Αυτό το ρεπορτάζ διχάζεται, ανάμεσα στη θλίψη για τα αποκαΐδια (στη θέση ενός καταπράσινου-χάρμα ιδέσθαι τοπίου) και τις δυσκολίες στη ζωή των ανθρώπων. Σε όσα δεν έχουν γίνει και πρέπει να γίνουν. Και κυρίως σε σύγκριση με τι θα μπορούσε να είναι, με την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που υπάρχουν, αντί για τη γενικευμένη εγκατάλειψη της υπαίθρου…
Το Κρυονέρι, είναι ένα από τα όμορφα μικρά χωριά του Αετού, μιας πανέμορφης περιοχής, που «πληγώθηκε» από την καταστροφική φωτιά που ξέσπασε στη γειτονική Πολυθέα, σαν χθες, στις 26 Ιουλίου 2025.
Επί τρεις ημέρες βρισκόταν σε εξέλιξη η πυρκαγιά κατακαίγοντας 8.000 στρέμματα, σπίτια, σταύλους και αποθήκες, μηχανήματα, καλλιέργειες με ελιές, αμπέλια και συκιές, άγρια βλάστηση και δέντρα που είχαν χρειαστεί δεκαετίες ή και αιώνες για να μεγαλώσουν. Η Πυροσβεστική και κάτοικοι από την ευρύτερη περιοχή με τρακτέρ και αγροτικά έδωσαν έναν μεγάλο αγώνα, με ώρες αγωνίας και ανυπολόγιστο ψυχικό κόστος για να αποτρέψουν τα χειρότερα. Ευτυχώς η φωτιά δεν επεκτάθηκε στον Αετό ή στο Σελλά.
Το Κρυονέρι πλήρωσε το βαρύτερο τίμημα, με έναν κάτοικο να μένει άστεγος και δέκα σπίτια, συμπεριλαμβανομένου του παλιού σχολείου, να καταστρέφονται. Όλοι είδαν τις περιουσίες τους και τους πολυετείς κόπους τους να γίνονται στάχτη μέσα σε λίγη ώρα. Βρεθήκαμε ένα πρωινό στο χωριό και συναντηθήκαμε με κατοίκους του χωριού και τον πρόεδρο της Τοπικής Κοινότητας Κώστα Μερκούρη. Ιδιαίτερα απογοητευμένοι, όπως μας είπαν το αρχικό ενδιαφέρον μετά την πύρινη καταστροφή εξαντλήθηκε με την παροχή γεννητριών για τη ρευματοδότηση των σπιτιών και του υδραγωγείου, με την καταγραφή των ζημιών στα σπίτια και στα χωράφια, ενώ για τις ελιές δεν έγινε ούτε αυτή η καταγραφή.
Ένα χρόνο μετά οι κάτοικοι δεν έχουν νοιώσει το ενδιαφέρον της κεντρικής πολιτείας ή της τοπικής αυτοδιοίκησης και δεν έχουν πάρει καμία αποζημίωση -που ούτως ή άλλως βέβαια δεν θα επαρκούσε για να αναπληρώσει όσα χάθηκαν, αλλά και τα μελλοντικά εισοδήματα, αφού τα δέντρα θα χρειαστούν πολλά χρόνια για να ξαναγίνουν παραγωγικά. Παρά τις υποσχέσεις, ούτε οι κτηνοτρόφοι βοηθήθηκαν με ζωοοτροφές, παρά μόνο η περιφερειακή οργάνωση ενός κόμματος παρείχε 5 τόνους τριφύλλι. Η ήδη δύσκολη ζωή των κτηνοτρόφων έχει γίνει ακόμη πιο δύσκολη, αφού έχουν περιοριστεί τα βοσκοτόπια, έχουν αυξηθεί τα τσακάλια, αλλά και τα αγριογούρουνα.
