Δεν υπήρχαν τότε ούτε ιδιωτικοί ραδιοσταθμοί ούτε τηλεόραση. Μόνο εφημερίδες. Αυτές ανήγγειλαν τη Δευτέρα της 28ης Οκτωβρίου, σε παραρτήματα, την ιταλική εισβολή, την απάντηση του Μεταξά στο τελεσίγραφο του Μουσολίνι, τη γενική επιστράτευση, το κλείσιμο των σχολείων, τον πόλεμο…
Όλες οι εφημερίδες στάθηκαν αμέσως στο πλευρό της κυβέρνησης, όπως άλλωστε και όλοι οι πολιτικοί αρχηγοί, μηδέ εξαιρουμένου και του Ζαχαριάδη του ΚΚΕ. Υπέρ πάντων η πατρίδα Ελλάδα.
Δεκάδες δημοσιογράφοι έφυγαν για το μέτωπο και ο πρώτος νεκρός ανάμεσά τους ήταν ο Κώστας Παπαδάκης της εφημερίδας «Ελεύθερο Βήμα», που σκοτώθηκε μόλις έστειλε την πρώτη του ανταπόκριση.
Πολεμικοί απεσταλμένοι των εφημερίδων τότε ήταν μεγάλα ονόματα, όπως: ο Ακρίτας, ο Μελάς, ο Παλαιολόγος, ο Λιδωρίκης, ο Ανδρουλιδάκης, ο Καλαματιανός συμπατριώτης μας Κώστας Αθάνατος, ο Καψής, ο Μυριβήλης, ο Ρούσσος, ο Ουράνης, ο Μοσχοβίτης, ο Δημάδης και δεκάδες άλλοι.
Στην πρώτη γραμμή του πυρός, κοντά στην Κορυτσά, στο επιτελείο της 13ης Μεραρχίας, βγήκε το πρώτο φύλλο της εφημερίδας «Οχρίς», με εκδότη τον μετέπειτα πρωθυπουργό Παναγιώτη Κανελλόπουλο. Είχε τόση επιτυχία, που τα άρθρα του αναδημοσιεύτηκαν στους «Τάιμς» του Λονδίνου.
Παγκόσμια απήχηση είχε και η περίφημη επιστολή του Γεωργίου Βλάχου, εκδότη της «Καθημερινής», προς τον Αδόλφο Χίτλερ, που κατέληγε με τη φράση: «ο μικρός αυτός τόπος, αφού έμαθε τον κόσμο όλο να ζει, πρέπει τώρα να τον μάθει και να αποθνήσκει…».
Στο ενεργητικό του δικτάτορα Ιωάννη Μεταξά (παλαιού και ικανού δημοσιογράφου) είναι οι άγνωστες προσπάθειες που έκανε να αποφύγει τον πόλεμο. Δύο μέρες μετά το ΟΧΙ κάλεσε στο γραφείο του όλους τους εκδότες και αρχισυντάκτες των εφημερίδων και τους εμπιστεύθηκε συνταραχτικά μυστικά.
Τους είπε στην αρχή επί λέξει: [σώζονται όλα αυτά στα επίσημα αρχεία της Εταιρείας Μελέτης της Ελληνικής ιστορίας (ντοκουμέντα αριθμός 10) και στο προσωπικό του ημερολόγιο]: «Έχω λογοκρισία και μπορώ να σας υποχρεώσω να γράφετε μόνον ό,τι θέλω. Αυτή την ώρα όμως δεν θέλω μόνο την πένα σας, θέλω και την ψυχή σας…».
Τους αποκάλυψε στη συνέχεια ότι από το Μάιο του 1940 είχε δηλώσει καθαρά στον Ιταλό πρεσβευτή Γκράτσι ότι «αν προσβαλλόμεθα εις τα εθνικά κυριαρχικά μας δικαιώματα, θα αντιστάμεθα αντί πάσης θυσίας και δι’ όλων των μέσων».
Η δήλωση αυτή δείχνει ότι το ΟΧΙ της 28ης Οκτωβρίου δεν ήταν αυθόρμητη αντίδραση της στιγμής. Δυστυχώς ήταν αναμενόμενη.
