«Ο κόσμος είναι πλέον πιο πρόθυμος να δοκιμάσει διαφορετικά είδη, να πειραματιστεί και να αναζητήσει κάτι πέρα από τα συνηθισμένα»
Το άκουσμα της λέξης «μανιτάρια» μπορεί να προκαλέσει εντελώς αντιδιαμετρικές σκέψεις και συναισθήματα, που κυμαίνονται από τη λατρεία μέχρι τον φόβο. Για πολύ κόσμο είναι ένα πεντανόστιμο, πολύ ιδιαίτερο και θρεπτικό έδεσμα (αντάξιο των ζωικών πρωτεϊνών) με πολλά ευεργετικά διατροφικά-θεραπευτικά οφέλη, που κερδίζει συνεχώς νέους φίλους.
Διαδεδομένο παραμένει, όμως, και το στερεότυπο ότι είναι επικίνδυνα, ιδιαίτερα όταν ακούμε στις ειδήσεις (πολύ σπάνια είναι η αλήθεια) για περιστατικά δηλητηριάσεων, που είναι σχεδόν πάντα αποτέλεσμα άγνοιας ή ημιμάθειας στη συλλογή άγριων ειδών.
Ο Λάμπρος Καραγγελής βάλθηκε για τα καλά να μας μεταδώσει τον αστείρευτο ενθουσιασμό και τη δική του μεγάλη αγάπη για τα μανιτάρια, μέσα από τη βραβευμένη Harma Foods, που καλλιεργεί, επεξεργάζεται και μεταποιεί, συσκευάζει και διαθέτει μανιτάρια και παράγωγα προϊόντα -εκτός από πολλά (κάποια περιζήτητα) είδη φρέσκων καλλιεργημένων ή άγριων μανιταριών, επίσης ζυμαρικά, τουρσί, ροφήματα, αποξηραμένα, τσάι, και ακόμα γλυκό του κουταλιού, μαρμελάδες, σοκολάτα και ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί κανείς…
Και φυσικά, μέσα από τις αξέχαστες γαστρονομικές εμπειρίες που προσφέρει η Cantharella, το μοναδικό εστιατόριο στο Ιστορικό Κέντρο της Καλαμάτας (Αιπύτου 2), που έχει σχεδόν αποκλειστικά στο μενού του μανιτάρια, μαγειρεμένα με πολλούς διαφορετικούς,πρωτότυπους, αλλά και πιο παραδοσιακούς τρόπους. Είναι πιάτα στα οποία δύσκολα μπορεί να αντισταθεί κάποιος και θέλει να τα δοκιμάσει όλα, με την γκάμα των προσφερόμενων εδεσμάτων να είναι πλήρης και εντυπωσιακή, από ορεκτικά, κυρίως πιάτα, ποτά, επιδόρπια, όλα με βάση τα μανιτάρια!
Επιπλέον, κάθε Τετάρτη και Σάββατο, ο Λάμπρος διαθέτει μανιτάρια και άλλα παράγωγα προϊόντα στην Κεντρική Αγορά Καλαμάτας, που γίνονται ανάρπαστα!
Όλα αυτά είναι επιτεύγματα που έχει καταφέρει μια μεσσηνιακή οικογενειακή επιχείρηση, μέσα από πολλές δυσκολίες, με πολύ κόπο και μεγάλη αφοσίωση, αλλά το αποτέλεσμα τους αποζημιώνει όλους.
Για δύο πράγματα είναι ιδιαίτερα υπερήφανος ο Λάμπρος Καραγγελής, το ότι μέσα από την Cantharella και τη Harma Foods διαδόθηκε η μανιταροφιλία σε περισσότερο κόσμο στην περιοχή μας και ότι το εστιατόριο-μανιταροπωλείο στο Ιστορικό Κέντρο της πόλης μας είναι το μοναδικό “farm to table”, από την παραγωγή στο τραπέζι μας.
Εκτός από τα είδη που καλλιεργεί, ο Λάμπρος είναι ένας τους πρώτους πιστοποιημένους συλλέκτες σε όλη την Πελοπόννησο, συνεχίζοντας τις εξορμήσεις στο βουνό για να φέρει στο τραπέζι μας με πλήρη ασφάλεια περισσότερες γεύσεις, χρώματα και υφές μανιταριών.
Ο ίδιος μάς βάζει περισσότερο μέσα στον κόσμο των μανιταριών, «συστήνοντάς» μας το εγχείρημα μέσα από την Cantharella και τη Harma Foods…

