Ταΰγετος και τουριστική Μεσσηνία: Πράσινη μετάβαση με λευκή επιταγή;

Πρώτα ο τόπος, μετά η τουρμπίνα   

Η Μεσσηνία των επόμενων δεκαετιών χρειάζεται καθαρή ενέργεια, αλλά και καθαρούς λογαριασμούς γης, τοπίου και εμπιστοσύνης. Το νέο Χωροταξικό ΑΠΕ είναι αυστηρότερο και σαφέστερο από εκείνο του 2008. Αυτό είναι πρόοδος. Δεν είναι, όμως, πιστοποιητικό ότι κάθε χωροθέτηση που χωρά στον χάρτη, χωρά και στο μέλλον της Μεσσηνίας.

ΜΙΑ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΠΟΥ ΑΡΓΗΣΕ 18 ΧΡΟΝΙΑ
Το νέο πλαίσιο εγκρίθηκε με την ΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΝΕΠ/89998/3072 (ΦΕΚ Δ΄ 694/19.08.2026). Η Ελλάδα δεν μπορούσε να σχεδιάζει μέχρι το 2050 με τεχνολογίες, ανεμογεννήτριες και ενεργειακούς στόχους του 2008. Οι νέες απαγορεύσεις για φωτοβολταϊκά σε Natura και δασικές εκτάσεις, το όριο 1,5% ανά Περιφερειακή Ενότητα, ο αποκλεισμός αιολικών πάνω από τα 1.200 μέτρα και οι σαφέστερες ζώνες προστασίας είναι πραγματικές αλλαγές.
Το κράτος όφειλε να τις έχει θεσπίσει νωρίτερα, όχι αφού το παλιό πλαίσιο έγινε σχεδόν… ενήλικο.

ΔΕΚΑΕΞΙ ΠΟΡΤΕΣ, ΟΧΙ ΔΕΚΑΕΞΙ ΑΔΕΙΕΣ
Στη Μεσσηνία, 16 Δημοτικές Ενότητες, σε πέντε από τους έξι Δήμους, χαρακτηρίζονται αιολικές Περιοχές Καταλληλότητας: δύο στη Δυτική Μάνη, τέσσερις στην Καλαμάτα, τρεις στη Μεσσήνη, έξι στον Δήμο Πύλου–Νέστορος και μία στην Τριφυλία. Η Οιχαλία μένει εκτός. Ο χαρακτηρισμός δεν εγκρίνει έργο• ανοίγει την πόρτα της εξέτασης. Πολιτικά, όμως, έχει βάρος: μεταφέρει το κρίσιμο ερώτημα από το «αν επιτρέπεται» στο «ποια ακριβώς κομμάτια θα εξαιρεθούν και ποιος θα αποδείξει τη σωρευτική αντοχή τους».

Η ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΦΘΑΣΕ ΕΔΩ
Το νέο πλαίσιο απαγορεύει αιολικά σε Δημοτικές Ενότητες τουριστικών κατηγοριών Α και Β. Στη Μεσσηνία δεν υπάρχει ούτε μία. Καλαμάτα και Λεύκτρο είναι Γ, Αβία, Πύλος, Πεταλίδι, Γαργαλιάνοι και άλλες γνωστές περιοχές κατατάσσονται χαμηλότερα, ενώ Κορώνη, Μεθώνη και Νέστορος είναι Γ. Δε σημαίνει ότι μένουν απροστάτευτες: ΠΟΤΑ, οργανωμένοι τουριστικοί υποδοχείς, αρχαιολογικές ζώνες, οικισμοί και καθορισμένες ζώνες τουρισμού αποκλείονται.

Σημαίνει, όμως, ότι δεν προστατεύεται αυτομάτως ως ενιαίο αγαθό ο ευρύτερος ορίζοντας ενός προορισμού. Και ο επισκέπτης δε βλέπει διοικητικές γραμμές, βλέπει Τόπο.

Ο ΤΑΫΓΕΤΟΣ ΔΕ ΒΓΗΚΕ ΟΛΟΣ ΕΚΤΟΣ ΧΑΡΤΗ
Το όριο των 1.200 μέτρων είναι ουσιαστικό, αλλά δεν ισοδυναμεί με απαγόρευση στον Ταΰγετο. Οι χαμηλότερες ζώνες Αβίας, Λεύκτρου και Καλαμάτας μπορούν να εξεταστούν, εφόσον δεν προσκρούουν σε άλλο αποκλεισμό. Άρα χρειάζονται χάρτες υψομέτρου, Natura, οικοτόπων, αρχαιολογίας, οικισμών και ορατότητας – όχι η εύκολη διαβεβαίωση ότι «το βουνό προστατεύεται».

Ο ΚΑΜΠΟΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ «ΚΕΝΟ» ΣΤΟΝ ΧΑΡΤΗ
Για τα φωτοβολταϊκά, το όριο κάλυψης 1,5% στην Περιφερειακή Ενότητα και οι αποκλεισμοί από Natura, δάση και δασικές εκτάσεις είναι σοβαρά φίλτρα• δεν επιλέγουν όμως από μόνα τους το σωστό χωράφι. Στον μεσσηνιακό κάμπο, ελαιώνες, αρδευόμενη γη, νερό και αγροτικός τουρισμός αποτελούν ενιαίο παραγωγικό κεφάλαιο. Και η βιοενέργεια μπορεί να αξιοποιεί τοπικά υπολείμματα μόνο με πλήρη λογαριασμό μεταφορών, οσμών, νερού και αποβλήτων. Η κυκλική οικονομία είναι αποτέλεσμα σχεδιασμού, όχι ετικέτα.

