Αναζητούν γνώση, πολιτισμό και αυθεντικές εμπειρίες
Τον τουρισμό της ελιάς στην Ελλάδα εξερευνά ακαδημαϊκή έρευνα, αποκαλύπτοντας το προφίλ, τα κίνητρα και τις προσδοκίες των εγχώριων επισκεπτών. Όπως αποδεικνύεται, οι επισκέπτες αυτού του θεματικού τουρισμού είναι άτομα με υψηλό μορφωτικό επίπεδο και μεσαίου έως υψηλού εισοδήματος.
Η πανεπιστημιακή μελέτη έχει συνταχθεί από τη Μαρία Κουρή, του Τμήματος Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Πόρων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και τον Μάριο Κονδάκη του Τμήματος Στατιστικής της Σχολής Επιστημών και Τεχνολογίας Πληροφορικής του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Τα δε αποτελέσματα δημοσιεύτηκαν στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Sustainability.
Προφίλ επισκεπτών
Όπως σημειώνεται στην περίληψη της έρευνας, παρόλο που η Ελλάδα είναι κορυφαία παραγωγός ελαιολάδου, η έρευνα για τον ελαιοτουρισμό παραμένει περιορισμένη, περιορίζοντας την ανάπτυξη πολιτικών και στρατηγικών που βασίζονται σε στοιχεία. Η εν λόγω μελέτη χρησιμοποιεί δεδομένα από 55 ποιοτικές συνεντεύξεις που διεξήχθησαν με επισκέπτες ελαιοτουριστικών περιοχών σε όλη την Ελλάδα το 2023, για να εξετάσει τα κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά, τις συμπεριφορές επισκεπτών, τα κίνητρα και τις προσδοκίες των εγχώριων συμμετεχόντων.
Αυτοί οι επισκέπτες είναι, κυρίως, ώριμα άτομα, με υψηλό μορφωτικό επίπεδο και μεσαίου έως υψηλού εισοδήματος. Τα κύρια κίνητρά τους περιλαμβάνουν την απόκτηση εξειδικευμένων γνώσεων, την καλλιέργεια προσωπικού ενδιαφέροντος για τον πολιτισμό που σχετίζεται με την ελιά και την αναζήτηση συνδέσεων με την τοπική και οικογενειακή κληρονομιά. Προτιμούν εμπειρίες που αναδεικνύουν τις κοινωνικοπολιτισμικές και γαστρονομικές πτυχές της ελιάς και του ελαιολάδου, ειδικά εκείνες που διευκολύνουν την πρακτική εφαρμογή νέων γνώσεων.
Η διαδραστικότητα, ο πειραματισμός, η κοινωνική εμπλοκή και οι υπαίθριες δραστηριότητες εκτιμώνται ιδιαίτερα. Η συγκριτική ανάλυση με ανάλογες μελέτες από την Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ιταλία αποκαλύπτει ομοιότητες στα δημογραφικά στοιχεία των επισκεπτών, αλλά εντοπίζει επίσης αξιοσημείωτες διαφορές στα κίνητρα και τις προσδοκίες.
Αντιμετωπίζοντας ένα σημαντικό ερευνητικό κενό, αυτά τα ευρήματα προσφέρουν στους υπευθύνους χάραξης πολιτικής, στους τουριστικούς φορείς και στους παραγωγούς στρατηγική καθοδήγηση για την ανάπτυξη του ελαιοτουρισμού στην Ελλάδα, καθώς και μεταβιβάσιμες γνώσεις χρήσιμες σε άλλες χώρες παραγωγής ελιάς. Η μελέτη καταδεικνύει, επίσης, τις δυνατότητες για καλά σχεδιασμένες πρωτοβουλίες οργανισμών και τουριστικών επιχειρήσεων για την προώθηση της βιώσιμης αγροτικής ανάπτυξης, τη διατήρηση της πολιτιστικής και περιβαλλοντικής κληρονομιάς, την παράταση της τουριστικής περιόδου και την ενίσχυση των τοπικών οικονομιών.
Τι τους αρέσει
Η πλειονότητα των ερωτηθέντων στη μελέτη ήταν γυναίκες (61,8%), ενώ οι άνδρες αντιπροσώπευαν το 38,2%. Ο δε μέσος όρος ηλικίας ήταν τα 39 έτη.