-Πώς ξεκίνησε η σχέση σου με τα μανιτάρια;
Η σχέση μου με τα μανιτάρια ξεκίνησε πριν από αρκετά χρόνια, μέσα από την επαφή μου με τη φύση και τη συλλογή άγριων ειδών. Αυτό που αρχικά με τράβηξε ήταν η απίστευτη ποικιλομορφία τους. Σταδιακά, όμως, ανακάλυψα έναν ολόκληρο κόσμο, πολύ πιο σύνθετο και συναρπαστικό απ’ όσο μπορούσα να φανταστώ. Οι μύκητες, άλλωστε, αποτελούν ένα ξεχωριστό βασίλειο οργανισμών, με καθοριστικό ρόλο στη λειτουργία των οικοσυστημάτων. Και όσο περισσότερο τους γνωρίζεις, τόσο περισσότερο συνειδητοποιείς πόσα ακόμη έχεις να μάθεις.
Αυτή ακριβώς η περιέργεια ήταν που με οδήγησε από την απλή ενασχόληση στη συστηματική μελέτη και, στη συνέχεια, στην καλλιέργεια. Αρχικά, παρακολούθησα εκπαιδευτικά προγράμματα, ξεκινώντας από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, και στη συνέχεια εξειδικευμένα σεμινάρια, πρακτική εξάσκηση, συνεργασίες, πιστοποιήσεις και πολλά ακόμη. Κυρίως, όμως, αφιέρωσα και εξακολουθώ να αφιερώνω αμέτρητες ώρες στην παρατήρηση και στον πειραματισμό. Γιατί, να πω εδώ, η καλλιέργεια μανιταριών απαιτεί, από τη μία, εξειδικευμένες γνώσεις, αλλά το πιο βασικό για μένα είναι η επιμονή και η υπομονή που πρέπει να διαθέτεις.
Πάρα πολλή υπομονή, θα έλεγα! Και μια διαρκή διάθεση να μαθαίνεις, ακόμη και μέσα από τις αποτυχίες σου.

-Και πώς αυτή η αγάπη εξελίχθηκε σε επαγγελματική δραστηριότητα;
Το να μετατραπεί αυτή η αγάπη σε επάγγελμα ήταν για μένα μια μεγάλη αλλαγή, όπως καταλαβαίνετε. Αφενός γιατί προερχόμουν από έναν εντελώς διαφορετικό επαγγελματικό χώρο, αυτόν των οικονομικών και του τραπεζικού τομέα όπου εργαζόμουν, και αφετέρου γιατί είναι άλλο πράγμα να αγαπάς μια δραστηριότητα και άλλο να προσπαθείς να δημιουργήσεις γύρω της μια βιώσιμη παραγωγική επιχείρηση. Από το 2017, που ξεκίνησα να ασχολούμαι επαγγελματικά με την καλλιέργεια, χρειάστηκε να αντιμετωπίσω πολλές δυσκολίες, να δοκιμάσω διαφορετικές μεθόδους, να κάνω λάθη και να αναθεωρήσω αρκετές φορές όσα θεωρούσα δεδομένα.
Και αν κάτι έχω καταλάβει όλα αυτά τα χρόνια, είναι πως τα μανιτάρια δε σταματούν ποτέ να σε εκπλήσσουν. Ίσως αυτό να είναι, τελικά, που με γοητεύει περισσότερο και με κρατάει, παρά τις δυσκολίες. Ακόμη και σήμερα, ύστερα από τόσα χρόνια ενασχόλησης, εξακολουθώ να τα προσεγγίζω με την ίδια περιέργεια και με τον ίδιο ενθουσιασμό που είχα στην αρχή.

