«Κόνις Ονείρων 16ον» : Αι Καλάμαι ως πόλις από το 1900 και μετά…

Πρώτη Δημοσίευση: 11/06/2018 16:48 - Τελευταία Ενημέρωση: 11/06/2018 18:24
 «…να πλέχεις και στον αργαλειό της γύφτισσας γιορντάνια
με τα χρυσά καρούλια σου, τα φιλντισένια χτένια
και χίλια – δυο χρυσόνειρα στη σκέψη σου να υφαίνεις
και του καλού σου με καϋμό τραγούδι να του σέρνεις:
Πάτα σαΐτα μου με το μετάξι
Να ρθεί ο καλός μου τη λαμπρή
Να βρει χρυσά ν’ αλλάξει…»
Λούη Γ Βλάσση, Καλαμάτα 1961,
 
 
Η ΟΙΚΟΤΕΧΝΙΑ ΤΗΣ ΣΗΡΟΤΡΟΦΙΑΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΞΟΠΟΙΙΑΣ
 
«Εις τας Καλάμας αι γυναίκες ήρχησαv όχι μόvov vα ανατρέφουν μεταξοσκώληκας, αλλά vα αvαπηvίζoυv (εις μαγγάνια την μέταξαv και vα υφαίνουν υφάσματα εις το εμπόριov. Επιτήδειαί τινές μάλιστα εργάτριαι  κατεσκεύαζov υφάσματα όμοια προς τα περίφημα  gros της Γαλλικής πόλεως Τoύρ και μανδήλια, φουλάρια πωλούμενα εις τας νήσους τoυ Αιγαίου. Η βιομηχανία αυτή εδιπλασίαζε την αξίαv της μετάξης. Η Μασσαλία ευρίσκετo τότε εις στεvάς σχέσεις μετά των Καλαμών, oπόθεv ηγόραζεv ιδίως δέρματα των βυρσοδεψείων τoυ Παμίσου».
Όμως γαλλικό πλοίο  έφερε το «μόλεμα» (πανούκλα) στο Μωριά και τη περίοδο 1756 -1761 θερίζει τους  Μοραΐτες. Θερίζει και τη πόλη των Καλαμών και πέρα, όλα τα πολεμοχώρια που παράλληλα με το πόλεμο, («πολεμικοί» ήταν όλοι οι άντρες δηλαδή μισθοφόροι  στη δούλεψη  Φράγκων και των Ρώσων), οι γυναίκες στα σπίτια τους ταΐζανε τα κουκούλια, φτιάχνανε μετάξι και δουλεύανε πανιά και ρούχα η κάθε μία. στον αργαλειό της.
Να σημειώσω πρέπει ότι πολεμοχώρια στη Μεσσηνία ήτανε: το Νησί, Σίτζοβα, Πολιανή, Τζερνίκη, Αρφαρά, οι δύο Αναστάσοβες, το Κουτσαβά, η Βρωμόβρυση, Γιάννιτσα και ο  Άγιος Φλώρος. Στη Λακωνία  τα χωριά: Γεωργίτσι, Καστανιά, Αγοριανή, Σκάλα, Λαγκονίκον, Κοκίτζανη. Στη Μάνη: η Σέλιτζα, Γαϊτσές και Λεφτίνι. Στη  Αρκαδία τα χωριά:  Δυρράχι,  Αγριακόνα, Σουλάρι, Σκορτσινου, Ζευγολατειό, Πετρίνα.