Μερικά από τα πολλά συμπεράσματα της μελέτης αναφέρουν:
-Για το 40% των ερωτηθέντων, η επίσκεψη σε έναν ελαιώνα ήταν το κύριο κίνητρο για το ταξίδι τους, ενώ το 29,1% είχε συμπεριλάβει την επίσκεψη στο ταξιδιωτικό του πρόγραμμα πριν από την αναχώρηση. Αντίθετα, μόνο το 14,5% ανέφερε ότι επισκέφθηκε έναν ελαιώνα χωρίς προηγούμενο σχεδιασμό.
-Μόνο το 23,6% των ερωτηθέντων συνδύασε την επίσκεψή του με διανυκτέρευση.
-Τα κυρίαρχα κίνητρα για την επίσκεψη σε έναν ελαιώνα είναι το προσωπικό ενδιαφέρον, η αναζήτηση γνώσης και η τοπική προέλευση, με ποσοστό 15,6% το καθένα.
-Το 15,6% των ερωτηθέντων εξέφρασε το «προσωπικό του ενδιαφέρον» να μάθει περισσότερα για την ελιά/λάδι, την παραγωγή και χρήση της ελιάς, την ελιά ως τοπική περιβαλλοντική κληρονομιά, καθώς και για την κληρονομιά της ελιάς και τον πολιτιστικό της αντίκτυπο στις μεσογειακές χώρες και, ειδικότερα, στην Ελλάδα.
-Οι πιο δημοφιλείς δραστηριότητες είναι οι επισκέψεις με ξεναγό σε ελαιοτριβεία, η εξερεύνηση μιας διαδρομής ελαιολάδου, αλλά και η συμμετοχή στη συγκομιδή της ελιάς.
Παράταση τουριστικής περιόδου
Συμπερασματικά, τα δεδομένα από αυτήν τη μελέτη παρέχουν μια πρακτική βάση για τα ενδιαφερόμενα μέρη, τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής και τους παρόχους τουρισμού, για να ενημερώσουν τις πολιτικές για την ελαιοκαλλιέργεια, να προσαρμόσουν τα υπάρχοντα προϊόντα και υπηρεσίες ελαιοκαλλιέργειας και να σχεδιάσουν νέες, στοχευμένες εμπειρίες που ενθαρρύνουν τις διανυκτερεύσεις κοντά σε ελαιοπαραγωγικές περιοχές.
Αυτές οι πρωτοβουλίες θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τις ανάγκες της εξειδικευμένης εγχώριας αγοράς ελαιοκαλλιέργειας και, ενδεχομένως, να προσελκύσουν εισερχόμενους τουρίστες από χώρες όπου η κληρονομιά της ελιάς είναι εξίσου σημαντική ή εκτιμάται ως ένας έγκριτος, συμβολικά πλούσιος πόρος.
Εκτός από οικονομικές και αγοραίες παραμέτρους, τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν τις δυνατότητες της αγροτικής γεωργίας να προωθήσει τη βιώσιμη ανάπτυξη στις τοπικές κοινότητες και τις αγροτικές περιοχές. Η αγροτική γεωργία μπορεί να παρατείνει την τουριστική περίοδο μέχρι το φθινόπωρο και το χειμώνα, ειδικά σε μη παράκτιες περιοχές, δημιουργώντας έτσι θέσεις εργασίας και συμπληρωματικό εισόδημα.
Ενισχύοντας τον πρωτογενή γεωργικό τομέα, η αγροτική γεωργία ενθαρρύνει τους ιδιοκτήτες μικρών αγροκτημάτων να διατηρούν και να καλλιεργούν τη γη τους, υποστηρίζοντας τη διατήρηση του πληθυσμού και αντιμετωπίζοντας την αγροτική συρρίκνωση.
Επιπλέον, η αγροτική γεωργία παρέχει κίνητρα για τη διατήρηση των παραδοσιακών ελαιώνων, προστατεύοντας τη βιοποικιλότητα και διατηρώντας μακροχρόνιες γεωργικές πρακτικές. Αυτές οι προσπάθειες διαφυλάσσουν την ανεκτίμητη υλική και άυλη κληρονομιά, καθώς και τη διαχρονική γνώση.
Συλλογικά, τέτοια μέτρα ενισχύουν την ανθεκτικότητα και τη ζωτικότητα των αγροτικών περιοχών, υποστηρίζοντας την οικονομική, κοινωνική, περιβαλλοντική και πολιτιστική τους βιωσιμότητα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Της Βίκυς Βετουλάκη