-Γιατί Cantharella; Και πώς γεννήθηκε η ιδέα του καταστήματος;
Η Cantharella άνοιξε το 2022, ως συνέχεια μιας διαδρομής που είχε ήδη ξεκινήσει με την παραγωγή αρκετά χρόνια πριν. Θυμάμαι, από τα πρώτα κιόλας χρόνια μου ως παραγωγός στη Λαϊκή Αγορά, πόσο ο κόσμος με ρωτούσε για τα μανιτάρια. Οι περισσότεροι γνώριζαν μόνο ένα-δύο είδη, ενώ αρκετοί ήταν διστακτικοί, ακόμη και φοβισμένοι, μπροστά σε κάτι που δεν είχαν ξαναδεί ή δοκιμάσει. Μέσα από αυτές τις κουβέντες γεννήθηκε σιγά σιγά η Cantharella. Ένας χώρος όπου ο κόσμος θα μπορούσε να γνωρίσει διαφορετικά είδη μανιταριών, να τα δοκιμάσει μαγειρεμένα με διαφορετικούς τρόπους, αλλά και να τα προμηθευτεί για το σπίτι του. Η ιδέα, λοιπόν, ήταν να δημιουργηθεί ένας χώρος όπου το μανιτάρι δε θα αντιμετωπίζεται απλώς ως ένα ακόμη υλικό της κουζίνας, αλλά θα αποκτά τον πρωταγωνιστικό ρόλο που εμείς θεωρούμε πως του αξίζει. Εδώ μαγειρεύουμε αυτό που παράγουμε!
Όσο για το όνομα, παραπέμπει στις Κανθαρέλες, μια ιδιαίτερη ομάδα άγριων εδώδιμων μανιταριών με ξεχωριστή θέση στη γαστρονομία, που προσωπικά αγαπώ και εκτιμώ πολύ.

-Πόσο μεγάλο ρίσκο ήταν να ανοίξετε στην Καλαμάτα έναν τόσο εξειδικευμένο χώρο με επίκεντρο τα μανιτάρια;
Αρκετά μεγάλο, και εξακολουθεί να είναι, για να είμαι ειλικρινής. Θυμάμαι πως όταν πρωτομοιράστηκα την ιδέα, ακόμη και οι δικοί μου άνθρωποι με κοίταξαν περίεργα! Και δεν τους αδικώ εντελώς. Η Καλαμάτα δεν είναι σαν τα Γρεβενά, για παράδειγμα, όπου υπάρχει μακρά παράδοση στη συλλογή και την κατανάλωση άγριων μανιταριών. Εδώ ο κόσμος δεν είχε την ίδια εξοικείωση και εμείς επιλέξαμε να δημιουργήσουμε έναν χώρο με επίκεντρο σχεδόν αποκλειστικά τα μανιτάρια!
Οπότε, πέραν των συνηθισμένων δυσκολιών μιας επιχείρησης εστίασης, είχαμε να αντιμετωπίσουμε και μια επιπλέον πρόκληση: να συστήσουμε στον κόσμο ένα προϊόν που δε γνώριζε καλά και να τον πείσουμε να το δοκιμάσει. Φαντάσου, ε…
Και βέβαια, υπάρχει η καθημερινή οικονομική πραγματικότητα. Το υψηλό κόστος παραγωγής, τα λειτουργικά έξοδα, η διαχείριση ενός ιδιαίτερα ευπαθούς προϊόντος και η προσπάθεια να παραμείνει μια μικρή επιχείρηση βιώσιμη, χωρίς εκπτώσεις στην ποιότητα που έχουμε επιλέξει να προσφέρει.
Η Cantharella δε δημιουργήθηκε απλώς για να πουλάμε περισσότερα μανιτάρια. Είμαστε κατά βάση παραγωγοί, μαγειρεύουμε αυτά που παράγουμε και θέλαμε να μοιραστούμε με τον κόσμο κάτι που γνωρίζουμε και αγαπάμε πραγματικά πάρα πολύ. Και νομίζω πως αυτή την αγάπη, τη φροντίδα και την προσπάθεια που κρύβεται πίσω από όσα κάνουμε, ο κόσμος την αναγνωρίζει και την εκτιμά. Κι αυτό είναι που μας δίνει το μεγαλύτερο κίνητρο να συνεχίζουμε, ακόμη κι όταν τα πράγματα δεν είναι εύκολα.

