Εφορεία Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας: Η υπηρεσία που κρατά ζωντανό τον πολιτισμό στο νομό

Πρώτη Δημοσίευση: 26/07/2019 18:14 - Τελευταία Ενημέρωση: 26/07/2019 18:18
Οι μελέτες, οι αναστηλώσεις, το Τζάνε- Καλαμάκι και τα έργα στο Kάστρο της Καλαμάτας
Σε πλήρη ενημέρωση για το έργο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας προέβη χθες η διευθύντριά της Ευαγγελία Μηλίτση.
Η κυρία Μηλίτση μίλησε για όλα τα έργα που «τρέχουν» αυτή την περίοδο και εκείνα που έχουν ολοκληρωθεί, ενώ αναφέρθηκε σε ζητήματα που εδώ και χρόνια αφορούν στο νομό, όπως αυτά στο Τζάνε- Καλαμάκι, αλλά και στις εργασίες στο Κάστρο Καλαμάτας.

Η υπηρεσία
Η Εφορεία Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας έχει στην αρμοδιότητά της όλα τα μουσεία και τους αρχαιολογικούς χώρους του νομού που χρονολογούνται  από την Προϊστορική μέχρι και τη Μεταβυζαντινή Περίοδο.
Τα δε θέματα που έχει να αντιμετωπίσει η Υπηρεσία, είπε η διευθύντρια, είναι πολλά και πολυσύνθετα, ενώ τα τελευταία χρόνια το βάρος έχει δοθεί στην προετοιμασία και την εκπόνηση μελετών, στην υλοποίηση αποκαταστάσεων, καθώς και στην ομαλή λειτουργία των αρχαιολογικών χώρων.
Σχετικά με τη στελέχωση, η κα Μηλίτση παρατήρησε ότι είναι μια καλά στελεχωμένη Υπηρεσία, με αρκετές υποδομές. Βέβαια, δε λείπουν οι ελλείψεις προσωπικού, όμως σε καμία περίπτωση δε θα τη χαρακτήριζε υποστελεχωμένη.

Τα τέσσερα νέα έργα που εντάχθηκαν στο ΕΣΠΑ
Η διευθύντρια της ΕΦΑ ξεκίνησε τη χθεσινή ενημέρωση μιλώντας για τα έργα που έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα ΕΣΠΑ 2014-2020.
Αρχίζοντας από το πιο πρόσφατο, ανέφερε ότι στις 10 Ιουλίου εκδόθηκε από την Περιφέρεια Πελοποννήσου η απόφαση ένταξης στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Πελοπόννησος» τεσσάρων πολύ σημαντικών αναστηλωτικών έργων και έργων συντήρησης για μνημεία της Μεσσηνίας. Πρόκειται για εργασίες συντήρησης του κεντρικού κτηρίου του Ανακτόρου του Νέστορος και για την αποκατάσταση του Κάστρου Μίλα, της Μονής Παναγίας Γριβιτσιανής στη Φαλάνθη Κορώνης και του ΒΔ πύργου του Κάστρου Ανδρούσας, συνολικού προϋπολογισμού 1.200.000 ευρώ.
Όσο για την έναρξη των εργασιών, η κα Μηλίτση εκτιμά ότι θα γίνει στις αρχές Οκτωβρίου.

Κάστρο Κυπαρισσίας
Μεταξύ των έργων για τα οποία έχουν υποβληθεί φάκελοι, είναι η αποκατάσταση των βραχωδών πρανών και των τειχών του Κάστρου Κυπαρισσίας. Μάλιστα, η κα Μηλίτση σημείωσε ότι, εφόσον το έργο ενταχθεί, θα επιχειρηθεί η υλοποίηση από την ΕΦΑ Μεσσηνίας και ενός μικρότερου υποέργου ανάδειξης του εσωτερικού του κάστρου, βάσει εγκεκριμένης μελέτης που έχει εκπονηθεί.
Πρόσθεσε, δε, ότι αναμένεται η υλοποίηση στερεωτικών και επειγουσών εργασιών ή εργασιών συντήρησης στη Μονή Λυκάκη και σε άλλα μνημεία, καθώς και η ανάδειξη του κήπου του Μουσείου Μπενάκη και η διασύνδεσή του με το Αρχαιολογικό Μουσείο Μεσσηνίας.

