τελευταία δεκαετία έχουν πραγματοποιηθεί εκεί, αλλά και στην Αρχαία Μεσσήνη, πάνω από 40 εκδηλώσεις, με τον Δημήτρη Δημητρόπουλο να είναι βασικός εμπνευστής και διοργανωτής στις περισσότερες από αυτές, ακολουθώντας την πρακτική «καμία εκδήλωση δε μοιάζει με τις άλλες». 

Ο κ. Δημητρόπουλος μας μίλησε κατά κύριο λόγο για το μουσείο και τις εκδηλώσεις, για τα προβλήματα που υπάρχουν («Το μουσείο έχει αφεθεί στην τύχη του εδώ και καιρό. Ορθότερα, υπολειτουργεί», λέει χαρακτηριστικά), καθώς για τον άνθρωπο-καλλιτέχνη Τάκη Κατσουλίδη. Αναφέρθηκε, επίσης, στη «θητεία του» στον άλλο σημαντικό πόλο πολιτισμού της Μεσσήνης, τον Σύλλογο Απανταχού Νησιωτών «Ο Πάμισος», δεν αρνήθηκε κάποιες πιο προσωπικές ερωτήσεις, ενώ εκμεταλλευτήκαμε και την εμπειρία του στον τραπεζικό χώρο για μια ερώτηση περί οικονομικών, με τον ίδιο να μη «μασάει τα λόγια του» ούτε εκεί, ζητώντας ουσιαστικά πολιτική λύση και παρέμβαση της Τράπεζας της Ελλάδος για τα υπερχρεωμένα, λόγω των επαχθών δανειακών συμβάσεων, νοικοκυριά. 

Όλα αυτά μέσα από την παρακάτω συνέντευξη:

-Ξεφυλλίζοντας τις αφίσες από τη 10ετή δράση των Φίλων του Μουσείου Κατσουλίδη η πρώτη ερώτηση είναι τι γεύση σάς αφήνει όλο αυτό;Υπάρχουν κάποιες πολύ «δυνατές» στιγμές που ξεχωρίζετε;
Oι εκδηλώσεις στο Μουσείο Κατσουλίδη και αυτές στην Αρχαία Μεσσήνη, στο σύνολο 40 τον αριθμό, ήταν όλες πρωτότυπες, διαφορετικές, πειραματικές εν πολλοίς και ενδιαφέρουσες. Αν θα ξεχώριζα κάποιες, θα πω τουλάχιστον πέντε. Τα δύο βιβλία του Πέτρου Θέμελη που εκδώσαμε και οι αντίστοιχες βραδιές στην Αρχαία Μεσσήνη και στο μουσείο (2021 και 2023), η ταινία για τον Victor Ullmann από τον Γιάννη Γρηγορόπουλο και τη μουσική του (live) από τη Maria Garzon (2017), το αφιέρωμα στη Μαρία Κάλλας στην Αρχαία Μεσσήνη με τις εκπληκτικές Μυρσίνη Μαργαρίτη και Μαρί Έλεν Νέζη(2023) και τις δύο βραδιές (2017 και 2018) Jazz και Swing & Blues με το group του Βασίλη Τζαβάρα.

