Για πρώτη φορά την Κυριακή 29/3 αναπαράσταση του όρκου των αγωνιστών στον Ιερό Ναό του Σωτήρος
Στο πλαίσιο των επετειακών εκδηλώσεων για την έναρξη της Επανάστασης του 1821, ο νεοσύστατος Πολιτιστικός Σύλλογος Μεσοχωρίου θα διοργανώσει για πρώτη φορά φέτος, στις 29 Μαρτίου, αναπαράσταση του όρκου των αγωνιστών που πρωτοστάτησαν στον εθνικό ξεσηκωμό στην περιοχή της Πυλίας. Στον Ιερό Ναό Μεταμόρφωσης του Σωτήρος η μέρα θα ξεκινήσει στις 7.30 το πρωί με τη Θεία Λειτουργία, θα ακολουθήσει επιμνημόσυνη δέηση στις 10.00 π.μ. και αμέσως μετά θα γίνει η αναπαράσταση στο προαύλιο της εκκλησίας.
Τα ιστορικά γεγονότα της εποχής καταγράφει βασιζόμενος σε πηγές από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους και από τη συλλογή του Μίμη Φερέτου, ο ερευνητής και γραμματέας του Πολιτιστικού Συλλόγου, Αλέξανδρος Μπουγιούκος (πρόεδρος του Δ.Σ. είναι η Μαρία Τζιφή, αντιπρόεδρος η Βασιλική Χρονοπούλου, ταμίας η Χριστίνα Ιωάννα Χρονοπούλου και μέλη οι Αθανάσιος Κανελλόπουλος, Αθανάσιος Χρονόπουλος και Φώτιος Κανελλόπουλος).
Ο κ. Μπουγιούκος αναφέρει τα παρακάτω: «Λίγες μέρες μετά την απελευθέρωση της Καλαμάτας από Μεσσήνιους, Αρκάδες και Λάκωνες οπλαρχηγούς, στο Μεσοχώρι συγκροτήθηκε στρατόπεδο υπό την αρχηγία του Επισκόπου Μεθώνης και Νεοκάστρου, Γρηγορίου Παπαθεοδώρου.
Αμέσως μετά κατέφθασαν στο χωριό ο φιλικός οπλαρχηγός Αναγνώστης Βουτιέρος ή Βουτιερίδης από τη Μεθώνη, όπως και οι οπλαρχηγοί: Ευστάθιος Δρακόπουλος, Ιωάννης και Νικόλαος Οικονομίδης, Ανδρέας Σαρατσιώτης, Γεώργιος Τσελίκης, Αδάμης Κορέλας, Θεόδωρος Βλάσσης και άλλοι.
Γνωστοί αγωνιστές του χωριού ήταν επίσης ο στενός και έμπιστος συνεργάτης του Επισκόπου Μεθώνης Γρηγορίου, οικονόμος παπα-Θεόδωρος Κανελλόπουλος, τα αδέλφια του, Αντώνιος, Κωνσταντίνος Νικόλαος, όλοι τους μέλη της Φιλικής Εταιρείας. Επίσης και ο Νικόλαος Δρες ή Ντρες.
Το Μεσοχώρι, λόγω της γεωγραφικής του θέσης, παρείχε στους Έλληνες επαναστάτες ασφάλεια, καθώς λόγω της ανεμπόδιστης θέας μπορούσαν να κατασκοπεύουν τις κινήσεις των Οθωμανών στα Κάστρα της Μεθώνης, αλλά και του Νεοκάστρου.
Ένα άλλο πλεονέκτημα του χωριού αυτού, αλλά και της ευρύτερης περιοχής, ήταν τα τοποπαρατηρητήρια που είχαν εγκαταστήσει οι Έλληνες αγωνιστές στους γύρω λόφους, έτσι ώστε να αντιλαμβάνονται έγκαιρα τις όποιες απόπειρες ανεφοδιασμού γίνονταν μεταξύ των δυο κάστρων, και με κατάλληλες ενέργειες να τις αποτρέπουν.