Έργα που ολοκληρώθηκαν
Κάνοντας ένα σύντομο απολογισμό των έργων που έχουν διεκπεραιωθεί από την ΕΦΑ Μεσσηνίας, η κα Μηλίτση ανέφερε ότι έχουν γίνει δεκάδες επείγουσες στερεωτικές επεμβάσεις και συντηρήσεις, αλλά και ανάδειξη μνημείων. Ενδεικτικά παραδείγματα για την ίδια είναι οι εργασίες στη Μονή Λυκάκη στο φαράγγι του Βυρού Μάνης, στην Porta Del Mandrachio, δηλαδή σε μία από τις πύλες του λιμανιού του Κάστρου Μεθώνης, της οποίας τμήμα κατέρρευσε από τα ακραία καιρικά φαινόμενα του 2017, στο ρωμαϊκό μαυσωλείο της αρχαίας Κορώνης στο Πεταλίδι, στη Μονή Σιδηρόπορτας στο Καρβέλι, στον Άγιο Βασίλειο στην Πελεκανάδα, στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος στο Νομιτσί και στην Αγία Παρασκευή στην Πλάτσα.
Τα έργα αυτά - συμπλήρωσε- υλοποιούνται από το τακτικό προσωπικό της Εφορείας, που εργάζεται με αφοσίωση, αλλά και μέσω αναθέσεων σε εξειδικευμένα συνεργεία, υπό την αυστηρή επίβλεψη του επιστημονικού προσωπικού της Υπηρεσίας.

Αρχαία Μεσσήνη, Νιόκαστρο, Κάστρο Μεθώνης, Ανάκτορο Νέστορος
Στη συνέχεια η διευθύντρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων μίλησε για στοχευόμενες προσλήψεις και κινήσεις, προκειμένου να ισχύει το διευρυμένο ωράριο λειτουργίας τόσο στην Αρχαία Μεσσήνη όσο και σε άλλους σημαντικούς και με αυξημένη επισκεψιμότητα χώρους της Μεσσηνίας (Νιόκαστρο, Ανάκτορο Νέστορος, Κάστρο Μεθώνης, Οχυρό συγκρότημα Καρδαμύλης), το οποίο εφαρμόζεται από τις αρχές Απριλίου έως τα τέλη Οκτωβρίου κάθε έτους.
Συγκεκριμένα, ανέφερε ότι φέτος το μόνιμο φυλακτικό προσωπικό της Εφορείας ενισχύθηκε με 14 φύλακες ορισμένου χρόνου και επιπλέον δύο καθαριστές, έναν για την Αρχαία Μεσσήνη και έναν για το Ανάκτορο του Νέστορος, ώστε οι χώροι να είναι ανοικτοί καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας και να είναι ευπρεπισμένοι.

Έργο προστασίας και ανάδειξης Αρχαίας Μεσσήνης
Επιπρόσθετα, τα τελευταία χρόνια έχουν διατεθεί από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων του υπουργείου Πολιτισμού πιστώσεις για εργασίες προστασίας και ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου της Αρχαίας Μεσσήνης, όπως ανέφερε η κα Μηλίτση.
Πρόσθεσε δε ότι μέρος αυτών αφορούσε έργο για την αποκατάσταση των ζημιών που είχαν προκληθεί από την καταστρεπτική πλημμύρα του 2016, ενώ επί της παρούσης υλοποιείται εκτεταμένο έργο προστασίας και ανάδειξης, προϋπολογισμού 450.000 ευρώ, που αφορά στην κατασκευή στεγάστρου προστασίας στη βορειοανατολική γωνία του γυμνασίου στο στάδιο της αρχαίας πόλης, στη συμπλήρωση της περίφραξης και σε άλλες εργασίες ανάδειξης του χώρου.

Κάστρο Καλαμάτας
Ζήτημα που για χρόνια απασχολεί την Καλαμάτα είναι η ανάδειξη της εισόδου του Κάστρου, αλλά ο φωτισμός του. Μιλώντας για τις εξελίξεις που υπάρχουν, η κα Μηλίτση είπε ότι για την ανάδειξη της εισόδου του Κάστρου, όπου περιλαμβάνεται και ο φωτισμός των τειχών στο τμήμα εκατέρωθεν μετά την κατεδάφιση του ελαιοτριβείου Σπυρίδη, έχει εκπονηθεί μελέτη από το επιστημονικό προσωπικό της Εφορείας και έχει λάβει τις απαραίτητες εγκρίσεις. 
Παράλληλα, η ΕΦΑ Μεσσηνίας προέβη τον περασμένο χειμώνα, μέσα από το τακτικό προσωπικό της, σε απαραίτητες στερεώσεις-συμπληρώσεις του τείχους της ανατολικής πλευράς του κάστρου και στα τμήματα εκατέρωθεν της εισόδου, ώστε να γίνουν οι υπόλοιπες προβλεπόμενες από τη μελέτη ανάδειξης εργασίες.
Στην παρούσα φάση ανατίθενται οι εργασίες κατασκευής των απαραίτητων υποδομών (Η/Μ, υδρευτικές, χωματουργικές διαμορφώσεις).
Όσο για το ζήτημα του φωτισμού, σχολίασε ότι είναι εξαιρετικά σύνθετο, που θα λυθεί και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να γίνει με προβολείς που είχαν τοποθετηθεί κάποτε περιμετρικά.