 Δεν με παίρνει όμως ο χώρος ν’ αναφέρω περισσότερα για τα πολεμοχώρια,  αλλά να γράψω πρέπει ότι Γεώργιος Φτέρης για τη Γιάννιτσα γράφει:
 «Η Γιάννιτσα αν και χτισμένη σε έδαφος μεσσηνιακό, ακουμπά ωστόσο στις νοτιοδυτικές υπώρειες του Ταϋγέτου – κι’ όπου ρίχνει τον ίσκιο του ο Ταΰγετος φυσά αέρας της Λακωνίας, και μαζί μ’ αυτόν κυκλοφορεί κάτι από το αίμα της, από τη ψυχή της»,
Και ο Πύρρος ο Θετταλός για τον Άγιο Φλώρο γράφει: «Προς νότον της Σκάλας χωρίον είναι τόπος τις πετρώδης και τραχύς, αυτόθεν άρχεται η Καλαματιανή επαρχία, έμπροσθεν τούτου είναι η χαλασμένη εκκλησία του Αγίου Φλώρου λεγομένη. Ο Άγιος Φλώρος  ήτον Βυζάντιος, είχεν αδελφόν Λαύρον λεγόμενον, ούτοι χριστιανοί όντες επήγαν εις Ιλλυρίαν, και ευρόντες ένα ναόν ειδωλικόν, τον εγκαινίασαν και τον έκαμαν χριστιανικόν, τούτο μαθών ο βασιλεύς τους έπιασε και τους ετιμώρησε δυνατά, και μαρτυρήσαντες προς κύριον εξεδήμησαν. Η μνήμη τούτου είναι εις τας 18 Αυγούστου μηνός.  Κάτωθεν του δρόμου και της εκκλησίας εξέρχεται νερό ποταμηδόν, και συναζόμενον ως λίμνη, χύνεται εις τον Πάμησον ποταμόν».
Και για να μη τρέχουμε σε … σλάβικα λεξικά να «βρούμε τη προέλευση ελληνικών ονομάτων, πρέπει ν’ αναφέρω ότι ο Κώστας Ρωμαίος σε μελέτη του, γράφει ότι το όνομα Πάμισος, είναι προελληνικό, γλωσσικά εισχωρεί στα βάθη της προϊστορίας και δεν ερμηνεύεται. Λατρευόταν σαν θεός τους προδωρικούς χρόνους. Μια προσπάθεια ερμηνείας του ονόματος παραπέμπει στο Πα-μίσος  (σε παρετυμολογικό με το ουσιαστικό μίσος) δηλ. ποταμό ανελέητο και εκδικητικό, οπότε όμως θα έπρεπε  να έχει τύπο τουλάχιστον το Παμ-μίσος, ή Πάμ- μισος ή Παμ-μισητικός. Άλλη ερμηνεία είναι ότι προέρχεται από το Παν-ίσος, δηλαδή σε ποταμό που αποκαθιστά την ίση αναλογία, τη ισόποση παρουσία, οπότε θα έπρεπε να ονομάζεται Πάν-ισος.
Ο Στράβων στο βιβλίο του Γεωγραφικά,  για το Πάμισο αναφέρει ότι:  «Μέγιστος δ’ έστι των εντός του ισθμού ποταμών, καίπερ ου πλείους ή εκατόν σταδίους εκ των πηγών ρυείς, τω ύδατι δαψιλής», Ο Παυσανίας, πάλι γράφει ότι: ρέει ανάμεσα σε καλλιεργούμενη  περιοχή και είναι καθαρός και πλέουν σε αυτόν πλοία από τη θάλασσα μέχρι απόσταση δέκα σταδίων. Εισχωρούν δε μέσα στα νερά του και θαλασσινά ψάρια κυρίως τη περίοδο της Άνοιξης, ήτανε δηλαδή ο Πάμισος πλωτός ποταμός και ανεβαίνανε οι τριήρεις από τη θάλασσα, πάνω, σύμφωνα με τη προφορική παράδοση,  μέχρι τη Σκάλα.
Ο Πύρρος ο Θετταλός γράφει ότι στα νεώτερο χρόνια ο  Πάμισος λεγόταν και Διπόταμος ή και Εωσφόρος. Πηγάζει  από έλος επί των Νομίων και δέχεται τον παραπόταμο Βαλύρα ή Μαυροζούμενα που σχηματίζουν οι ποταμοί Λευκασία και ΄Αμφιτος Η Λευκασία, λέγεται και Βασιλικός ή Ξάστερος, και σχηματίζεται από τα ρυάκια που κατεβαίνουν από τους λόφους της Κόκλας, ενώ ο ΄Αμφιτος σχηματίζεται από χείμαρρους του Αγριλοβάνου και Διαβολιτσίου.