-Ως πρόεδρος του Συλλόγου «Φίλοι του Μουσείου Κατσουλίδη», ποιες πρωτοβουλίες και δράσεις σάς αφήνουν περισσότερο ικανοποιημένο σε αυτή τη δεκαετή θητεία στο Δ.Σ.;
Θα αναφέρω πρώτα την παρέα του Δ.Σ.: Μαργαρίτα Bovicelli, Κώστας Κυριακόπουλος, Αγγελική Μαντά και Νίκος Ρούτσης. Σε προηγούμενα Δ.Σ.συμμετείχαν ο Χρ. Χριστόπουλος, πρώην δήμαρχος Μεσσήνης, και η Νίκη Παπαδοπούλου (γιατρός) από την Καλαμάτα. Όλοι μας είμαστε διαφορετικοί ως χαρακτήρες, αλλά αυτό λειτούργησε δημιουργικά. Αναφέρω κάποιες δράσεις χρονολογικά: 1. Χορωδία Kodaly στη Αρχαία Μεσσήνη (2/7/2016).2. Αντιγόνη, σε σκηνοθεσία Θ. Τερζόπουλου, κινηματογραφημένη παράσταση στην Ιταλία που παίχθηκε σε μεγάλη οθόνη στο αρχαίο θέατρο (9/7/2016).3. Πέτρος Θέμελης, Τι έτρωγαν οι κάτοικοι στην Αρχαία Μεσσήνη. 4. Παρουσίαση του βιβλίου της Κικής Πατρίκη “Νησιώτικα Αργιολόγια”, έκδοση των Φίλων του Μουσείου Κατσουλίδη (17/11/2018). 5. Venezia Viva, Έκθεση Χαρακτικών από τη Βενετία (16/3/2019). 6. Ο συνθέτης Τάσος Καρακατσάνης, η Φωτεινή Νικολαΐδου και ο Γιάννης Θωμόπουλος σε μια βραδιά μουσικής και ποίησης (4/5/2019). 7. Φαγκότο και πιάνο (Γ.Μουνδρουλέας και Μαρία Παπαπετροπούλου 8/12/2019). 8. Spiritual Αλέξανδρος Τσίχλης και 8μελής χορωδία (26/11/22). 9. Ταινία για τονΓιώργο Μανιάτη, με τίτλο “Για χωρίς λόγους” από τον Στ. Ψυλλάκη. 10.Ηλίας Μπιτσάνης, μια βόλτα στους δρόμους της Μεσσήνης και στην ιστορία τους (26/3/2023). 11. Italian Lyric Enseble (1.9.2023). 12. Ρεμπέτικη βραδιά (27/1/2024). 13. Χλωμά βουνά, Τίνα Κουτσουμπού,βιβλιοπαρουσίαση (10/4/2024). 14. Dr Atomic band (18/5/2024). 15. Τραγούδια του Μεσοπολέμου (15/2/2025). 16. Skreefer Madness (31/5/2025). 17. “Ψιτ, η εκδίκηση των Μεσσηνίων”, Αλέκα Κατσουλίδη, βιβλιοπαρουσίαση (20/8/2025).

Κάθε εκδήλωση που κάνουμε είναι ένα στοίχημα που συνήθως κερδίζουμε. Είμαι και είμαστε πολύ ικανοποιημένοι από το άνοιγμα στο άγνωστο και στο απρόοπτο. Πάντα με ενδιαφέρει σε κάθε εκδήλωση να υπάρχει το στοιχείο της έκπληξης, αυτό που θα παραμείνει για πολύ χρόνο στο κοινό.

-Τι κάνατε φέτος και τι άλλο υπάρχει προγραμματισμένο ή σχεδιάζετε για τη συνέχεια;
Στις 7/2/2026 κάναμε μια βραδιά με την ποίηση του Σαράντου Ντουφεξή,αρχιτέκτονα και ποιητή από τη Μεσσήνη, που έχει φύγει από τη ζωή. Μια πολύ αξιόλογη βραδιά. Την 1^η/4/2026, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης και πρόσφατο βιβλίο της Φωτεινής Νικολαΐδου, επτά ποιητές από τη Μεσσηνία παρουσίασαν παράλληλα ποιήματα. Την 3^η/5/2026 η Μαριλένα Κυριακοπούλου και η Σοφία Τσόγκα έκαναν μια βραδιά με “Μια βόλτα στα Επτάνησα”. Έγιναν επίσης άλλες τρεις εκδηλώσεις στο μουσείο από άλλους φορείς. Υπάρχουν για το άμεσο μέλλον εκδηλώσεις που σχεδιάζουμε και θα γίνουν, εφόσον οι συνθήκες στον χώρο γίνουν λειτουργικές.

-Ποιες είναι οι προτάσεις για την καλύτερη αξιοποίηση του μουσείου;
Θα ξεκινήσω με κάτι που μου άρεσε από τις Βάκχες που είδα φέτος. «Εκείνα που είναι να γίνουν δεν έγιναν ποτέ κι αυτά που γίνονται δεν ήταν για να γίνουν». Από τα 10 χρόνια που ασχολούμαι με αυτά που έχουν γίνει στο μουσείο είχα μια ελπίδα από τη Δημοτική Αρχή, γιατί ήταν επαναλαμβανόμενη υπόσχεση ότι το κτήριο του μουσείου είχε ενταχθεί σε πρόγραμμα ανακαίνισης για 1 εκατομμύριο ευρώ, που θα άλλαζε κυριολεκτικά την εικόνα και τη χρήση του κτηρίου και του μουσείου. Δυστυχώς, όπως προφορικά έχουμε ενημερωθεί, το πρόγραμμα έληξε, έχει γίνει η μελέτη, την οποία όμως δεν είδαμε ποτέ. Επομένως, το να αναφέρω πώς θα εξελίσσονταν τα θέματά μας είναι εκτός συζήτησης.