Μελέτες υπό εκπόνηση
Όσο για τις μελέτες που είναι σε φάση εκπόνησης, η κα Μηλίτση ενημέρωσε ότι αυτή τη στιγμή υπάρχει η μελέτη εκσυγχρονισμού του Μουσείου Χώρας, που εκπονείται μέσω προγραμματικής σύμβασης του υπουργείου Πολιτισμού με το Δήμο Πύλου-Νέστορος και την Περιφέρεια. Στην παρούσα φάση, όπως είπε, έχει ολοκληρωθεί η οριστική μελέτη, η οποία βρίσκεται στο στάδιο των εγκρίσεων, ενώ θα πρέπει να ακολουθήσει η μελέτη εφαρμογής.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα της Εφορείας είναι η υλοποίηση των επισκευών και η επανέκθεση του Μουσείου, το οποίο έχει την τύχη να φιλοξενεί μοναδικά αριστουργήματα από την περιοχή της Πυλίας.
«Η Εφορεία μας έχει ήδη ορίσει την ομάδα που συντάσσει τη νέα μουσειολογική μελέτη, μέσα από τις αρχές της σύγχρονης μουσειακής αντίληψης, ενώ ιδιώτης χορηγός με καταγωγή από τη Χώρα έχει ενδιαφερθεί για τη χορηγία της μελέτης, αλλά και της κατασκευής μιας αίθουσας-προσθήκης για την επέκταση του μουσείου» έκανε η ίδια γνωστό.
Παράλληλα, βρίσκονται υπό εκπόνηση, μέσα από προγραμματικές συμβάσεις με την Περιφέρεια Πελοποννήσου, μελέτες αποκατάστασης για δύο πολύ σημαντικά μνημεία της Μεσσηνίας, που χρήζουν άμεσων επεμβάσεων: τη Μονή Ελληνικών στην Άνθεια και το Κάστρο Αρχαγγέλου με το ναό του Ταξιάρχη στην Πολίχνη. 

Αρχαία Θουρία
Όσο για την Αρχαία Θουρία, η διευθύντρια της ΕΦΑ Μεσσηνίας είπε ότι η Εφορεία έχει απορροφήσει πιστώσεις ύψους 100.000 ευρώ. Ειδικότερα, στο ναό του Ασκληπιού, που ανασκάφηκε από την πρώην προϊσταμένη της πρώην ΛΗ’  Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, Ξένη Αραπογιάννη, υλοποιήθηκαν: περιφράξεις και διαμόρφωση του χώρου, αναστηλωτικές επεμβάσεις και εργασίες συντήρησης, εργασίες προστασίας από επικίνδυνους βραχώδεις σχηματισμούς, μελέτη αποκατάστασης του ναού της Παναγίτσας, ενώ στο στάδιο της ανάθεσης βρίσκεται μελέτη για την κατασκευή νέου μόνιμου στεγάστρου προστασίας του αρχαίου ναού, διότι το πρόχειρο υφιστάμενο από πλαστική μεμβράνη είναι προσωρινό.

