Επιδότηση για κλειστές και ανοιχτές κατοικίες
Με τη δημοσίευση της Κοινής Υπουργικής Απόφασης στο ΦΕΚ Β’ 3058/02.06.2026 ενεργοποιείται θεσμικά η δράση «Ανακαίνιση Κατοικίας», για την ανακαίνιση παλαιών κατοικιών και την ήπια ενεργειακή τους αναβάθμιση.
Η δράση εντάσσεται στο Πρόγραμμα «Περιβάλλον και Κλιματική Αλλαγή» 2021–2027 και στα 13 Περιφερειακά Προγράμματα του ΕΣΠΑ, με συνολική δημόσια δαπάνη 479.796.259,81 ευρώ. Στόχος είναι να βελτιωθούν κατοικίες που χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία και να επιστρέψουν στην αγορά κλειστά ακίνητα, ώστε να αυξηθεί η προσφορά αξιοπρεπών κατοικιών για ιδιοκατοίκηση ή μακροχρόνια μίσθωση.
ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ
Για την Περιφέρεια Πελοποννήσου η ΚΥΑ προβλέπει ποσό 5.500.000 ευρώ από τα Περιφερειακά Προγράμματα, το οποίο κατευθύνεται αποκλειστικά σε κλειστά σπίτια.
Επιπλέον, η Πελοπόννησος περιλαμβάνεται στην ομάδα των Περιφερειών που καλύπτονται από το Πρόγραμμα ΠΕΚΑ 2021–2027 για κλειστά και ανοικτά σπίτια, με συνολική δημόσια δαπάνη 227.291.765,74 ευρώ για την ομάδα αυτή. Η ΚΥΑ δεν απομονώνει ξεχωριστό ποσό για την Πελοπόννησο.
ΚΛΕΙΣΤΕΣ ΚΑΙ ΑΝΟΙΚΤΕΣ ΚΑΤΟΙΚΙΕΣ
Το πρόγραμμα αφορά δύο κατηγορίες ακινήτων.
«ΚΛΕΙΣΤΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» είναι η κατοικία που τεκμηριώνεται ότι δε χρησιμοποιήθηκε τα έτη 2024 και 2025 και έως την έκδοση Βεβαίωσης Επιλεξιμότητας. Η τεκμηρίωση γίνεται με στοιχεία ηλεκτροδότησης του ΔΕΔΔΗΕ και με το έντυπο Ε2. Ενδεικτικά, απαιτείται είτε διακοπή ηλεκτροδότησης πριν από την 1η/1/2024 είτε συνολική κατανάλωση κάτω από 50 kWh για τη διετία 2024–2025, με τους αναλογικούς ελέγχους που προβλέπει η απόφαση. Παράλληλα, η κατοικία πρέπει να έχει δηλωθεί ως «κενή» στο Ε2 του 2025.
«ΑΝΟΙΚΤΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ» είναι αυτή που χρησιμοποιείται ήδη ως κύρια κατοικία από τον αιτούντα.
ΠΟΙΟΙ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΥΠΟΒΑΛΟΥΝ ΑΙΤΗΣΗ
Δικαίωμα συμμετοχής έχουν φυσικά πρόσωπα που πληρούν εισοδηματικά και ιδιοκτησιακά κριτήρια.
Για κλειστή κατοικία απαιτείται πλήρης κυριότητα ή επικαρπία σε ποσοστό τουλάχιστον 50%.
Για ανοικτή κατοικία αρκεί εμπράγματο δικαίωμα, δηλαδή πλήρης κυριότητα, επικαρπία ή ψιλή κυριότητα, εφόσον το ακίνητο αποτελεί κύρια κατοικία του αιτούντος. Όταν υπάρχουν συγκύριοι, συνεπικαρπωτές ή επικαρπωτής σε περίπτωση ψιλής κυριότητας, απαιτούνται συναινέσεις.
ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΟΣΟΣΤΑ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΗΣ
Τα εισοδηματικά όρια βασίζονται στο φορολογητέο εισόδημα του 2025.