ΤΟ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΟ «ΤΙΚ» ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΔΙΑΒΑΤΗΡΙΟ
Η τυπική πληρότητα δεν είναι περιβαλλοντική έγκριση• βεβαιώνει ότι ο φάκελος ΜΠΕ έχει τα απαιτούμενα στοιχεία. Ωστόσο, το τελικό ΦΕΚ επιτρέπει στους φακέλους που είχαν αυτό το στάδιο έως τις 19 Αυγούστου 2026 να συνεχίσουν με τους παλιούς κανόνες. Στην ανακοίνωση της διαβούλευσης, στις 20 Μαΐου, το όριο περιγραφόταν πριν από τη δημόσια διαβούλευση. Η μετακίνηση κατά 91 ημέρες δεν αποδεικνύει εύνοια σε συγκεκριμένο έργο. Επιβάλλει, όμως, πλήρη δημοσιοποίηση: ποιοι φάκελοι απέκτησαν πληρότητα στο μεσοδιάστημα, πόσοι αφορούν στη Μεσσηνία και ποιοι δε θα ήταν συμβατοί με τους νέους κανόνες. Η ασφάλεια δικαίου δεν πρέπει να μοιάζει με ασφάλεια… προτεραιότητας.

Με δεδομένο ότι οι πλήρεις φάκελοι μέχρι 19 Αυγούστου προχωράνε με το παλιό πλαίσιο και όχι με τις ρυθμίσεις του Νέου Χωροταξικού Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αφήνει περιθώριο οι φάκελοι να περάσουν… κάτω από την μπάρα. Η μεταρρύθμιση ήταν αναγκαία. Ο τρόπος μετάβασης, όμως, χρειάζεται περισσότερο φως από όσο παρέχει η επίκληση της «ασφάλειας δικαίου». Ένα χωροταξικό που… φθάνει, αφού οι φάκελοι έχουν περάσει την… μπάρα, δεν καταργεί τη δυσπιστία. Απλώς τη… χωροθετεί.

ΤΟ ΕΡΓΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ Η ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΑ
Το ίδιο το Πλαίσιο αφήνει τη χωροθέτηση των συνοδών έργων -δρόμους, γραμμές σύνδεσης, υποσταθμούς- εκτός του βασικού πεδίου του, χωρίς να τα αφήνει εκτός γενικής νομοθεσίας και περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Στον ορεινό χώρο, όμως, η οδοποιία και οι εκσκαφές μπορεί να επιβαρύνουν περισσότερο από τον πύργο. Χρειάζεται ενιαία αποτίμηση του έργου από τον πρώτο δρόμο έως το δίκτυο, μαζί με αυστηρό σχέδιο πυροπροστασίας. Ούτε θεωρίες ότι κάθε φωτιά «ανοίγει δρόμο» σε ανεμογεννήτριες ούτε λευκή επιταγή σε ηλεκτρικές υποδομές χωρίς ελέγχους.

ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΖΗΤΗΣΕΙ Η ΜΕΣΣΗΝΙΑ
Πρώτον, ΔΗΜΟΣΙΟ ΜΗΤΡΩΟ όλων των έργων με ακριβή θέση, εταιρεία, πραγματικό δικαιούχο, στάδιο αδειοδότησης και ημερομηνία τυπικής πληρότητας.

Δεύτερον, ΕΝΙΑΙΟ ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΧΑΡΤΗ μετά την αφαίρεση όλων των ζωνών αποκλεισμού.

Τρίτον, ΣΩΡΕΥΤΙΚΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΠΙΟΥ για Ταΰγετο, Μάνη, Πυλία και Τριφυλιακή ακτή.

Τέταρτον, ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ σε στέγες, χώρους στάθμευσης, βιομηχανικές και ήδη υποβαθμισμένες εκτάσεις πριν από νέα παραγωγική γη.

Πέμπτον, ΔΕΣΜΕΥΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ πυροπροστασίας, αποξήλωσης και αποκατάστασης με οικονομικές εγγυήσεις.

Έκτον, ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ και μετρήσιμο τοπικό όφελος – όχι απλώς λογαριασμός ρεύματος με θέα τις εγκαταστάσεις.

Ο ΚΑΝΟΝΑΣ ΤΗΣ ΕΠΟΜΕΝΗΣ ΜΕΡΑΣ
Η Μεσσηνία χρειάζεται ΑΠΕ.

Χρειάζεται επίσης γεωργία, νερό, τουρισμό, ασφαλή βουνά και τοπίο, που δεν ανακατασκευάζεται όταν χαθεί.

Η ώριμη θέση δεν είναι «παντού ανεμογεννήτριες» ούτε «πουθενά ΑΠΕ». Είναι πρώτα εξοικονόμηση και εγκαταστάσεις πάνω στον ήδη κατασκευασμένο χώρο, ύστερα επιλογή γης με πλήρη τεκμηρίωση και, τέλος, δημόσιος έλεγχος των εξαιρέσεων.

Ο πράσινος στόχος δεν αγιάζει κάθε χωροθέτηση.
Αντίθετα, την υποχρεώνει να είναι καλύτερη.

Παναγιώτης Ξεροβάσιλας
Οικονομολόγος – Σύμβουλος επενδύσεων και επιχειρήσεων