Ανασκαφή στο πλαίσιο διάνοιξης της επαρχιακής οδού «Ριζόμυλος – Κορώνη»
Μιλώντας για τις καθυστερήσεις που έχουν προκύψει στη διάνοιξη του δρόμου «Ριζόμυλος – Κορώνη» λόγω των αρχαίων ευρημάτων, η κα Μηλίτση ξεκαθάρισε ότι είχαν επισημανθεί από την Υπηρεσία της ήδη από τη δεκαετία του 1990. Όταν είχαν πρωτο-υποβληθεί οι σχετικές μελέτες, είχε εισηγηθεί αρνητικά για τη διέλευση του δρόμου από το συγκεκριμένο λόφο, διότι ήταν απολύτως βέβαιο ότι κατά τη διάνοιξη θα αποκαλύπτονταν αρχαία. Τόνιζε, δε, την αναγκαιότητα τροποποίησης της χάραξής του, εντούτοις εκδόθηκαν οι σχετικές εγκρίσεις και το έργο ξεκίνησε. «Με πολλές πιέσεις», συνέχισε, «κι αφού είχαν βρεθεί σχεδόν επιφανειακά τα κατάλοιπα από σημαντικά δημόσια κτήρια και ψηφιδωτά, ζητήσαμε την τροποποίηση της χάραξης, ώστε να απομακρυνθεί όσο το δυνατόν από τον λόφο, αλλά και εκεί βρέθηκαν σημαντικά κατάλοιπα και συγκεκριμένα τμήματα από ταφικούς περιβόλους, τάφοι και οικιστικά κατάλοιπα».
Ήδη, όπως είπε, έχει εκπονηθεί και εγκριθεί μελέτη για την ανάδειξη των συγκεκριμένων αρχαιοτήτων, η οποία περιλαμβάνει και μερική αποδόμηση κάποιων τμημάτων, προκειμένου να κατασκευαστεί το εκεί προβλεπόμενο cut and cover. Στη συνέχεια θα γίνει επανατοποθέτησή τους πάνω από το cut and cover και διαμόρφωση του επισκέψιμου αρχαιολογικού χώρου.
Κλείνοντας το όλο θέμα η κα Μηλίτση θέλησε να ξεκαθαρίσει ότι η Υπηρεσία της το χειρίζεται με απόλυτη προτεραιότητα, ενώ οι όποιες καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση της κατασκευής του αυτοκινητόδρομου οφείλονται σε άλλες αιτίες, όπως απαλλοτριώσεις κ.τ.λ.

Προβολή-ανάδειξη αρχαιολογικών χώρων
Από την προηγούμενη χρονιά η ΕΦΑ Μεσσηνίας εξέδωσε ενημερωτικά φυλλάδια για τους αρχαιολογικούς χώρους της Αρχαίας Μεσσήνης, του ανακτόρου του Νέστορος, του Νιόκαστρου, του Κάστρου Μεθώνης, του οχυρού συγκροτήματος των Τρουπάκηδων και του Ιστορικού Κέντρου της Καλαμάτας, τα οποία διανέμονται δωρεάν στους επισκέπτες, ενώ σε τελική φάση πριν από την εκτύπωση βρίσκεται και 20σέλιδο φυλλάδιο για το Αρχαιολογικό Μουσείο Μεσσηνίας.
Επιπλέον, τα τελευταία χρόνια έχουν τοποθετηθεί δεκάδες ενημερωτικές πινακίδες και πινακίδες κατεύθυνσης για τα σημαντικότερα μνημεία του Νομού Μεσσηνίας.
Παράλληλα, η Εφορεία μεριμνά για τη συντήρηση και την αναβάθμιση των ήδη αναστηλωμένων από προηγούμενα προγράμματα μνημείων του νομού.

Αποκαταστάσεις με αρωγή ιδιωτικών χορηγιών
«Η Εφορεία μας συνεργάζεται άριστα», επισήμανε στη συνέχεια η κα Μηλίτση, «με ευαίσθητους πολίτες, φορείς και ιδρύματα. Με την αρωγή τους συμβάλλουν αποφασιστικά στην υλοποίηση έργων προστασίας και ανάδειξης μνημείων του νομού».
Ανάφερε δε χαρακτηριστικά τέσσερις πολύ σημαντικές αναστηλωτικές επεμβάσεις σε βυζαντινούς ναούς της Μάνης με τη χορηγία της Μαρίνας και του Αθανασίου Μαρτίνου, το έργο επισκευής της ράμπας στην ακρόπολη του Νιόκαστρου με χορηγία της ΤΕΜΕΣ, την τοποθέτηση νέας ανοξείδωτης περίφραξης στο δυτικό επιθαλάσσιο τείχος του Κάστρου της Μεθώνης με χορηγία του Ιδρύματος Καπετάν Βασίλη και Κάρμεν Κωνσταντακόπουλου και την αποκατάσταση του κοιμητηριακού ναού του Αγίου Χαραλάμπους Κάστρου Κορώνης με ενέργειες του Δικτύου Φίλων Κάστρου Κορώνης και χορηγία του Φιλάρετου Σκαλτσίδη.
«Πολλές ακόμη προσφορές γίνονται από πολίτες που επιθυμούν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους, ενώ άριστη συνεργασία έχουμε και με πολιτιστικούς συλλόγους και εκκλησιαστικά συμβούλια» σχολίασε ακόμη.

