Ζούμε σε μια εποχή που κάτι δεν κολλάει. Γύρω μας ακούμε ιστορίες για χρήματα που βρέθηκαν, για προκλητική κατανάλωση και για ζωές που στήθηκαν χωρίς εμφανές αντίκρισμα σε δουλειά, κόπο και ρίσκο. Και δεν είναι η ζήλεια που γεννιέται. Είναι η απορία.
Γιατί την ίδια στιγμή, άνθρωποι που παλεύουν καθημερινά μέσα από τη δουλειά τους, που αναλαμβάνουν ευθύνη, πληρώνουν φόρους και εισφορές και ζουν αποκλειστικά από τον πραγματικό μόχθο τους, δυσκολεύονται απλώς να σταθούν όρθιοι. Όχι να προοδεύσουν. Να αντέξουν.
Η τιμωρία της συνέπειας
Ο νοικοκύρης, ο συνεπής, αυτός που μεγάλωσε με την αρχή ότι η δουλειά και η τιμιότητα ανταμείβονται, μοιάζει σήμερα να πληρώνει ένα αόρατο αλλά βαρύ τίμημα. Το κόστος του να είσαι σωστός δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι ψυχολογικό. Είναι η πικρή αίσθηση ότι το σύστημα δε σε προστατεύει, αλλά σε πιέζει, θεωρώντας σε δεδομένο.
Γιατί ο νοικοκύρης είναι ο πραγματικός πατριώτης της καθημερινότητας. Είναι αυτός που με το μόχθο του κρατά την οικονομία ζωντανή, που στηρίζει την οικογένειά του με το κεφάλι ψηλά και που επιμένει να κάνει το σωστό, ακόμη κι όταν αυτό τον φθείρει.
Δε μιλάμε θεωρητικά. Μιλάμε για την καθημερινότητα
Για τον επαγγελματία που βλέπει τις υποχρεώσεις να τρέχουν πριν καν μπει ο μήνας, την ώρα που ο επιτήδειος βρίσκει πάντα τρόπο να ξεφεύγει.
Για τον οικογενειάρχη που μετρά κάθε απόφαση, που στερείται για να είναι εντάξει στις υποχρεώσεις του.
Για τον εργαζόμενο που ξέρει ότι όσο κι αν προσπαθεί, το περιθώριο στενεύει, γιατί οι κανόνες δεν είναι ίδιοι για όλους.
Για το συνταξιούχο που μετά τους κόπους μιας ζωής να παλεύει για την επιβίωσή του.
Όταν η τιμιότητα γίνεται μειονέκτημα
Το πρόβλημα δεν είναι ότι κάποιοι τα καταφέρνουν. Το πρόβλημα είναι ότι η συνέπεια αντιμετωπίζεται συχνά ως αδυναμία ή ως αφέλεια. Ο συνεπής είναι ο εύκολος στόχος. Αυτός που δεν μπορεί να κρυφτεί. Αυτός που δεν έχει παραθυράκια. Αυτός που πληρώνει πάντα πρώτος και πάντα τελευταίος.
Όταν το παράνομο χρήμα και η κατασπατάληση του δημόσιου πλούτου δεν τιμωρούνται, τότε ο συνεπής πολίτης δεν αισθάνεται απλώς αδικημένος, αισθάνεται εκτεθειμένος.
Δε μιλάμε για επαγγέλματα. Μιλάμε για αναντιστοιχία. Από τη μία, άνθρωποι που δουλεύουν, ρισκάρουν, πληρώνουν και ζουν από τον πραγματικό κόπο τους. Από την άλλη, τρόποι ζωής που δε δικαιολογούνται από το δηλωμένο εισόδημα, χωρίς ευθύνη, χωρίς αντίστοιχη παραγωγή. Αυτή η στρέβλωση δεν είναι κοινωνική πρόοδος. Είναι αδικία.
Όταν μια κοινωνία αρχίζει να πιστεύει ότι το να είσαι σωστός είναι μειονέκτημα, τότε κάτι βαθύτερο έχει σπάσει στον εθνικό μας κορμό. Ο νοικοκύρης δε ζητά προνόμια. Δε ζητά χάρη. Ζητά ισονομία. Ζητά σταθερούς κανόνες που να ισχύουν για όλους.
Μια καθαρή απάντηση
Το ερώτημα, λοιπόν, παραμένει απλό και αμείλικτο: Ποιος προστατεύει τον τίμιο αγώνα;
Αν δε δοθεί απάντηση, αν συνεχίσουμε να εξαντλούμε τους συνεπείς και να κάνουμε τα στραβά μάτια στην παρατυπία, τότε το πρόβλημα δε θα είναι μόνο οικονομικό. Θα είναι πρόβλημα αξιών.
Η Ελλάδα χτίστηκε από νοικοκυραίους που είχαν το κεφάλι ψηλά επειδή ήταν σωστοί. Αυτοί οι άνθρωποι είναι η ραχοκοκαλιά της πατρίδας μας. Αν τους αναγκάσουμε να λυγίσουν, θα έχουμε χάσει την ψυχή του τόπου μας.
Είναι χρέος μας να θωρακίσουμε την τιμιότητα.
Όχι στα λόγια.
Στην πράξη.
Και χωρίς εκπτώσεις.
Του Σωτηρίου Μάλαμα
Ελεύθερου επαγγελματία – ανθρώπου της αγοράς