-Πώς είναι η ανταπόκριση του κόσμου και ποια είναι η ωραιότερη φιλοφρόνηση που έχετε δεχθεί για τα πιάτα σας;
Η ανταπόκριση του κόσμου είναι από τα πιο όμορφα κομμάτια αυτής της προσπάθειας. Και ξέρετε, η μεγαλύτερη ικανοποίηση δεν έρχεται απαραίτητα από τα εντυπωσιακά σχόλια. Μας συμβαίνει συχνά να έρχονται παρέες, όπου κάποιος δηλώνει εξαρχής ότι δεν τρώει μανιτάρια, γιατί κάποτε δοκίμασε και δεν του άρεσαν. Στην αρχή παρακολουθεί τους υπόλοιπους λίγο επιφυλακτικά, μετά δοκιμάζει από κάποιο πιάτο της παρέας και τελικά, όχι μόνο ανακαλύπτει ότι του αρέσουν, αλλά φεύγοντας αγοράζει και μανιτάρια για να τα μαγειρέψει στο σπίτι του!
Αυτές οι μικρές ανατροπές είναι για μένα η ωραιότερη φιλοφρόνηση. Γιατί νιώθω πως καταφέραμε κάτι περισσότερο από το να προσφέρουμε ένα νόστιμο πιάτο. Βοηθήσαμε κάποιον να ανακαλύψει μια γεύση που μέχρι εκείνη τη στιγμή πίστευε ότι δεν του άρεσε.

-Οι Μεσσήνιοι και γενικότερα οι Έλληνες τρώνε μανιτάρια;
Φυσικά και τρώνε. Το ερώτημα είναι ποια μανιτάρια γνωρίζουν και πόσο συχνά τα εντάσσουν στη διατροφή τους! Στην Ελλάδα έχουμε έναν τεράστιο πλούτο και άγριων μανιταριών, αλλά αυτό δε σημαίνει ότι υπάρχει παντού η ίδια παράδοση ή εξοικείωση με την κατανάλωσή τους. Αυτό που παρατηρώ όλα αυτά τα χρόνια, όμως, είναι ότι ο κόσμος είναι πλέον πιο πρόθυμος να δοκιμάσει διαφορετικά είδη, να πειραματιστεί στην κουζίνα του και να αναζητήσει κάτι πέρα από τα συνηθισμένα. Και θέλω να πιστεύω πως έχουμε βάλει κι εμείς ένα μικρό λιθαράκι σε αυτή την αλλαγή, μέσα από την Cantharella, αλλά κυρίως μέσα από την προσωπική επαφή, τις συζητήσεις και την καθημερινή επικοινωνία με τον κόσμο.
Άλλωστε, πέραν της γαστρονομικής τους αξίας, τα μανιτάρια αποτελούν έναν πραγματικό διατροφικό θησαυρό, με υψηλή θρεπτική αξία, ενώ πολλά είδη μελετώνται για τις φαρμακευτικές τους ιδιότητες. Και βέβαια, υπάρχει αυτή η εκπληκτική ποικιλία γεύσεων, αρωμάτων και υφών που τα κάνει τόσο ξεχωριστά. Δεν είναι όλα ίδια ούτε μαγειρεύονται όλα με τον ίδιο τρόπο. Αρκεί να τους δώσει κανείς μια ευκαιρία για να το ανακαλύψει.

-Ποια είδη μανιταριών καλλιεργείτε και πόσο απαιτητική είναι η καλλιέργειά τους;
Από την αρχή επιλέξαμε να ασχοληθούμε με πιο ιδιαίτερα είδη μανιταριών, αρκετά από τα οποία ήταν τότε σχεδόν άγνωστα στην ελληνική αγορά. Από τα Shiitake και τα King Oyster μέχρι τα Lion’s Mane, Maitake, και διάφορα είδη Pleurotus, έχουμε πειραματιστεί με πολλές διαφορετικές καλλιέργειες, καθεμία με τις δικές της ιδιαιτερότητες.
Και πιστέψτε με, δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση! Κάθε είδος απαιτεί διαφορετικές συνθήκες θερμοκρασίας, υγρασίας και αερισμού, συνεχή παρακολούθηση και πολύ συγκεκριμένους χειρισμούς. Το δύσκολο δεν είναι απλώς να παράγεις ένα μανιτάρι, αλλά να μπορείς να το παράγεις συστηματικά, με σταθερή ποιότητα. Είναι μια δουλειά που δε γνωρίζει εύκολα ωράρια ή αργίες. Υπάρχουν περίοδοι που χρειάζεται να βρίσκεσαι στην καλλιέργεια από το πρωί μέχρι το βράδυ, γιατί οι ανάγκες της παραγωγής δεν μπορούν να περιμένουν.