Στόχοι
Μεταξύ των στόχων της ΕΦΑ, όπως η κα Μηλίτση έκανε γνωστό, είναι η διαρκής προσπάθεια για εξοικείωση και βιωματική προσέγγιση των μουσείων και των αρχαιολογικών χώρων του νομού μέσα από τα τακτικά αλλά και έκτακτα αρχαιολογικά εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές ή ειδικές ομάδες κοινού, που διεξάγονται ανελλιπώς εδώ και πολλά χρόνια και διαρκώς εμπλουτίζονται, χάρις στην αφοσίωση και την εργατικότητα των αρχαιολόγων της Υπηρεσίας.
Η προσπάθεια αυτή συμπληρώνεται και μέσα από τη συμμετοχή της ΕΦΑ σε όλους τους πανελλήνιους και διεθνείς εορτασμούς, όπως οι Διεθνείς Ημέρες Μουσείων, οι Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς και οι Πράσινες Πολιτιστικές Διαδρομές.

Η έκθεση «Αθέατη Μνήμη» ταξιδεύει στην Καρδαμύλη-ακολουθούν και άλλες
Στο μεταξύ, η περιοδική έκθεση φωτογραφίας «Αθέατη Μνήμη» που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο κοινό τον περασμένο χειμώνα στο χώρο τέχνης Α49 στην Καλαμάτα και περιλαμβάνει φωτογραφίες και κατατοπιστικά κείμενα ευρημάτων και κειμηλίων που φυλάσσονται ασφαλή, αλλά αθέατα, στις αρχαιολογικές αποθήκες και αποτελεί καρπό δημιουργικής συνέργειας της Εφορείας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας και της Κοινωνικής Συνεταιριστικής επιχείρησης A+A teleia KALAMATA, μεταφέρεται στην Καρδαμύλη και ειδικότερα στον αρχαιολογικό χώρο της παλιάς Καρδαμύλης. Έτσι, αύριο Σάββατο στις 8.00 το βράδυ θα πραγματοποιηθούν τα εγκαίνια της έκθεσης, που θα παραμείνει έως και τις  31 Οκτωβρίου. Μάλιστα, θα ακολουθήσει μουσική εκδήλωση με παράλληλη ανάγνωση αποσπασμάτων από την Ιλιάδα και το ποίημα του Νικήτα Νηφάκου για τη Μάνη.
Στην εκδήλωση συμμετέχουν η Klaudia Delmer στο τραγούδι, ο κιθαρίστας Ηλίας Κατελάνος και η ηθοποιός Γιώτα Μηλίτση.
Μιλώντας για αυτή τη δράση, η διευθύντρια της Εφορείας ανέφερε ότι η επανέκθεση συνδέεται με την προτεραιότητα που δίνει τα τελευταία χρόνια η Εφορεία στη διοργάνωση περιοδικών εκθέσεων στους αρχαιολογικούς χώρους του νομού, προκειμένου να τους καταστήσει πιο ελκυστικούς για το κοινό, μέσα από συνέργειες με δραστήριες ομάδες και καλλιτέχνες.
Αποκάλυψε, δε, ότι δύο επιπλέον σημαντικές περιοδικές εκθέσεις θα σηματοδοτήσουν από πλευράς Εφορείας Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας τον εορτασμό για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821, ο σχεδιασμός των οποίων βρίσκεται σε αρχικό στάδιο και αναμένεται να συγκεντρώσουν πανελλήνιο ή ακόμη και διεθνές ενδιαφέρον.
Πρόσθεσε ακόμη ότι η Εφορεία συμμετέχει σε σπουδαίες αρχαιολογικές εκθέσεις του εξωτερικού, όπως σε αυτήν με τίτλο «Ο Μυθικός κόσμος του Αγαμέμνονα», που διοργανώθηκε πρόσφατα στην Καρλσρούη της Γερμανίας.

Πληροφορίες για την Εφορεία Αρχαιοτήτων Μεσσηνίας
Σε τελικό στάδιο επεξεργασίας βρίσκεται η ιστοσελίδα της Εφορείας, όπως είπε η διευθύντριά της, η οποία μάλιστα έχει ήδη αναρτηθεί και είναι προσβάσιμη στη διεύθυνση www.efames.gr, χαρακτηρίζεται δε για την πληρότητα και τον καινοτόμο σχεδιασμό της.

Του Παναγιώτη Μπαμπαρούτση



Προσθήκη νέου σχολίου

Σχετικές Ειδήσεις