Εκεί στο ποταμό Βαλύρα ή Μαυροζούμενα, σώζεται ακόμη, αν περάσετε θα το δείτε,  γιοφύρι Ομηρικό ( οι αρχαιολόγοι λένε μεταγενέστερο της κλασσικής εποχής)  και στη συνέχεια  βυζαντινό, με επιγραφή, και πάνω από αυτό το αρχαίο μνημείο,  περνάει ακόμη και σήμερα … ο αμαξιτός δρόμος με φορτηγά, νταλίκες, λεωφορεία και εν γένει αυτοκίνητα,  και κείνο ….. αντέχει ακόμα !, έτσι ρεζίλι να μας κάνει για όσα ποτέ δεν κάνανε να προστατεύσουμε την αρχαία κληρονομιά μας !
Ακόμα, για να μη λένε διάφορα οι «Ευρωπαϊστές» και άλλοι,  να σημειώσω πρέπει,  ότι από εκείνο το πειρατικό λημέρι των Κιτριών ο Καλαματιανός Πολυχρόνης Μαρίνος, που «πολεμικός» ήτανε  μισθοφόρος των Φράγκων, έκανε το 1659 αναφορά στο Βενετό άρχοντα (το ναύαρχο  Μοροζίνη) εργοδότη του και κείνος με τους γραμματικούς του  καταχώρησε στα πρακτικά του πολεμικού συμβουλίου γράφοντας ότι:  «13 Μαρτίου 1659 Κιτριές. Ο Πολυχρόνης Μαρίνος, έφθασε στη Καλαμάτα σήμερα, όπου στάλθηκε από την εξοχότητα σου με γράμματα για τους γέροντες. Αφού ερωτήθηκε… απήντησε. - Τις παρέδωσα σε πρόσωπα σοφά… και αυτά τα πρόσωπα τις έδειξαν σε άλλους συνετούς γέροντες με μεγάλη μυστικότητα εξ αιτίας του φόβου των Τούρκων. Έφερα ακόμη τις απαντήσεις… Αφού ερωτήθηκε για τους Τούρκους που βρίσκονται στη  Καλαμάτα απήντησε. – Απ’ όσα μου είπαν οι ίδιοι γέροντες δεν υπήρχαν εκεί παραπάνω από 600 ξένοι Τούρκοι, αλλά και αυτοί φεύγουν και μένουν λιγότεροι από 500 που και αυτοί θα φύγουν. Αφού ερωτήθηκε για τους Τούρκους χωρικούς απάντησε. – Δεν μπορούν να είναι περισσότεροι από 200, γι’ αυτό τώρα ανάμεσα στους ξένους και στους χωρικούς δεν υπάρχουν λιγότεροι από 700 ικανοί να πολεμήσουν. Αφού ρωτήθηκε για τις σκέψεις τους, απάντησε. - Λέγουν πως θέλουν να πολεμήσουν..  όπως επίσης μου είπαν οι ίδιοι οι Έλληνες  και ότι άλλο δεν φοβούνται παρά τις βόμβες… Αφού ρωτήθηκε ποιος έδωσε στα χέρια των γερόντων τις επιστολές … απάντησε. -Αυτές οι επιστολές παρεδόθησαν στους γέροντες από τους γονείς μου που κατοικούν στη Καλαμάτα, ονομαζόμενοι Στεφανόπουλοι, δεν ξέρω αν έχουν γράψει άλλες επιστολές για την Εξοχότητά σου και αυτές γράφτηκαν εξ’ ονόματος όλου του ελληνικού λαού..»