Το μουσείο έχει αφεθεί στην τύχη του εδώ και καιρό. Δεν υπάρχει μόνιμος υπάλληλος, λειτουργεί χωρίς φροντίδα. Ορθότερα, υπολειτουργεί. Αρκετοί ενδιαφερόμενοι μου τηλεφωνούν να μάθουν πώς μπορούν να επισκεφθούν τον χώρο γιατί λείπει ο φύλακας. Να μη συνεχίσω. Στις εκδηλώσεις που κάνουμε  ο Δήμος συμμετέχει συνήθως. Όχι πάντα. Αλλά, όπως ξέρετε, ο κόσμος προχωράει πάντα με τις εξαιρέσεις.

-Ο κόσμος της Μεσσήνης αγκαλιάζει όσα κάνετε;
Ξεκινήσαμε χωρίς χρήματα και χωρίς χρήματα πορευόμαστε. Συνήθως στις εκδηλώσεις υπάρχει κάποιος χορηγός. Επίσης, ζητάμε τη συμβολική συνδρομή των συμμετεχόντων, η οποία είναι εθελοντική. Η μόνη διαφήμιση είναι η αφίσα της εκδήλωσης και η ανάρτηση στο FB. Η αίθουσα είναι πάντα γεμάτη, το κοινό είναι διαφορετικό σε κάθε εκδήλωση και πρέπει να αναφέρω ότι πάρα πολύ κοινό έρχεται από την Καλαμάτα.

-Πώς βλέπετε εσείς τον άνθρωπο και καλλιτέχνη Τάκη Κατσουλίδη;
Το Μουσείο Χαρακτικής Τάκη Κατσουλίδη εγκαινιάσθηκε το 2002 σε ένα μοναδικό κτήριο, από τα ελάχιστα που έχουν απομείνει μετά τους σεισμούς και έχουν αφήσει τα ίχνη της παλαιάς Μεσσήνης, και θα έλεγα ότι είναι και ο μοναδικός πολιτιστικός χώρος στη Μεσσήνη. Ο χαράκτης-ζωγράφος Τάκης Κατσουλίδης, έπειτα από πρόταση του τότε δημάρχου, συμφώνησε και δώρισε στον Δήμο 250 έργα του για να διαμορφωθεί το πρώην Δημαρχείο σε χώρο μουσείου με μόνιμη έκθεση των έργων του. Ο Κατσουλίδης, Νησιώτης, παρά τις μεγάλες δυσκολίες της ζωής, έκανε σπουδές στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών και μετά στο Παρίσι και είναι από τους πιο σπουδαίους Έλληνες καλλιτέχνες της μεταπολεμικής εποχής. Για τη ζωή του και για το έργο του έγινε μια σημαντική παρουσίαση το 2024 στο Πολεμικό Μουσείο Καλαμάτας από τον κύριο Γιάννη Μάριο Ψιμάδα, ειδικό επιστήμονα Στρατηγικού Σχεδιασμού, και εδώ θα ήθελα να σας καλέσω να κάνετε ένα αφιέρωμα για το μουσείο και τον Τάκη προσεχώς, και να συμβάλει και η οικογένειά του, δεδομένου ότι η κόρη του είναι σημαντική εικαστικός με πολλές παρουσιάσεις σε γκαλερί στην Αθήνα. 

Εκτιμώ πολύ τις εργασίες που έχει κάνει ο Κατσουλίδης, τα βιβλία που έχει εκδώσει, την όλη πορεία του στην τέχνη και το γεγονός ότι ένα κομμάτι της δουλειάς του βρίσκεται στη Μεσσήνη. Σε αντίθεση με άλλους καλλιτέχνες που έμειναν στην επιτυχία και έχτισαν τη φήμη τους από μία σειρά έργων, ο Τάκης, όταν ολοκλήρωνε κάθε περίοδο, άλλαζε τελείως το θέμα, το ύφος και αυτός ο πειραματισμός, ανεξάρτητα αν αρέσει πολύ ή λίγο, δείχνει ότι δημιουργούσε από το μηδέν κάθε φορά. Έτσι από το πενάκι, το ασπρόμαυρο, πέρασε στο χρώμα στα μεγάλα έργα (με το περιστρεφόμενο καβαλέτο), στα φωτιζόμενα με τη μικτή τεχνική και στην αγαπημένη μου σειρά “πεταλούδες στα καμένα δάση”, και βεβαίως στα ζωγραφικά του. Ο Τάκης διαχρονικά ωρίμαζε παραμένοντας πάντα νέος.