-Κάθε χρόνο ακούμε για δηλητηριάσεις από άγρια μανιτάρια, κάποιες φορές ακόμη και θανατηφόρες. Πόσο επικίνδυνη είναι, τελικά, η συλλογή τους; Υπάρχουν αντίστοιχοι κίνδυνοι από τα καλλιεργούμενα;
Τα μανιτάρια δεν είναι επικίνδυνα από μόνα τους. Υπάρχει κάτι που άκουσα από τον καθηγητή μου στο Πανεπιστήμιο και που μου αρέσει να επαναλαμβάνω: ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η άγνοια και, κυρίως, η υπερβολική αυτοπεποίθηση. Γιατί όσο καλά κι αν πιστεύεις ότι γνωρίζεις τα μανιτάρια, πάντα υπάρχει κάτι ακόμη να μάθεις. Στη φύση υπάρχουν εδώδιμα είδη που μοιάζουν εντυπωσιακά με δηλητηριώδη, ορισμένα μάλιστα θανατηφόρα. Και δυστυχώς, ένα λάθος στην αναγνώριση μπορεί να έχει πολύ σοβαρές συνέπειες.
Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε όλο και περισσότερους ανθρώπους να ασχολούνται με τη συλλογή άγριων μανιταριών, πολλές φορές χωρίς την απαραίτητη εκπαίδευση. Θέλω να είμαι απολύτως σαφής: ούτε οι φωτογραφίες στο διαδίκτυο, ούτε οι εφαρμογές αναγνώρισης, ούτε οι διάφοροι παραδοσιακοί κανόνες μπορούν να εγγυηθούν ότι ένα μανιτάρι είναι ασφαλές για κατανάλωση. Και βέβαια, το μαγείρεμα δεν εξουδετερώνει όλες τις τοξίνες.
Όσο για τα καλλιεργούμενα μανιτάρια, όταν προέρχονται από ελεγχόμενη παραγωγή, τα είδη είναι γνωστά και δεν υπάρχει ο κίνδυνος λανθασμένης αναγνώρισης που συναντάμε στη φύση. Χρειάζονται, ωστόσο, σωστή συντήρηση, υγιεινή και κατάλληλο μαγείρεμα, όπως κάθε ευπαθές τρόφιμο.
Η συμβουλή μου είναι απλή: να απολαμβάνουμε τη φύση, να παρατηρούμε και να μαθαίνουμε, αλλά να μη συλλέγουμε ποτέ άγρια μανιτάρια με σκοπό την κατανάλωση χωρίς την απαραίτητη εξειδικευμένη γνώση και την ασφαλή ταυτοποίηση.

-Έχεις κάποιο αγαπημένο είδος μανιταριού; Και ποια είναι η αγαπημένη σου συνταγή;
Δύσκολη ερώτηση αυτή! Κάθε μανιτάρι έχει τη δική του προσωπικότητα, τις δικές του γεύσεις και αρώματα. Και όταν έχεις περάσει τόσες ώρες προσπαθώντας να κατανοήσεις και να καλλιεργήσεις διαφορετικά είδη, είναι δύσκολο να ξεχωρίσεις κάποιο. Άλλωστε, αν με ρωτάτε ως παραγωγό, αγαπημένο μου είναι κάθε φορά εκείνο που καταφέρνω να καλλιεργήσω με επιτυχία!
Όσο για την αγαπημένη μου συνταγή, το μυστικό είναι ένα: φρέσκα μανιτάρια παραγωγής μας από την Cantharella, λίγο λάδι από τον τόπο μας, αγάπη στο μαγείρεμα και η επιτυχία είναι σίγουρη!
-Cantharella_Kalamata και harmafoods στο Instagram και στο Facebook
-τηλ. 694 489 3773, 2721181636.
Της Χριστίνας Ελευθεράκη



























