Με αφορμή τις ημέρες του Πολυτεχνείου, μια βιωματική αναδρομή και μια αληθινή ιστορία από τον Φλεβάρη του ’73

Πριν από χρόνια, ως φοιτητής της Νομικής Σχολής Αθηνών, βρέθηκα στον τελευταίο όροφο του κτηρίου για να επισκεφτώ το γραφείο ενός καθηγητή. Καθώς περπατούσα στον διάδρομο, είδα την πόρτα της ταράτσας μισάνοιχτη. Άδραξα την ευκαιρία και βγήκα έξω. Ξαφνικά, όλη η Αθήνα απλωνόταν στα πόδια μου.

Το συναίσθημα ήταν συγκλονιστικό. Δεν ήταν μόνο η θέα της πόλης από ψηλά• ήταν η αίσθηση πως στεκόμουν πάνω σε ένα ιερό κομμάτι της σύγχρονης ιστορίας μας. Εκεί, τον παγωμένο Φλεβάρη του 1973, αυτή ακριβώς η ταράτσα γινόταν η πρώτη σημαντική, ακηδεμόνευτη φωνή ενός ολόκληρου λαού. Από εκεί ψηλά, πάνω από τη Σόλωνος και τη Μασσαλίας, οι χιλιάδες φοιτητές που φώναζαν «Δημοκρατία» και «Ελευθερία» έσπαγαν για πρώτη φορά τόσο εκκωφαντικά τον φόβο της επτάχρονης χούντας. Ήταν η σπίθα που άναψε τη φωτιά του Νοέμβρη.

Υπάρχουν στιγμές που η Ιστορία δε γράφεται με μεγάλα λόγια ούτε με ονόματα χαραγμένα σε μάρμαρο. Γράφεται με ένα βλέμμα, με μια ακαριαία κίνηση αυτοθυσίας και με μια σιωπή που αντέχει στον χρόνο. Μέσα σε εκείνη τη συλλογική ανάταση του ’73, γεννήθηκε μια μικρή, πέρα για πέρα αληθινή ιστορία. Μια ιστορία που έμεινε μετέωρη για δεκαετίες, μέχρι να βρει το τέλος της μέσα σε ένα συνηθισμένο αστικό λεωφορείο, χωρίς να ειπωθεί ούτε μία λέξη.

Ήταν ένα μεσημέρι στην καρδιά της Αθήνας, χρόνια μετά. Μια γυναίκα, καταξιωμένη δικηγόρος πλέον, επιβιβάστηκε στο λεωφορείο από τη στάση της οδού Σόλωνος, ακριβώς στη σκιά του ιστορικού κτηρίου της Νομικής. Καθώς το όχημα ξεκινούσε μέσα στην καθημερινή βουή, ένιωσε πάνω της ένα βλέμμα επίμονο, σχεδόν διαπεραστικό. Ένας άντρας, καθισμένος λίγα μέτρα πιο πέρα, την κοιτούσε αδιάκοπα. Δεν ήταν η αδιάκριτη ματιά ενός αγνώστου. Ήταν το βλέμμα ενός ανθρώπου που έσκαβε στη μνήμη του, προσπαθώντας να αναγνωρίσει ένα πρόσωπο μέσα από την ομίχλη των χρόνων.

Όταν τα μάτια τους συναντήθηκαν, ο θόρυβος της πόλης έσβησε. Τα κτίρια γύρω άλλαξαν όψη και ο χρόνος γύρισε βίαια πίσω, στον Φλεβάρη του ’73.

Εκείνες τις ημέρες, ενώ από την ταράτσα που είχα την τύχη να πατήσω χρόνια αργότερα υψωνόταν η φωνή της αξιοπρέπειας, τα πεζοδρόμια γύρω από τη Σόλωνος έβραζαν από τις βίαιες επεμβάσεις της Ασφάλειας. Μέσα στο χάος, τις φωνές και τον πανικό, εκείνη -μια νεαρή φοιτήτρια τότε- είχε βρεθεί παγιδευμένη. Το χέρι ενός ασφαλίτη την είχε αρπάξει σφιχτά, έτοιμο να τη σύρει στα κρατητήρια. Η σύλληψη έμοιαζε αναπόφευκτη. Και τότε, μέσα από το πλήθος, ένας άγνωστος συμφοιτητής της έκανε μια κίνηση ενστικτώδη, σχεδόν ιερή. Μη έχοντας τίποτα άλλο πάνω του, ύψωσε το μοναδικό «όπλο» που άξιζε σε εκείνη τη γενιά: πέταξε με όλη του τη δύναμη το βιβλίο που κρατούσε στα χέρια του, χτυπώντας με ακρίβεια το χέρι του ασφαλίτη.

Ο γδούπος του βιβλίου, ο αιφνιδιασμός, το κράτημα που χαλάρωσε για ένα δευτερόλεπτο. Ήταν αρκετό. Εκείνη τινάχτηκε, ελευθερώθηκε και χάθηκαν και οι δύο στα στενά της Αθήνας, κρατώντας ζωντανή την ελευθερία τους.

Πίσω στο παρόν, μέσα στο λεωφορείο της Σόλωνος, η συγκίνηση πάγωσε τον αέρα ανάμεσά τους. Ο άντρας είδε στα μάτια της τη λάμψη της αναγνώρισης. Κατάλαβε πως κι εκείνη θυμόταν. Δε σηκώθηκε, δεν πλησίασε, δεν είπε τίποτα. Άνοιξε αργά την τσάντα του, έβγαλε ένα βιβλίο, το κράτησε για λίγο στα χέρια του ώστε να το δει εκείνη και της χαμογέλασε.

Δε χρειάζονταν λέξεις. Το βιβλίο ήταν εκεί. Η μνήμη ήταν εκεί. Το «ευχαριστώ» και το «παρών» εκείνης της γενιάς ήταν εκεί.

Το λεωφορείο έφτασε στην επόμενη στάση. Εκείνη σηκώθηκε για να κατέβει. Λίγο πριν κλείσουν οι πόρτες, γύρισε, αντίκρισε την κίνησή του και του χάρισε το πιο βαθύ, γεμάτο ευγνωμοσύνη χαμόγελο της ζωής της.

Δύο δικηγόροι, δύο συνοδοιπόροι της ίδιας γενιάς, που ακολούθησαν παράλληλους δρόμους χωρίς να ξανασυναντηθούν ποτέ. Δεν έμαθαν ποτέ ο ένας το όνομα του άλλου. Όμως, σε μια εποχή που συχνά ξεχνά, εκείνοι οι δύο κουβαλούσαν την ίδια ψυχή. Και γνώριζε ο ένας την άλλη πάρα πολύ καλά.

Η ιστορία βασίζεται σε πραγματικό περιστατικό.

Του Γιώργου Φερετζάκη
Δικηγόρου – συγγραφέα

Απόλαυση
Απόλαυση

Τα πιο σχετικά.