«Σαν πας στην Καλαμάτα / και ’ρθεις με το καλό, φέρε μου ένα μαντήλι / να δέσω στο λαιμό / αμάν, καλέ, μεταξωτό»…
Αυτό το γνωστό δημοτικό τραγούδι θυμήθηκα διαβάζοντας την καλή έρευνα – είδηση του συναδέλφου Παναγιώτη Μπαμπαρούτση, η οποία δημοσιεύτηκε εδώ στο «Θάρρος» που κρατάτε στα χέρια σας, και μου ήρθαν διάφορα στο βλαμμένο μου μυαλό.
Η είδηση: Η τοιχογραφία στον πεζόδρομο της Αριστομένους που δημιούργησε ο Kle (ή Κλεομένης Κωστόπουλος) και κατάφερε να αναδειχθεί η Καλύτερη Τοιχογραφία στον Κόσμο για τον Νοέμβριο 2025, πλέον κυκλοφορεί και σε μαντήλι.
Ειδικότερα, αν κάποιος επισκεφθεί την ιστοσελίδα του Kle, θα εντοπίσει το συγκεκριμένο μαντήλι, θα δει διαθέσιμες διαστάσεις, αλλά και τιμές.
Ενδεικτικά, να αναφέρουμε ότι η μικρότερη διάσταση, που είναι 39Χ39, κοστίζει 109 ευρώ.
Τα βλαμμένα μου: Να πω, λοιπόν, μπράβο στον Kle (ή Κλεομένης Κωστόπουλος) που έκανε πραγματικότητα μια στροφή του γνωστού δημοτικού τραγουδιού που αναφέρω πιο πάνω. Όντως ήρθε στην Καλαμάτα, έφτιαξε την τοιχογραφία που κοσμεί την πόλη μας, μια τοιχογραφία που γεγονός είναι μας έκανε να κοιτάμε ψηλά και υπερήφανα περπατώντας από κάτω της.
Επιστρέφοντας στον τόπο του, φαντάζομαι, κάποιοι φίλοι τού ζήτησαν ένα μαντήλι να δέσουν στο λαιμό και να είναι, μάλιστα, καλαματιανό μεταξωτό.
Τι πιο απλό και έξυπνο, εικόνα της Καλαμάτας είχε, (βραβευμένη), αέρα Καλαμάτας είχε (τόσες ήμερες, άλλωστε, έκατσε πάνω στο γερανό του να τη φτιάξει). Αυτό που δεν ξέρω αν είχε, είναι μεταξοσκώληκες για να φτιάξει το μετάξι και να γίνει το μαντήλι μεταξωτό, όπως μας λέει και το τραγούδι κι όπως το έφτιαχναν παλιά.
Μια πολύ ωραία ιδέα που απορώ πώς δεν τη σκέφτηκε ο δικός μας «σκιτσοφρενής». Ίσως να έχουμε την ίδια άποψη, ότι τα έργα τέχνης καλό είναι να μένουν έργα τέχνης. Και για να σας εξηγήσω τι εννοώ, κάλλιστα το μαντήλι με την Κάλλας, αν πουλά, μπορεί να το δούμε και σε μπλουζάκι, τραπεζομάντηλο, χαρτοπετσέτα, σεντόνι, ακόμα και σε μποξεράκι, χωρίς να θέλω να βάζω ιδέες. Έχω κι άλλα να πω, αλλά κλείνω με κάτι ιστορικό που έχει άμεση σχέση με την κατασκευή και χρήση του καλαματιανού μεταξωτού μαντηλιού που έδενες στο λαιμό και δε σε έπνιγε.
Μονή Καλογραιών: Νοτιοανατολικά του Κάστρου Καλαμάτας βρίσκεται η Μονή Καλογραιών, η οποία διακρίθηκε από την ίδρυσή της, στα τέλη του 18ου αιώνα, για την ύφανση μεταξωτών, αποτελώντας «το σπίτι» της τοπικής οικοτεχνίας και πρόδρομο του Καλαματιανού Μαντηλιού. Αξίζει να σημειωθεί ότι η πόλη είχε αναδειχθεί σε πρώτο μεταξοπαραγωγικό κέντρο του ελληνικού κράτους, ενώ τα ξακουστά υφάσματα κυκλοφορούσαν παντού.
Οι μοναχές εξέτρεφαν μόνες τούς μεταξοσκώληκες και έβγαζαν τρεις τόνους μεταξιού το χρόνο! Τα προϊόντα της Μονής ήταν μεταξωτά κεντητά άμφια, τραπεζομάντηλα, κουρτίνες και, κυρίως, το μεταξωτό Καλαματιανό Μαντήλι.
Σήμερα οι εναπομείναντες αργαλειοί στο μοναστήρι είναι επισκέψιμοι και δουλεύουν ακόμα, δημιουργώντας Καλαματιανά Μαντήλια, χρησιμοποιώντας πρώτη ύλη που έρχεται από το Σουφλί.
Στις μέρες μας το μαντήλι χρησιμοποιείται σε παραδοσιακούς χορούς, όπως στον Καλαματιανό, για να διευκολύνεται ο πρώτος χορευτής στις φιγούρες. Τις περισσότερες φορές το χρησιμοποιούν επαγγελματίες χορευτές, που το έχουν πάντα κάπου κρυμμένο στη στολή τους.
«Σαν πας στην Καλαμάτα / και ’ρθεις με το καλό,
φέρε μου ένα μαντήλι / να δέσω στο λαιμό / αμάν, καλέ, μεταξωτό».
Αυτά τα λίγα βλαμμένα για σήμερα, γιατί θα πέσει η «Κάλλας» από τον τοίχο να μας πλακώσει.
Μιλάμε πάλι…
Του Κώστα Δεληγιάννη