Στο Μεσοχώρι, ο οπλαρχηγός Βουτιέρος, για τους παραπάνω λόγους, πρόλαβε και φυγάδευσε τα παιδιά του, Ηλία, Γιάννη και Ελένη. Η γυναίκα του όμως, και τα μικρότερα παιδιά του, δεν μπόρεσαν να διαφύγουν, πιάστηκαν από τους Τούρκους, και κρατήθηκαν ως όμηροι.
Στην Πύλο ταυτόχρονα αφίχθηκαν άλλοι 800 Τριφύλιοι υπό τον Νικόλαο Πονηρόπουλο, αλλά και οι οπλαρχηγοί: Παπα-Αναστάσης Τσώρης ή Παπατσιώρης, Γιαννάκης Μέλλιος, Γιωργάκης Συρράκος, Θανάσης Γρηγοριάδης, Παναγιώτης Δούφας ή Ντούφας, αυξάνοντας τη δύναμή τους σε 1.600 άντρες. Ο Καπετάνιος Δούφας ή Ντούφας, μαζί με 300 άντρες κατέλαβε την τοποθεσία Παλαιοχώρι ή Μεσοχώρι, όπου και συνάντησε και τους υπόλοιπους Έλληνες αγωνιστές.
Στον προαύλιο χώρο της Βυζαντινής Εκκλησίας, που βρίσκεται στο κέντρο του χωριού, και είναι αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος, ο Επίσκοπος Γρηγόριος την 25η Μαρτίου 1821 συγκέντρωσε τους Έλληνες οπλαρχηγούς, τέλεσε δοξολογία όπου μετέλαβαν των αχράντων μυστηρίων, ευλόγησε τα όπλα, και κήρυξε την επανάσταση στην Πυλία.
Αμέσως μετά κατευθύνθηκαν στα Κάστρα Μεθώνης και Νεοκάστρου, όπου τα έθεσαν σε στενή πολιορκία. Το Κάστρο της Μεθώνης αντιστάθηκε σθεναρά, αυτό όμως του Νεοκάστρου, έπειτα από πεντάμηνο αποκλεισμό, στις 9 Αυγούστου 1821, και κατόπιν συμφωνίας, παρεδόθη από το γενικό αρχηγό των Τουρκικών Δυνάμεων Μουσταφά Αλί Μπάσογλου, ο οποίος παρέδωσε τα κλειδιά του κάστρου στον Επίσκοπο Γρηγόριο.
Μετά την απόβαση του Ιμπραήμ, τον Φεβρουάριο του 1825, ο Επίσκοπος Γρηγόριος και πάλι πρωτοστατεί, αρπάζει τα όπλα, προσεύχεται για τελευταία φορά στο ιερό αυτό ναό, και ευθύς ταμπουρώνεται στο Παλαιό Ναυαρίνο, όπου οργανώνει την άμυνα. Μετά όμως την πτώση της Σφακτηρίας στις 30 Απριλίου 1825, ο Γρηγόριος και οι υπερασπιστές του Παλαιού Ναυαρίνου, ξεμένοντας από εφόδια, αποφασίζουν ηρωική έξοδο, στη διάρκεια της οποίας τραυματίζεται και πιάνεται αιχμάλωτος. Φυλακίζεται στο Μπούρτζι της Μεθώνης, όπου αρνούμενος να προσκυνήσει και κατόπιν φρικτών βασανιστηρίων, αλλά και καταβεβλημένος από τις αρρώστιες και τις κακουχίες, πεθαίνει στις 22 Οκτωβρίου 1825, ημέρα Πέμπτη.
Οι Τούρκοι πέταξαν το ταλαιπωρημένο του κορμί στη θάλασσα, όπου αργότερα βρέθηκε από κάποιους χωρικούς, οι οποίοι αφού πρώτα το περισυνέλεξαν, με άκρα μυστικότητα το φόρτωσαν ολονυχτίς σε ένα μουλάρι, ενώ πήγαν και τον ενταφίασαν στο Μοναστήρι του Αϊ- Γιάννη του Ριγανά ή αλλιώς “Μεγάλη Εκκλησιά”, μια απομακρυσμένη περιοχή στην Αβαρινίτσα, κοντά στο χωριό Κυνηγού».
