Αναπτυξιακός Νόμος: Νέα 450 εκατομμύρια και το στοίχημα των μικρών επιχειρήσεων

Τι έχει ανακοινωθεί και ποιοι όροι θα κρίνουν τη συμμετοχή των πολύ μικρών επιχειρήσεων

Τρία νέα καθεστώτα του Αναπτυξιακού Νόμου, συνολικού ύψους 450 εκατ. ευρώ, προανήγγειλε στις 3 Νοεμβρίου ο υπουργός Ανάπτυξης, με προκηρύξεις έως το τέλος του 2026 και αποδέκτες τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η ανακοίνωση δημιουργεί προσδοκίες για παραγωγικές επενδύσεις και απασχόληση. Για τη μικρή επιχείρηση, όμως, το ουσιαστικό ερώτημα είναι συγκεκριμένο: ποια επένδυση θα μπορεί να υποβάλει και με ποιους οικονομικούς όρους.

ΤΙ ΓΝΩΡΙΖΟΥΜΕ
Σε προηγούμενη ανακοίνωση, στις 5 Σεπτεμβρίου, το υπουργείο είχε προσδιορίσει ως κατευθύνσεις των τριών νέων καθεστώτων την εξωστρέφεια, την κοινωνική επιχειρηματικότητα και τις σύγχρονες τεχνολογίες, με έμφαση στην τεχνητή νοημοσύνη. Πρόκειται για πεδία που μπορούν να ενδιαφέρουν και μικρότερες επιχειρήσεις, εφόσον οι τελικοί όροι επιτρέπουν επενδύσεις αντίστοιχες των δυνατοτήτων τους.

Η εξωστρέφεια θα μπορούσε να συνδεθεί με την πρόσβαση μεσσηνιακών προϊόντων σε νέες αγορές. Οι τεχνολογίες μπορούν να υποστηρίξουν την παραγωγή, τη διαχείριση αποθεμάτων ή την εξυπηρέτηση πελατών. Αυτά αποτελούν παραδείγματα πιθανών επιχειρηματικών αναγκών, όχι επιβεβαιωμένες επιλέξιμες δαπάνες. Η κοινωνική επιχειρηματικότητα, αντίστοιχα, αφορά ειδικό πεδίο δραστηριότητας, του οποίου οι δικαιούχοι θα πρέπει να οριστούν ρητά.

ΤΙ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΝΑ ΔΙΕΥΚΡΙΝΙΣΤΕΙ
Η ανακοίνωση των 450 εκατ. ευρώ δεν αποτελεί πρόσκληση υποβολής αιτήσεων. Δεν προσδιορίζει την κατανομή ανά καθεστώς, τα ποσοστά ενίσχυσης, τα κατώτατα επενδυτικά ποσά, τους επιλέξιμους κλάδους και τις περιφερειακές διαφοροποιήσεις. Χρειάζεται επίσης να αποσαφηνιστεί η μορφή της ενίσχυσης. Μια επιχορήγηση και μια φορολογική απαλλαγή επηρεάζουν διαφορετικά τη ρευστότητα: η δεύτερη συνδέεται με φόρο που διαφορετικά θα καταβαλλόταν και δεν ισοδυναμεί με άμεση χρηματοδότηση της αγοράς εξοπλισμού.

Μέχρι την εξειδίκευση, χρήσιμη προετοιμασία είναι η αποτύπωση της επένδυσης, η συγκέντρωση προσφορών και η εκτίμηση των διαθέσιμων πόρων. Η επιχείρηση χρειάζεται προϋπολογισμό που να περιλαμβάνει και λειτουργικές ανάγκες, πέρα από τις δαπάνες που ενδεχομένως επιδοτηθούν. Πριν από δεσμευτικές παραγγελίες ή έναρξη εργασιών απαιτείται έλεγχος των κανόνων της συγκεκριμένης προκήρυξης, ώστε να μη διακυβευθεί η επιλεξιμότητα.

ΚΡΙΤΙΚΗ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ
Η κατεύθυνση προς παραγωγικότητα, νέες αγορές και τεχνολογική αναβάθμιση έχει οικονομική λογική. Η αποτελεσματικότητά της, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από τον σχεδιασμό. Η γενική αναφορά στις ΜμΕ δεν απαντά πόσες πολύ μικρές επιχειρήσεις θα μπορέσουν πράγματι να συμμετάσχουν. Υψηλό ελάχιστο επενδυτικό ποσό, απαιτητική ιδιωτική χρηματοδότηση ή μακρά αναμονή πληρωμής μπορούν να περιορίσουν την πρόσβαση, ακόμη και όταν μια επιχείρηση είναι τυπικά επιλέξιμη.

Αυτό είναι κριτήριο αξιολόγησης της πολιτικής, όχι διαπίστωση αποκλεισμού πριν δημοσιευθούν οι όροι. Ούτε η έγκριση ενός επενδυτικού σχεδίου αρκεί από μόνη της για να αποδείξει αναπτυξιακό αποτέλεσμα. Χρειάζεται να εξετάζεται εάν η επένδυση βελτίωσε την παραγωγική ικανότητα, δημιούργησε βιώσιμη απασχόληση και θα μπορούσε να υλοποιηθεί χωρίς την ενίσχυση.

Η εξαγγελθείσα δημιουργία ενιαίου κέντρου ενημέρωσης για τις κρατικές ενισχύσεις μπορεί να διευκολύνει την αναζήτηση πληροφοριών. Θα είχε μεγαλύτερη αξία, εάν συνοδευόταν από κατανοητούς οδηγούς και δημοσιοποίηση αποτελεσμάτων ανά μέγεθος επιχείρησης και περιφέρεια: αιτήσεις, εγκρίσεις, πληρωμές και χρόνοι διεκπεραίωσης. Έτσι θα μπορεί να αξιολογηθεί τεκμηριωμένα πόσο η χρηματοδότηση φτάνει στις επιχειρήσεις για τις οποίες ανακοινώθηκε.

Παναγιώτης Ξεροβάσιλας
Οικονομολόγος – Σύμβουλος επενδύσεων και επιχειρήσεων