Όμως άρχισε ο Ρωσοτουρκικής πόλεμος (1768-1774). Πολλοί Έλληνες κυρίως Μανιάτες πειρατές έγιναν κουρσάροι, δουλεύοντας κάτω από τη ρώσικη σημαία και κάνανε  ρεσάλτα στα πολεμικά και άλλα πλοία των Τούρκων. Στις 17 Φεβρουαρίου 1770 έφτασε στο Οίτυλο, ο Γρηγόριος Ορλώφ, και οι αδελφοί του Αλέξιος  και Θεόδωρος. Εκεί οι Μανιάτες με τους παπάδες, τους υποδέχθηκαν με ενθουσιασμό και ο καθαιρεμένος πατριάρχης Σεραφείμ Β΄ (1757- 1761) που βρισκόταν τότε στη Δημητσάνα ευλόγησε τον επαναστάτη, και συμμετείχαν χιλιάδες Έλληνες από τη Πελοπόννησο και τα Επτάνησα και συγκροτήθηκαν η «Ανατολική και Δυτική Λεγεώνα». Στη μάχη στα Τρίκορφα στις 29 Μαρτίου οι Έλληνες νικήθηκαν. Διασκορπίστηκαν και οι λιγοστοί Ρώσοι που αντιστάθηκαν. Μετά έγινε η σφαγή των Ελλήνων της Τριπολιτσάς και τουρκαλβανικές συμμορίες περάσανε στο Μοριά κατασφάζοντας και λεηλατώντας το τόπο.
Η βόρεια Πελοπόννησος είχε χαθεί, Η Δυτική λεγεώνα στις 4 Απριλίου κατέλαβε το Ναυαρίνο, ενώ έφθασε στην Πελοπόννησο και ο αρχηγός της εκστρατείας Αλέξιος Ορλώφ. Στις 29 Απριλίου άρχισε τη πολιορκία της Μεθώνης. Οι Επαναστάτες κρατούσαν ακόμη το Μυστρά, το Νησί και τη Καλαμάτα. Όμως ο Τούρκικος στόλος εμφανίστηκε στο Ναύπλιο στις 9 Απριλίου και αποβίβασε δύναμη μαζί με Τουρκαλβανούς.Στις 14 Μαΐου κατέλαβαν το Νησί  παρά την αντίσταση των Μαυρομιχαλαίων. Τελικά στις 20 Μαΐου οι Ρώσοι επιβιβάστηκαν στα πλοία και φύγανε παίρνοντας μαζί τους το Μπενάκη και άλλους προύχοντες και αρχιερείς.
Μείνανε μόνο οι Μανιάτες να πολεμάνε τους Τούρκους και να αντιστέκονται στη Καλαμάτα, το Μυστρά και τη Μάνη. Τότε ήταν που πολλές χιλιάδες Αλβανοί μπήκαν λυσσασμένοι στη Πελοπόννησο, και λένε πως από 300.000 χριστιανούς της Πελοποννήσου χάθηκαν γύρω στις 100.000 χιλιάδες. Πολλοί σωθήκανε φεύγοντας στα νησιά, στη Σμύρνη και στα Βόρεια Παράλια της Μαύρης θάλασσας. Τελικά οι Αλβανοί που έγιναν μάστιγα και για τους ίδιους τους Οθωμανούς, με διαταγή του Σουλτάνου χτυπήθηκαν από το Μαυρογένη μαζί με τους κλέφτες που συμμάχησαν μαζί του και τον Ιούλιο 1779 έπαθαν πανωλεθρία στη Τρίπολη,  λίγοι μείνανε, φεύγοντας κυνηγημένοι από το Μοριά.
Τα  Ορλωφικά με τις καταστροφές, τις σφαγές και την αραίωση του πληθυσμού κατέστρεψαν το εμπόριο και αποδυνάμωσαν την οικοτεχνία της σηροτροφίας και μεταξοποιϊας στη Μεσσηνία και τη Μάνη.
 
 
του Δημητρίου Ν Ζέρβα, δικηγόρου
 



Προσθήκη νέου σχολίου

Σχετικές Ειδήσεις