Την αίσθηση απομόνωσης και εγκατάλειψης επιτείνει το σκοτάδι της νύχτας, καθώς μάλιστα τουλάχιστον 5-6 από τους λαμπτήρες του δημοτικού φωτισμού στο Κρυονέρι έχουν καεί και οι κάτοικοι περιμένουν εις μάτην να αντικατασταθούν.
Ένα αντιπλημμυρικό που έγινε στο βουνό θεωρείται αμφιλεγόμενης αποτελεσματικότητας, καθώς δημιουργήθηκε ένα χαντάκι, χωρίς να γίνει διάνοιξη και στο προϋπάρχον καταληκτικό αυλάκι για την απομάκρυνση των νερών. Ήδη, οι γυμνοί εξαιτίας της φωτιάς γύρω λόφοι, που δεν έχουν δέντρα για να συγκρατήσουν τα νερά, έχουν δημιουργήσει προβλήματα διάβρωσης στην περιοχή και το επόμενο φθινόπωρο δεν είναι πολύ μακριά. Οι αγροτικοί δρόμοι, που για χρόνια δεν είχαν συντηρηθεί, βρίσκονται πλέον σε άθλια κατάσταση και οι κάτοικοι είναι αποκομμένοι από τα χτήματά τους. Ο δρόμος προς το εκκλησάκι του προφήτη Ηλία είναι απροσπέλαστος, ενώ για την περιοχή όπου βρίσκεται το υδραγωγείο η προσέγγιση γίνεται δύσκολα ακόμα και με τρακτέρ ή αγροτικό.
Το νερό είναι μαζί με τους δρόμους τα δύο μεγαλύτερα προβλήματα του χωριού. Για ένα μέρος που δεν έχει πρόβλημα λειψυδρίας είναι εξωφρενικό οι κάτοικοί του να αναγκάζονται να αγοράζουν νερό σε μπουκάλια. Αυτό όμως συμβαίνει τον τελευταίο μήνα, ενώ η ποιότητα ήταν προβληματική από πολύ νωρίτερα. Το νερό που φτάνει στις βρύσες των νοικοκυριών είναι συχνά θολό, εξαιτίας της βλάβης στον αγωγό καθαρισμού από τη μια και της λάσπης που έχει μπει στη δεξαμενή με τα ορμητικά νερά των νεροποντών, ενώ όλες οι εκκλήσεις για τον καθαρισμό προς τον Δήμο Τριφυλίας και τη ΔΕΥΑΤ έχουν πέσει στο κενό.
Η απάντηση που λαμβάνει ο πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας, είναι ότι δεν υπάρχει εργατικό προσωπικό για τις αναγκαίες εργασίες (μόνο από το τμήμα καθαριότητας βρήκε πρόσφατα ανταπόκριση). «Όταν δεν έχεις τα βασικά γιατί να μείνεις;» είναι το αμείλικτο ερώτημα που τέθηκε από έναν κάτοικο. Ας δουν, λοιπόν, οι αρμόδιοι τα αιτήματα και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στο Κρυονέρι, αλλά και στα υπόλοιπα χωριά μας, με ευήκοα ώτα και με μεγαλύτερη ευαισθησία, γιατί η ουσία, αλλά και η αίσθηση εγκατάλειψης που βιώνουν οι άνθρωποι, οι οποίοι παλεύουν πεισματικά να επιβιώσουν και να κρατήσουν ζωντανό τον τόπο τους μπορεί να αποτελέσει τη χαριστική βολή…
Με την παραδοσιακή ομορφιά της πέτρας και του νερού
Το Κρυονέρι -παλιά ονομασία Σαρακηνάδα- χτισμένο στα 680 μ. υψόμετρο, είναι το ψηλότερο κατοικημένο χωριό από τα Κοντοβούνια. Ξεχωρίζει για τα αριστοτεχνικά πετρόχτιστα σπίτια, που έχουν τη σφραγίδα των ονομαστών Λαγκαδιανών μαστόρων (η οργάνωση “Άνθη της πέτρας» είχε κάνει σχετικό αφιέρωμα πριν λίγα χρόνια). Δικό τους έργο φαίνεται ότι είναι και η κεντρική εκκλησία του Αγίου Γεωργίου (χρονολογείται περί τα μέσα του 19ου αιώνα, αλλά πιστεύεται ότι είναι πολύ παλιότερη στη βασική της δομή), όπου στο υπέρθυρο υπάρχει ανάγλυφη εικόνα του αγίου και σε άλλα σημεία φιγούρες λιονταριών (τα δύο δίπλα στην κεντρική πόρτα). Το παραδοσιακό σκηνικό συμπληρώνουν τα πλακόστρωτα καλντερίμια και η βρύση του χωριού με τα σκαλιστά λιμπιά, ενώ υπάρχει και το ποτάμι Κριζιόκας, με μόνιμο νερό από πηγή, που δημιουργεί και μικρούς καταρράχτες.