-Γιατί ένας άνθρωπος από τη Μεσσήνη που έχει φτιάξει τη ζωή του στην Αθήνα, ή αλλού, επιστρέφει πάντα αφιερώνοντας κόπο και χρόνο για να διοργανώσει διάφορα;
Έχω και εγώ παιδικά και εφηβικά χρόνια στο Νησί που ποτέ δεν εγκατέλειψα, λόγω γονιών και πατρικού σπιτιού. Επίσης, έχω κάποιους φίλους που συναντιόμαστε για δημιουργικές συζητήσεις, που υλοποιούμε χωρίς μεγάλη προσπάθεια. Επειδή στην Αθήνα παρακολουθώ θέατρο και μουσικές σκηνές, έχω την εμπειρία να μεταφέρω πράγματα στο μουσείο. Στο μουσείο γυμνάζουμε τη ψυχή μας. Κάνει καλό.

-Από την άλλη «θητεία», στον Σύλλογο Απανταχού Νησιωτών «Ο Πάμισος», τι κρατήσατε;
Εκεί η παρέα δημιουργήθηκε το 1995 από τέσσερις φίλους, που το κοινό μας ήταν το πέρασμα από την μπάντα της Μεσσήνης. Έγιναν σημαντικά πράγματα και εκεί, βοήθησε και η εποχή. Διετέλεσα έξι χρόνια πρόεδρος, εκεί έγιναν τα δύο βιβλία του Π. Σκούφη, που είχατε συνέντευξη μαζί του. Έκανα μια απίστευτη διήμερη εκδήλωση για τα 15 χρόνια Πάμισος σε μια μεγάλη γκαλερί με εκθέσεις αφίσας, βιβλίων, μουσικής, με Ρώσο πιανίστα και λυρικές φωνές, ζωγραφική του Ν. Παναγιωτόπουλου, ομιλίες, video της Φρ. Ντόγκα και άλλα ενδιαφέροντα.

-Η Μεσσήνη έχει βγάλει πολλούς και σημαντικούς ανθρώπους της τέχνης των γραμμάτων και επιστημών, ενώ είναι μια μικρή πόλη. Υπάρχει εξήγηση γι’ αυτό; 
Όλοι οι άνθρωποι είναι εξαιρέσεις σε έναν κανόνα που δεν υπάρχει (Φ.Πεσσόα). Οι ιστορικοί Βασίλης Παναγιωτόπουλος και Βασίλης Κρεμμυδάς, ο ηθοποιός Στέφανος Ληναίος, οι ποιητές Κική Δημουλά και Γιώργος Μαρκόπουλος, ο συγγραφέας Γιώργος Μανιάτης και ο Σάκης Μανιάτης και μερικοί ακόμα, Κική Πατρίκη, Καίτη Καγκαράκη, Αλέκα Κατσουλίδη, Ηλίας Μπιτσάνης, Δημήτρης Μπουσούνης, Παν. Σκούφης, Δημ. Βαλαβάνης, είναι από τη Μεσσήνη. Να με συγχωρήσουν όσους παρέλειψα. Αυτό που έχει ενδιαφέρον είναι ότι υπάρχουν αστέρια δεύτερης και τρίτης γενιάς από τη Μεσσήνη που είναι παντελώς άγνωστα στο Νησί. Το ερώτημα είναι γιατί οι διοικούντες δε φροντίζουν να έχουν, τουλάχιστον, μια επαφή μαζί τους.

-Ο Πέτρος Θέμελης δεν ήταν «Νησιώτης», αλλά αγάπησε και πρόσφερε στη περιοχή όσο λίγοι ίσως. Τι θυμάστε από τη γνωριμία σας και ποια η παρακαταθήκη που κρατάτε;
Στη ζωή μας διασταυρωνόμαστε με διάφορους ανθρώπους, κάποιοι μας αγγίζουν βαθιά και ας τους ζούμε λίγο. Ένας τέτοιος ήταν ο Πέτρος Θέμελης. Η μεγαλύτερη «επένδυση» που θα ακτινοβολεί για χρόνια στη Μεσσήνη. Αυτό που θαύμασα ήταν το πείσμα, η εργατικότητα, η μαχητικότητα και το υψηλό διανοητικό του επίπεδο. Με αφορμή την έκδοση των δύοβιβλίων του, το 2021 και το 2023, ήμασταν πολύ κοντά και ένιωσα τις αγωνίες του για την Αρχαία Μεσσήνη.