Στη συνέχεια, εξιστόρησε τις άγνωστες στον κόσμο ιταλικές προκλήσεις, όπως ο τορπιλισμός της «ΕΛΛΗΣ» κ.ά., όπως και τις προσπάθειές του να κρατήσει την Ελλάδα έξω από τον πόλεμο, ζητώντας και την παρέμβαση του Χίτλερ, ο οποίος, όμως, του συνέστησε «ελάχιστες παραχωρήσεις», δηλαδή στη μεν Ιταλία την Ήπειρο, στη δε Βουλγαρία τη Θράκη.
Δηλαδή, είπε ο Μεταξάς, «θα έπρεπε για να αποφύγουμε τον πόλεμο, να απλώσουμε το δεξί μας χέρι προς ακρωτηριασμόν στους Ιταλούς και το αριστερό στους Βουλγάρους. Εύκολο να προβλεφθεί ότι σ’ αυτή την περίπτωση και οι Άγγλοι, με το δίκιο τους, θα έκοβαν τα πόδια μας, καταλαμβάνοντας την Κρήτη…».
Και ο Μεταξάς κατέληξε λέγοντας: «Εγώ, κύριοι, ετήρησα μέχρι σήμερα την πολιτική του αειμνήστου Βασιλέως Κωνσταντίνου, δηλαδή αυστηρή ουδετερότητα. Ήδη, μετά την άδικη επίθεση της Ιταλίας, η πολιτική που ακολουθώ είναι αυτή του αείμνηστου Βενιζέλου…».
Κι έτσι η Ελλάδα του 1940, μόνη σε όλη την υποδουλωμένη Ευρώπη, πολέμησε με όλες της τις δυνάμεις τον επίβουλο εχθρό.
Το Ελληνικό ΟΧΙ… έσωσε τη Ρωσία από τη χιτλερική σκλαβιά, ματαίωσε την αρπαγή των πετρελαίων του Ιράκ από τη Γερμανία, έδωσε χρόνο στους συμμάχους να ετοιμάσουν την άμυνά τους.
Οι έξι εβδομάδες της ελληνικής αντίστασης άλλαξαν αποφασιστικά την πορεία του πολέμου. Είναι μια μεγάλη αλήθεια που την ξέχασαν οι σύμμαχοί μας, δυστυχώς.
Και το χειρότερο είναι ότι παρουσιάζονται σήμερα Έλληνες (αγέννητοι ακόμα εκείνα τα χρόνια) που παραποιούν την ιστορική αλήθεια του ΟΧΙ, προφανώς διαπνεόμενοι από ιδεολογικές ιδέες κατά το δικό τους δοκούν.
Όμως, για εμάς γράφτηκε και έμεινε στην ιστορία των μεγάλων ηρωισμών του ελληνικού έθνους, και είναι τιμή και υποχρέωση όλων μας να τιμούμε την ημέρα αυτή κάθε χρόνο, καθώς και τον άνθρωπο που ύψωσε και πρόταξε το μικρό του ανάστημα, αναφωνώντας: «ΟΧΙ, ΥΠΕΡ ΠΑΝΤΩΝ Η ΤΙΜΗ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ ΕΛΛΑΔΑΣ».
Για την ιστορική έρευνα: Βασίλης Ι. Μανιάτης
Υ.Γ. Ο γράφων το παρόν βεβαιώνει ότι δε διέπεται από ιδεολογικές διακρίσεις. Είναι φανατικός φίλος της ιστορικής αλήθειας.
Ιστορικές πηγές
1) «Η μάχη της Ελλάδος» 1940 – 41. Ιστορικού Θ.Φ. Παπακωνσταντίνου. Εκδόσεις: «Γαλαξίας – Κεραμεικός»
2) Αρχείο της εταιρείας μελέτης της ελληνικής ιστορίας. (Ντοκουμέντα Αρ. 10)
3) Χρήστος Πασαλάρης. Βετεράνος της δημοσιογραφίας.
4) Προσωπικό ημερολόγιο του Ιωάννη Μεταξά
5) «Οι πρωθυπουργοί της Ελλάδος». Έκδοση Νίκου Μ. Μακρυγιάννη, σελίς 308-321