-Για άγαμο τα όρια είναι έως 18.000 ευρώ στην Κατηγορία Ι («ΚΛΕΙΣΤΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ») και έως 25.000 ευρώ στην Κατηγορία ΙΙ («ΑΝΟΙΚΤΗ ΚΑΤΟΙΚΙΑ»).
-Για έγγαμο ή μέρος συμφώνου συμβίωσης χωρίς παιδιά είναι 25.000 και 35.000 ευρώ, με ένα παιδί 30.000 και 40.000 ευρώ, με δύο παιδιά 35.000 και 45.000 ευρώ, ενώ για μονογονεϊκή οικογένεια με ένα παιδί 28.000 και 39.000 ευρώ. Για κάθε επιπλέον παιδί προστίθενται 5.000 ευρώ. Αν το εισόδημα του 2025 υπερβαίνει τα όρια, μπορεί να εξεταστεί ο μέσος όρος των ετών 2023, 2024 και 2025.
Τα βασικά ποσοστά επιχορήγησης είναι 80% για την Κατηγορία Ι και 70% για την Κατηγορία ΙΙ, με προσαυξήσεις 5 ποσοστιαίων μονάδων για ορεινές ή νησιωτικές περιοχές, μονογονεϊκές οικογένειες με αποκλειστική επιμέλεια, τρίτεκνους, πολύτεκνους και περιπτώσεις αναπηρίας. Το τελικό ποσοστό δεν μπορεί να υπερβεί το 95% και το 85% αντίστοιχα.
ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΚΙΝΗΤΟΥ
Η κατοικία πρέπει:
-να υφίσταται νόμιμα
-να μην έχει κριθεί κατεδαφιστέα
-να έχει χρήση κατοικίας
-να διαθέτει οικοδομική άδεια ή άλλο νομιμοποιητικό στοιχείο έως 31/12/1990
-και να έχει επιφάνεια κύριων χώρων έως 120 τ.μ.
Για τρίτεκνους και πολύτεκνους το όριο μπορεί να φτάσει τα 150 τ.μ., χωρίς όμως τα επιπλέον 30 τ.μ. να λαμβάνονται στον υπολογισμό της μέγιστης ενίσχυσης. Απαραίτητη είναι και η ενεργειακή κατάταξη, με Α’ ΠΕΑ, σε κατηγορία Γ ή χαμηλότερη.
ΤΑ AIRBNB ΔΕΝ ΕΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ
Κρίσιμος αποκλεισμός αφορά στα ακίνητα βραχυχρόνιας μίσθωσης. Κατοικίες που, κατά την ημερομηνία υποβολής της Αίτησης Χρηματοδότησης, είναι εγγεγραμμένες στο Μητρώο Βραχυχρόνιας Μίσθωσης της ΑΑΔΕ δεν είναι επιλέξιμες. Επίσης, δεν εντάσσονται κατοικίες που έχουν υπαχθεί σε δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας ή ανακαίνισης με ημερομηνία υπαγωγής μετά την 1η/1/2020.
ΔΑΠΑΝΕΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΟΡΙΑ
Καλύπτονται εργασίες ανακαίνισης και επισκευής, εργασίες ενεργειακής αναβάθμισης και αγορά υλικών, μαζί με τον αναλογούντα ΦΠΑ.
Οι παρεμβάσεις πρέπει υποχρεωτικά να περιλαμβάνουν και ανακαίνιση και ενεργειακή αναβάθμιση.
Η ενεργειακή αναβάθμιση πρέπει να οδηγεί σε βελτίωση τουλάχιστον μίας ενεργειακής κατηγορίας και να αντιστοιχεί σε 20% έως 40% του επιλέξιμου προϋπολογισμού.
Η επιχορήγηση παρεμβάσεων δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 300 ευρώ ανά τ.μ. κύριων χώρων, δηλαδή έως 36.000 ευρώ για κατοικία 120 τ.μ.
Επιπλέον, καλύπτονται σε ποσοστό 100% λοιπές δαπάνες, όπως αμοιβές μηχανικών, άδειες, Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου, ΠΕΑ και Ελεγκτής Δόμησης, έως 2.500 ευρώ ανά αίτηση.
ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΑΙΤΗΣΕΩΝ
Η διαδικασία είναι αποκλειστικά ηλεκτρονική και έχει δύο στάδια:
Πρώτα εκδίδεται Βεβαίωση Επιλεξιμότητας μέσω gov.gr, με διασταυρώσεις κυρίως με ΑΑΔΕ και ΔΕΔΔΗΕ, και μετά υποβάλλεται Αίτηση Χρηματοδότησης στο πληροφοριακό σύστημα που διαχειρίζεται το ΤΕΕ.
Η υποβολή θα γίνει σε διακριτές χρονικές φάσεις: πρώτα για κλειστά ακίνητα και στη συνέχεια για ανοικτά. Η ακριβής ημερομηνία και ώρα υποβολής καταγράφεται, ώστε να καθορίζεται σειρά προτεραιότητας σε περίπτωση εξάντλησης πόρων.
ΠΡΟΚΑΤΑΒΟΛΗ ΚΑΙ ΙΔΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ
Μετά την υπαγωγή προβλέπεται πρώτη δόση, δηλαδή προκαταβολή 60% της εγκεκριμένης επιχορήγησης, σε ειδικό τραπεζικό λογαριασμό.
Για να χρησιμοποιηθεί η προκαταβολή, ο ωφελούμενος πρέπει να έχει διακινήσει μέσω τραπεζικού συστήματος το 40% των ιδίων κεφαλαίων προς αναδόχους ή προμηθευτές και να υποβάλει τα σχετικά αποδεικτικά.
ΠΕΝΤΑΕΤΕΙΣ ΔΕΣΜΕΥΣΕΙΣ
Οι ωφελούμενοι δεσμεύονται για τουλάχιστον πέντε χρόνια από την ολοκλήρωση του έργου.
Οι ανοικτές κατοικίες πρέπει να παραμείνουν σε ιδιοκατοίκηση.
Οι κλειστές μπορούν να ιδιοκατοικηθούν ή να εκμισθωθούν μακροχρόνια ως κύρια κατοικία.
Στη μίσθωση απαιτείται δήλωση στην ΑΑΔΕ, σταθερό μίσθωμα για τα πρώτα τρία χρόνια και συνολικό διάστημα μη εκμίσθωσης έως 11 μήνες μέσα στην πενταετία.
ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΠΙΔΟΤΗΣΗ
Για πέντε χρόνια απαγορεύεται η εγγραφή της κατοικίας σε μητρώο βραχυχρόνιας διαμονής και η διάθεσή της ως Airbnb ή άλλη βραχυχρόνια μίσθωση.
Απαγορεύεται επίσης η εκμίσθωση σε νομικό πρόσωπο ή για επαγγελματική στέγη, καθώς και η υπεκμίσθωση ή παραχώρηση χρήσης.
Η μεταβίβαση της ενισχυθείσας κατοικίας μέσα στην πενταετία επιφέρει επιστροφή του συνόλου της επιχορήγησης, ενώ λοιπές παραβάσεις μπορούν να οδηγήσουν σε ανάκτηση ποσών.
ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΝΟΥΝ ΟΙ ΙΔΙΟΚΤΗΤΕΣ
Το πρόγραμμα δεν είναι απλή επιδότηση ανακαίνισης. Έχει αυστηρά τεχνικά, φορολογικά και ιδιοκτησιακά φίλτρα.
Οι ενδιαφερόμενοι, ιδιαίτερα στην Περιφέρεια Πελοποννήσου όπου υπάρχει ειδική πρόβλεψη πόρων για κλειστές κατοικίες, πρέπει να ελέγξουν έγκαιρα τίτλους, Ε2, ηλεκτροδότηση, ΠΕΑ, νομιμότητα ακινήτου και πιθανές εκκρεμότητες πριν ξεκινήσουν εργασίες ή δαπάνες.
Παναγιώτης Ξεροβάσιλας
Οικονομολόγος – Σύμβουλος επενδύσεων και επιχειρήσεων