-Επαγγελματικά ασχοληθήκατε με τα χρηματοοικονομικά, η αγάπη σας για τη μουσική και τον πολιτισμό πώς προέκυψε και πώς εκδηλώνεται;
Από μικρός έπαιζα μουσική στην μπάντα και στην Αθήνα παρακολουθώ μουσικές εκδηλώσεις. Όλα τα είδη μουσικής. Τελευταία πολλή τζαζ. Αυτά σε συνδυασμό με τα πολιτιστικά στον Πάμισο, έκαναν εύκολη την ενασχόλησήμου στο μουσείο. Όπως έλεγε ένας μεγάλος του κινηματογράφου, τα μεγάλα πράγματα τελειώνουν, τα μικρά αντέχουν. Αυτά μου αρέσουν. Το μουσείο έχει καταπληκτική ακουστική. Ο κόσμος είναι πολύ κοντά στους καλλιτέχνες και το αποτέλεσμα είναι μαγικό. Δε χρειαζόμαστε πάνω από 100 ανθρώπους σε κάθε εκδήλωση για να απολαύσουμε ένα ταξίδι.

-Έχετε απωθημένα; Τι άλλα θα θέλατε να κάνετε ως Νησιώτης και ως Δημήτρης;
Θα απαντήσω με μια φράση του Διονύση Σαββόπουλου που έκλεψα από ένα βιβλίο: «Άμα κάνεις μια βουτιά στον εαυτό σου, δε θα βρεις τον εαυτό σου,αλλά όλους τους άλλους…». Πάντα υπάρχουν πράγματα που θες να κάνεις. Είναι αυτό δημιουργικό απωθημένο;

-Τραπεζικά (αν το λέω σωστά), υπήρξε η κύρια επαγγελματική απασχόληση σας. Πώς βλέπετε τα οικονομικά πράγματα στη χώρα μας;
Ο κόσμος θα πηγαίνει μπροστά, αν διαθέτει και ηγεσία, ακόμα καλύτερα. Είχα αρκετή τραπεζική εμπειρία σε όλες τις θέσεις εργασίας και μετά τις τράπεζες εργάσθηκα για τέσσερα χρόνια στη βιομηχανία και είδα πώς παράγεται το προϊόν και πώς πωλείται. Σχετικά με τις τράπεζες, μου δίνεις την ευκαιρία να πω ότι: έχουν φθάσει πάλι 60 δισ. κεφαλαιοποίηση και το μεγαλύτερο μέρος είναι εκτός Ελλάδος. Το χειρότερο, όμως, που κάνουν τα τελευταία 15 χρόνια είναι ότι έχουν εγκλωβίσει 300.000 οικογένειες (1 εκατ. άτομα) με 70 δισ. σε δάνεια που δόθηκαν τη χρυσή οκταετία (2003-2011) και «κοκκίνισαν». Ενώ θα μπορούσαν να βρουν λύσεις, μέσω funds και services, εκμεταλλεύονται και απομυζούν με δανειακές συμβάσεις που επέβαλαν στους οφειλέτες για 30 χρόνια, που μάλιστα στη λήξη δε θα έχουν αποπληρώσει, αλλά θα επαναδιαπραγματευτούν και πάλι τα υπόλοιπα. Δηλαδή, θα εισπράξουν τρεις τουλάχιστον φορές το δάνειο. Και αυτό γιατί απαγορεύουν στον οφειλέτη να μάθει σε ποιο ποσό το αγόρασαν. Σήμερα, μετά δέκα χρόνια ρυθμίσεων, τα δάνεια είναι όπως και τότε. Κι όμως, υπάρχει λύση. Ξέφυγα λίγο και αυτό, γιατί θεωρώ άδικο η Τράπεζα Ελλάδος με τον θεσμικό της ρόλο να μη δίνει λύση και να σέρνει τους δανειολήπτες στην ανέχεια ισοβίως.

Της Χριστίνας Ελευθεράκη