Οι μόνιμοι κάτοικοι είναι μόλις δέκα, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι ντόπιοι που επέστρεψαν στο χωρίο τους μετά την ολοκλήρωση του εργασιακού τους βίου, ενώ στις μεγάλες αργίες και κυρίως το καλοκαίρι το χωριό ζωντανεύει με την επιστροφή των γηγενών που αναγκάστηκαν ή επέλεξαν να στήσουν αλλού τη ζωή τους.
Το Κρυονέρι υπήρξε παλιά κεφαλοχώρι και μάλιστα έδρα του πάλαι ποτέ δήμου Τριπύλης. Ο Κώστας Μερκούρης θυμάται στα χρόνια που ήταν μαθητής ότι 60-70 παιδιά φοιτούσαν στο Δημοτικό Σχολείο και με δεκάδες από αυτά πήγαιναν αργότερα μαζί με τα πόδια μέχρι το Κοπανάκι για το Γυμνάσιο, καλύπτοντας μια απόσταση 15 χλμ.!
Στο χωριό υπάρχει προτομή του Παναγιώτη Γιαννόπουλου, πεσόντα στον κυπριακό αγώνα. Επίσης, εκεί γεννήθηκε ο σημαντικός φωτογράφος Πάνος Ηλιόπουλος, στη μνήμη του οποίου λειτουργεί στα Φιλιατρά το ομώνυμο μουσείο.
Ένας μικρός χώρος για πολιτιστικές εκδηλώσεις δημιουργήθηκε τα προηγούμενα χρόνια, δείχνοντας τη διάθεση να κρατηθεί ζωντανό το χωριό και το ενδιαφέρον γι’ αυτό. Πέρυσι φιλοξενήθηκε εκεί εκδήλωση για τους αγωνιστές Σαρακηναδαίους. Ο δρόμος που οδηγεί εκεί δεν είναι πλέον προσβάσιμος, κι έτσι αντί για εκεί η επόμενη προγραμματισμένη εκδήλωση θα διοργανωθεί στο καφενείου του χωριού στις 28 Αυγούστου και είναι αφιερωμένη στους παλιούς τσοπάνηδες.
Για να πας στο Κρυονέρι από την Καλαμάτα παίρνεις το δρόμο για την Κυπαρισσία και στρίβεις αριστερά στο ύψος του Δωρίου. Ο Αετός είναι το πρώτο χωριό που θα συναντήσεις, ακολουθεί η Πολυθέα και μετά το Κρυονέρι, ενώ συνεχίζοντας από την άλλη μεριά του λόφου βρίσκονται κατεβαίνοντας τα χωρία της Τριπύλας, Σελλά και Ραυτόπουλο. Το Κρυονέρι απέχει περίπου μια ώρα από την Καλαμάτα και 25-30 λεπτά από την Κυπαρισσία, ενώ το κοντινότερο εμπορικό κέντρο αναφοράς για τους κατοίκους είναι το Κοπανάκι.
Χ.Ε.
